ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 20: การสอบสวนความผิดนอกราชอาณาจักร
ตัวบทกฎหมาย
ถ้าความผิดซึ่งมีโทษตามกฎหมายไทยได้กระทำลงนอกราชอาณาจักรไทยให้อัยการสูงสุดหรือผู้รักษาการแทนเป็นพนักงานสอบสวนผู้รับผิดชอบหรือจะมอบหมายหน้าที่นั้นให้พนักงานอัยการหรือพนักงานสอบสวนคนใดเป็นผู้รับผิดชอบทำการสอบสวนแทนก็ได้ในกรณีที่อัยการสูงสุดหรือผู้รักษาการแทนมอบหมายให้พนักงานสอบสวนคนใดเป็นผู้รับผิดชอบทำการสอบสวน
อัยการสูงสุดหรือผู้รักษาการแทนจะมอบหมายให้พนักงานอัยการคนใดทำการสอบสวนร่วมกับพนักงานสอบสวนก็ได้ให้พนักงานอัยการที่ได้รับมอบหมายให้เป็นพนักงานสอบสวนผู้รับผิดชอบหรือให้ทำการสอบสวนร่วมกับพนักงานสอบสวนมีอำนาจและหน้าที่ในการสอบสวนเช่นเดียวกับพนักงานสอบสวนบรรดาอำนาจและหน้าที่ประการอื่นที่กฎหมายบัญญัติไว้ให้เป็นอำนาจและหน้าที่ของพนักงานอัยการในกรณีที่พนักงานอัยการทำการสอบสวนร่วมกับพนักงานสอบสวน
ให้พนักงานสอบสวนปฏิบัติตามคำสั่งและคำแนะนำของพนักงานอัยการในเรื่องที่เกี่ยวกับการรวบรวมพยานหลักฐานในกรณีจำเป็น
พนักงานสอบสวนต่อไปนี้มีอำนาจสอบสวนในระหว่างรอคำสั่งจากอัยการสูงสุดหรือผู้รักษาการแทน
(๑) พนักงานสอบสวนซึ่งผู้ต้องหาถูกจับในเขตอำนาจ
(๒)
พนักงานสอบสวนซึ่งรัฐบาลประเทศอื่นหรือบุคคลที่ได้รับความเสียหายได้ร้องฟ้องให้ทำโทษผู้ต้องหาเมื่อพนักงานอัยการหรือพนักงานสอบสวนผู้รับผิดชอบในการสอบสวนแล้วแต่กรณี
เห็นว่าการสอบสวนเสร็จแล้ว ให้ทำความเห็นตามมาตรา ๑๔๐ มาตรา ๑๔๑ หรือมาตรา ๑๔๒
ส่งพร้อมสำนวนไปยังอัยการสูงสุดหรือผู้รักษาการแทน
คำแปลภาษาอังกฤษ
ถ้าความผิดซึ่งมีโทษตามกฎหมายไทยได้กระทำลงนอกราชอาณาจักรไทยให้อัยการสูงสุดหรือผู้รักษาการแทนเป็นพนักงานสอบสวนผู้รับผิดชอบหรือจะมอบหมายหน้าที่นั้นให้พนักงานอัยการหรือพนักงานสอบสวนคนใดเป็นผู้รับผิดชอบทำการสอบสวนแทนก็ได้ในกรณีที่อัยการสูงสุดหรือผู้รักษาการแทนมอบหมายให้พนักงานสอบสวนคนใดเป็นผู้รับผิดชอบทำการสอบสวน อัยการสูงสุดหรือผู้รักษาการแทนจะมอบหมายให้พนักงานอัยการคนใดทำการสอบสวนร่วมกับพนักงานสอบสวนก็ได้ให้พนักงานอัยการที่ได้รับมอบหมายให้เป็นพนักงานสอบสวนผู้รับผิดชอบหรือให้ทำการสอบสวนร่วมกับพนักงานสอบสวนมีอำนาจและหน้าที่ในการสอบสวนเช่นเดียวกับพนักงานสอบสวนบรรดาอำนาจและหน้าที่ประการอื่นที่กฎหมายบัญญัติไว้ให้เป็นอำนาจและหน้าที่ของพนักงานอัยการในกรณีที่พนักงานอัยการทำการสอบสวนร่วมกับพนักงานสอบสวน ให้พนักงานสอบสวนปฏิบัติตามคำสั่งและคำแนะนำของพนักงานอัยการในเรื่องที่เกี่ยวกับการรวบรวมพยานหลักฐานในกรณีจำเป็น พนักงานสอบสวนต่อไปนี้มีอำนาจสอบสวนในระหว่างรอคำสั่งจากอัยการสูงสุดหรือผู้รักษาการแทน (๑) พนักงานสอบสวนซึ่งผู้ต้องหาถูกจับในเขตอำนาจ (๒) พนักงานสอบสวนซึ่งรัฐบาลประเทศอื่นหรือบุคคลที่ได้รับความเสียหายได้ร้องฟ้องให้ทำโทษผู้ต้องหาเมื่อพนักงานอัยการหรือพนักงานสอบสวนผู้รับผิดชอบในการสอบสวนแล้วแต่กรณี เห็นว่าการสอบสวนเสร็จแล้ว ให้ทำความเห็นตามมาตรา ๑๔๐ มาตรา ๑๔๑ หรือมาตรา ๑๔๒ ส่งพร้อมสำนวนไปยังอัยการสูงสุดหรือผู้รักษาการแทน
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 20 วางระบบพิเศษสำหรับความผิดที่มีโทษตามกฎหมายไทยแต่กระทำนอกราชอาณาจักร เนื่องจากไม่มีท้องที่ในไทยที่เป็นที่เกิดเหตุโดยธรรมชาติ ประมวลกฎหมายจึงรวมความรับผิดชอบไว้ที่อัยการสูงสุด ซึ่งอาจดำเนินการเองหรือมอบหมายพนักงานอัยการหรือพนักงานสอบสวน และอาจให้พนักงานอัยการร่วมสอบสวนด้วย โดยในการสอบสวนร่วม พนักงานสอบสวนต้องปฏิบัติตามคำสั่งและคำแนะนำของอัยการเรื่องการรวบรวมพยานหลักฐาน มีช่องทางกรณีจำเป็นให้ท้องที่ที่จับได้หรือที่รับคำร้องทุกข์สอบสวนไปพลางระหว่างรอคำสั่งจากอัยการสูงสุด และส่งสำนวนที่เสร็จแล้วกลับไปให้อัยการสูงสุดทำความเห็นตามมาตรา 140 ถึง 142 มาตรานี้ใช้เฉพาะเมื่อกระทำนอกราชอาณาจักรจริง หากประมวลกฎหมายอาญาถือว่าความผิดกระทำในราชอาณาจักร มาตรา 20 ย่อมไม่ใช้บังคับ
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
สำหรับคดีข้ามพรมแดน นี่เป็นจุดล่อเรื่องเขตอำนาจ หากความผิดกระทำนอกราชอาณาจักรแต่การสอบสวนไม่ได้ดำเนินการผ่านอัยการสูงสุดตามที่มาตรา 20 กำหนด การสอบสวนอาจบกพร่องและการฟ้องถูกโต้แย้งได้ แต่ประเด็นเบื้องต้นคือการกระทำนั้นเกิดนอกราชอาณาจักรจริงหรือไม่ ตามประมวลกฎหมายอาญา การกระทำที่มีเพียงส่วนหนึ่ง การตระเตรียม หรือการพยายามในต่างประเทศ อาจถือว่ากระทำในราชอาณาจักร ซึ่งทำให้มาตรา 20 ไม่ใช้บังคับและต้องใช้หลักเขตอำนาจตามปกติ ผู้ที่ถูกฟ้องในคดีที่มีองค์ประกอบต่างประเทศควรให้ทนายความไทยที่มีใบอนุญาตตรวจสอบว่าองค์กรที่ถูกต้องเป็นผู้สอบสวนหรือไม่
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2689/2565 (2022)
มาตรา 20 ใช้บังคับเฉพาะความผิดที่กระทำนอกราชอาณาจักรทั้งหมด หากมีเพียงส่วนหนึ่ง การตระเตรียม หรือการพยายามในต่างประเทศ และประมวลกฎหมายอาญาถือว่ากระทำในราชอาณาจักร ย่อมไม่ต้องด้วยมาตรา 20 วรรคหนึ่ง
แม้สมมติว่าการหลอกลวงผู้เสียหายเกิดนอกราชอาณาจักร ศาลก็เห็นว่าเป็นเพียงการตระเตรียม พยายาม หรือการกระทำส่วนหนึ่ง ซึ่งประมวลกฎหมายอาญาถือว่ากระทำในราชอาณาจักร จึงไม่ต้องด้วยมาตรา 20 วรรคหนึ่ง การสอบสวนชอบด้วยกฎหมาย และโจทก์มีอำนาจฟ้อง
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 93/2565 (2022)
เมื่อความผิดกระทำนอกราชอาณาจักร อัยการสูงสุดเป็นพนักงานสอบสวนผู้รับผิดชอบตามมาตรา 20 และมีอำนาจมอบหมายให้พนักงานอัยการหรือพนักงานสอบสวนคนใดเป็นผู้รับผิดชอบทำการสอบสวนแทนได้
ในคดีที่ฟ้องเรื่องการนำเข้านอแรดซึ่งเป็นสัตว์ป่าคุ้มครองข้ามพรมแดน ศาลพิจารณาว่าอัยการสูงสุดเป็นพนักงานสอบสวนผู้รับผิดชอบและมีอำนาจมอบหมายการสอบสวนตามมาตรา 20 หรือไม่ และยืนยันว่ามาตรานี้ให้ความรับผิดชอบอยู่ที่อัยการสูงสุดซึ่งมอบหมายให้พนักงานอัยการหรือพนักงานสอบสวนได้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4176/2566 (2023)
หลักทั่วไปที่ว่าความผิดนอกราชอาณาจักรต้องสอบสวนโดยมีอัยการสูงสุดเป็นผู้รับผิดชอบตามมาตรา 20 อาจถูกยกเว้นด้วยกฎหมายพิเศษ เช่น กฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญที่ให้คณะกรรมการ ป.ป.ช. มีอำนาจไต่สวนของตนเอง
จำเลยแก้ฎีกาว่า เมื่อการกระทำเกิดนอกราชอาณาจักร การสอบสวนต้องอยู่ภายใต้มาตรา 20 ที่ให้อัยการสูงสุดเป็นผู้รับผิดชอบ โจทก์ที่ฟ้องเองจึงไม่มีอำนาจฟ้อง ศาลพิจารณาประเด็นนี้ประกอบกฎหมายพิเศษว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต ซึ่งให้คณะกรรมการ ป.ป.ช. มีอำนาจไต่สวนเอง
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 10 คดี (พ.ศ. 2541 ถึง 2566)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4176/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2689/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 93/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1599/2563 (2020)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4732/2560 (2017)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6552/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3118/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3017/2541 (1998)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ความผิดตามกฎหมายไทยที่กระทำนอกราชอาณาจักร ใครเป็นผู้สอบสวน
ตามมาตรา 20 อัยการสูงสุดหรือผู้รักษาการแทนเป็นพนักงานสอบสวนผู้รับผิดชอบ และอาจมอบหมายพนักงานอัยการหรือพนักงานสอบสวนให้ดำเนินการสอบสวนได้
ถ้าความผิดเกิดนอกราชอาณาจักรเพียงบางส่วน มาตรา 20 ใช้บังคับหรือไม่
ไม่เสมอไป หากประมวลกฎหมายอาญาถือว่าความผิดกระทำในราชอาณาจักร เช่น มีเพียงส่วนหนึ่ง การตระเตรียม หรือการพยายามในต่างประเทศ มาตรา 20 ย่อมไม่ใช้บังคับ และต้องใช้หลักเขตอำนาจตามปกติ
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 20 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 20. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-20/ (accessed 12 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 20 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-20/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-20/"><p>ถ้าความผิดซึ่งมีโทษตามกฎหมายไทยได้กระทำลงนอกราชอาณาจักรไทยให้อัยการสูงสุดหรือผู้รักษาการแทนเป็นพนักงานสอบสวนผู้รับผิดชอบหรือจะมอบหมายหน้าที่นั้นให้พนักงานอัยการหรือพนักงานสอบสวนคนใดเป็นผู้รับผิดชอบทำการสอบสวนแทนก็ได้ในกรณีที่อัยการสูงสุดหรือผู้รักษาการแทนมอบหมายให้พนักงานสอบสวนคนใดเป็นผู้รับผิดชอบทำการสอบสวน อัยการสูงสุดหรือผู้รักษาการแทนจะมอบหมายให้พนักงานอัยการคนใดทำการสอบสวนร่วมกับพนักงานสอบสวนก็ได้ให้พนักงานอัยการที่ได้รับมอบหมายให้เป็นพนักงานสอบสวนผู้รับผิดชอบหรือให้ทำการสอบสวนร่วมกับพนักงานสอบสวนมีอำนาจและหน้าที่ในการสอบสวนเช่นเดียวกับพนักงานสอบสวนบรรดาอำนาจและหน้าที่ประการอื่นที่กฎหมายบัญญัติไว้ให้เป็นอำนาจและหน้าที่ของพนักงานอัยการในกรณีที่พนักงานอัยการทำการสอบสวนร่วมกับพนักงานสอบสวน ให้พนักงานสอบสวนปฏิบัติตามคำสั่งและคำแนะนำของพนักงานอัยการในเรื่องที่เกี่ยวกับการรวบรวมพยานหลักฐานในกรณีจำเป็น พนักงานสอบสวนต่อไปนี้มีอำนาจสอบสวนในระหว่างรอคำสั่งจากอัยการสูงสุดหรือผู้รักษาการแทน (๑) พนักงานสอบสวนซึ่งผู้ต้องหาถูกจับในเขตอำนาจ (๒) พนักงานสอบสวนซึ่งรัฐบาลประเทศอื่นหรือบุคคลที่ได้รับความเสียหายได้ร้องฟ้องให้ทำโทษผู้ต้องหาเมื่อพนักงานอัยการหรือพนักงานสอบสวนผู้รับผิดชอบในการสอบสวนแล้วแต่กรณี เห็นว่าการสอบสวนเสร็จแล้ว ให้ทำความเห็นตามมาตรา ๑๔๐ มาตรา ๑๔๑ หรือมาตรา ๑๔๒ ส่งพร้อมสำนวนไปยังอัยการสูงสุดหรือผู้รักษาการแทน</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 20: <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-20/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา