ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 208 — การสืบพยานเพิ่มเติมและการย้อนสำนวน
คนบทกฎหมาย
ในการพิจารณาคดีอุทธรณ์ตามหมวดนี้
(๑) ถ้าศาลอุทธรณ์เห็นว่าควรสืบพยานเพิ่มเติม ให้มีอำนาจเรียกพยานมาสืบเอง หรือสั่งศาลชั้นต้นสืบให้ เมื่อศาลชั้นต้นสืบพยานแล้ว ให้ส่งสำนวนมายังศาลอุทธรณ์เพื่อวินิจฉัยต่อไป
(๒) ถ้าศาลอุทธรณ์เห็นเป็นการจำเป็น เนื่องจากศาลชั้นต้นมิได้ปฏิบัติให้ถูกต้องตามกระบวนพิจารณา ก็ให้พิพากษาสั่งให้ศาลชั้นต้นทำการพิจารณาและพิพากษาหรือสั่งใหม่ตามรูปคดี
คำแปลภาษาไทย
In the hearing of an appeal under this Chapter: (1) If the Court of Appeal considers that additional evidence should be taken, it has the power to summon witnesses and examine them itself, or to order the court of first instance to examine them; when the court of first instance has examined the witnesses, it shall forward the case file to the Court of Appeal for further adjudication. (2) If the Court of Appeal considers it necessary, because the court of first instance did not properly follow the procedure, it shall render a judgment ordering the court of first instance to conduct the hearing and render a new judgment or order according to the case.
คำแปลนี้ยังไม่เป็นที่ทราบจากสำนักงาน — กรุณาอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุสำนักงาน
มาตรา 208 ให้เครื่องมือแก้ไขสองประการแก่ศาลอุทธรณ์ ตามอนุมาตรา (1) ศาลอาจอุดช่องว่างของพยานหลักฐาน โดยสืบพยานเองหรือสั่งให้ศาลชั้นต้นสืบแล้วส่งสำนวนคืน ตามอนุมาตรา (2) ศาลอาจแก้ข้อบกพร่องด้านกระบวนพิจารณาโดยย้อนสำนวน สั่งให้ศาลชั้นต้นพิจารณาและพิพากษาใหม่เมื่อศาลชั้นต้นมิได้ปฏิบัติให้ถูกต้อง อำนาจทั้งสองใช้ในชั้นฎีกาได้โดยผลของมาตรา 225 ศาลฎีกาย้ำว่าอำนาจย้อนสำนวนตาม (2) เป็นดุลพินิจ ดังคำว่า ถ้าศาลอุทธรณ์เห็นเป็นการจำเป็น ดังนั้นศาลชั้นสูงที่มีข้อเท็จจริงเพียงพอในสำนวนแล้วอาจวินิจฉัยคดีเองได้แทนการย้อนสำนวน
ความสำคัญต่อ
มาตรานี้สำคัญเมื่ออุทธรณ์ของท่านขึ้นอยู่กับช่องว่างของพยานหรือความผิดพลาดด้านกระบวนพิจารณาในชั้นต้น หากพยานสำคัญยังไม่ได้สืบโดยชอบ ศาลชั้นสูงอาจสั่งให้สืบแทนการปฏิเสธประเด็นนั้น และหากศาลชั้นต้นข้ามขั้นตอนที่กฎหมายกำหนด อาจย้อนสำนวนให้พิจารณาใหม่ แต่การย้อนสำนวนไม่ใช่เรื่องอัตโนมัติ หากสำนวนมีข้อเท็จจริงเพียงพอ ศาลชั้นสูงมักวินิจฉัยเองเพื่อไม่ให้ล่าช้า การวางประเด็นอุทธรณ์ให้ตรงกับข้อที่ศาลชั้นต้นผิดพลาด และพิจารณาว่าควรสืบพยานเพิ่มหรือย้อนสำนวน ควรทำร่วมกับทนายความ
คำตัดสินศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2802/2567 (2024)
ตามมาตรา 208 (1) ศาลอุทธรณ์อาจสั่งให้ศาลชั้นต้นสืบพยานเพิ่มเติม ในคดีนี้คือว่าปืนแบลงค์กันของกลางเป็นอาวุธปืนหรือสิ่งเทียมอาวุธปืน และเมื่อศาลชั้นต้นไต่สวนเสร็จ ศาลชั้นสูงย่อมรับฟังพยานหลักฐานนั้นมาวินิจฉัยข้อกฎหมายได้
ศาลอุทธรณ์สั่งให้ไต่สวนเพิ่มเติมว่าปืนแบลงค์กันของกลางเป็นอาวุธปืนตามพระราชบัญญัติอาวุธปืนหรือไม่ ศาลฎีกาใช้ผลการไต่สวนของศาลชั้นต้นและความเห็นผู้เชี่ยวชาญมาวินิจฉัยว่าของกลางเป็นอาวุธปืนหรือสิ่งเทียมอาวุธปืนตามบทนิยาม
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4317/2567 (2024)
แม้การที่ศาลไม่วินิจฉัยคำขอให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์จะไม่ชอบ แต่เมื่อมีข้อเท็จจริงปรากฏในสำนวนและเพียงพอที่จะวินิจฉัยได้เอง ศาลชั้นสูงไม่จำต้องย้อนสำนวนตามมาตรา 208 (2) ประกอบมาตรา 225 แต่วินิจฉัยประเด็นนั้นเองได้
ศาลล่างไม่ได้วินิจฉัยคำขอให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์ของโจทก์ อันไม่ชอบด้วยมาตรา 186 (9) เมื่อสำนวนมีข้อเท็จจริงเพียงพอ ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยเองแทนการย้อนสำนวนตามมาตรา 208 (2) ประกอบมาตรา 225 โดยเห็นว่าจำเลยไม่มีสิทธิในทรัพย์นั้น
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 33/2568 (2025)
อำนาจย้อนสำนวนตามมาตรา 208 (2) เป็นดุลพินิจ เพราะกฎหมายใช้คำว่าถ้าศาลอุทธรณ์เห็นเป็นการจำเป็น เท่านั้น มิได้บังคับให้ศาลชั้นสูงย้อนสำนวนทุกคดีที่กระบวนพิจารณาของศาลชั้นต้นไม่ชอบ
แม้กระบวนพิจารณาบางส่วนของศาลชั้นต้นไม่ชอบ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่ามาตรา 208 (2) ประกอบกฎหมายวิธีพิจารณาคดียาเสพติดให้อำนาจย้อนสำนวนแต่ไม่บังคับทุกคดี เพราะบทบัญญัติใช้ถ้อยคำเชิงดุลพินิจ เมื่อพิจารณาข้อเท็จจริงแล้วจึงไม่จำต้องย้อนสำนวน
คำพิพากษาที่คัดเลือกการพิจารณาคดีจากเทคโนโลยีศาลฎีกาคำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
เลย
ศาลอุทธรณ์สืบพยานเพิ่มเติมได้หรือไม่
ได้ ตามมาตรา 208 (1) ศาลอุทธรณ์อาจเรียกพยานมาสืบเอง หรือสั่งให้ศาลชั้นต้นสืบแล้วส่งสำนวนกลับมาเพื่อวินิจฉัยต่อไป
ศาลอุทธรณ์ต้องย้อนสำนวนคดีที่บกพร่องกลับศาลชั้นต้นเสมอหรือไม่
ไม่ มาตรา 208 (2) ใช้คำว่าถ้าเห็นเป็นการจำเป็น การย้อนสำนวนจึงเป็นดุลพินิจ หากสำนวนมีข้อเท็จจริงเพียงพอ ศาลชั้นสูงอาจวินิจฉัยคดีเองได้