ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 215: การนำวิธีพิจารณาศาลชั้นต้นมาใช้ในชั้นอุทธรณ์
ตัวบทกฎหมาย
นอกจากที่บัญญัติมาแล้ว ให้นำบทบัญญัติว่าด้วยการพิจารณาและว่าด้วยคำพิพากษาและคำสั่งศาลชั้นต้นมาบังคับในชั้นศาลอุทธรณ์ด้วยโดยอนุโลม
คำแปลภาษาอังกฤษ
นอกจากที่บัญญัติมาแล้ว ให้นำบทบัญญัติว่าด้วยการพิจารณาและว่าด้วยคำพิพากษาและคำสั่งศาลชั้นต้นมาบังคับในชั้นศาลอุทธรณ์ด้วยโดยอนุโลม
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
บทบัญญัตินี้เป็นบทอุดช่องว่างในชั้นอุทธรณ์เกี่ยวกับการพิจารณา การทำคำพิพากษาและคำสั่ง โดยไม่บัญญัติซ้ำ แต่ให้นำหลักเกณฑ์ของศาลชั้นต้นมาใช้ ทำให้มาตรา 185 มาตรา 186 มาตรา 192 และมาตรา 195 มีผลใช้บังคับในชั้นอุทธรณ์ผ่านมาตรานี้ และมาตรา 225 ได้ขยายหลักเกณฑ์เดียวกันไปยังชั้นฎีกา ทำให้ทั้งสามชั้นศาลใช้แกนวิธีพิจารณาชุดเดียวกัน
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
สำหรับคู่ความ หมายความว่าหลักประกันและข้อกำหนดที่ใช้ในชั้นพิจารณาของศาลชั้นต้น เช่น การที่ศาลยกปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยขึ้นเองได้ หรือการที่ต้องวินิจฉัยเรื่องริบของกลาง ย่อมนำมาใช้ในชั้นศาลอุทธรณ์ด้วย และเป็นเหตุผลที่คำพิพากษาชั้นอุทธรณ์มักอ้างมาตราของศาลชั้นต้นประกอบมาตรา 215
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7946/2568 (2025)
เมื่อคดีขึ้นสู่ศาลฎีกาแล้ว ศาลฎีกามีอำนาจพิจารณาว่าโทษที่ศาลอุทธรณ์ลงแก่จำเลยเหมาะสมหรือไม่ ตามมาตรา 185 วรรคสอง ประกอบมาตรา 215 และมาตรา 225
จำเลยมีความผิดหลายกรรม รวมถึงการใช้บัตรอิเล็กทรอนิกส์ของผู้อื่นชำระค่าสินค้าโดยมิชอบ ศาลฎีกาเห็นพ้องกับศาลอุทธรณ์ แต่ยืนยันว่ามีอำนาจพิจารณาความเหมาะสมของโทษได้ ตามมาตรา 185 วรรคสอง ประกอบมาตรา 215 และมาตรา 225
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7491/2568 (2025)
แม้ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้อง ก็ยังต้องมีคำสั่งเกี่ยวกับของกลางที่โจทก์ขอให้ริบ ตามมาตรา 186 (9) ประกอบมาตรา 215 การไม่วินิจฉัยเรื่องของกลางจึงเป็นการไม่ชอบ
ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องแต่ไม่ได้วินิจฉัยเรื่องริบอาวุธปืนของกลาง ศาลฎีกาเห็นว่าหน้าที่วินิจฉัยเรื่องของกลางตามมาตรา 186 (9) ใช้ในชั้นอุทธรณ์ผ่านมาตรา 215 และให้ริบอาวุธปืนตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 32
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1546/2568 (2025)
ปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย แม้จำเลยมิได้ยกขึ้นอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ก็มีอำนาจยกขึ้นวินิจฉัยได้ ตามมาตรา 185 วรรคหนึ่ง และมาตรา 195 วรรคสอง ประกอบมาตรา 215
โจทก์แถลงไม่ติดใจสืบพยาน จึงไม่มีพยานหลักฐานลงโทษฐานชิงทรัพย์โดยมีอาวุธ ศาลฎีกายืนยันว่าศาลอุทธรณ์ยกปัญหาความสงบเรียบร้อยนี้ขึ้นวินิจฉัยเองได้ผ่านมาตรา 215 แม้จำเลยมิได้อุทธรณ์
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 370 คดี (พ.ศ. 2512 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7491/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7961/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4292/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4040/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2324/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1488/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 532/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 122/2567 (2024)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- มาตรา 225 281
- ป.อ. มาตรา 78 222
- ป.อ. มาตรา 91 220
- มาตรา 185 197
- ป.อ. มาตรา 83 162
- ป.อ. มาตรา 90 140
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
มาตรา 215 มีผลอย่างไร
เป็นการนำหลักเกณฑ์การพิจารณา การทำคำพิพากษาและคำสั่งของศาลชั้นต้นมาใช้ในชั้นศาลอุทธรณ์โดยอนุโลม เพื่อไม่ต้องบัญญัติวิธีพิจารณาซ้ำอีก
ศาลอุทธรณ์ยกข้อกฎหมายที่คู่ความมิได้อุทธรณ์ขึ้นวินิจฉัยได้หรือไม่
ได้ โดยผ่านมาตรา 215 ศาลอุทธรณ์ย่อมมีอำนาจยกปัญหาข้อกฎหมายอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยขึ้นวินิจฉัยเองได้ ตามที่ปรากฏในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ปรับใช้มาตรา 195 ประกอบมาตรา 215
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 215 (ประเทศไทย) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 215. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-215/ (accessed 12 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 215 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-215/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-215/"><p>นอกจากที่บัญญัติมาแล้ว ให้นำบทบัญญัติว่าด้วยการพิจารณาและว่าด้วยคำพิพากษาและคำสั่งศาลชั้นต้นมาบังคับในชั้นศาลอุทธรณ์ด้วยโดยอนุโลม</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 215 (ประเทศไทย): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-215/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา