ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 216: สิทธิและกำหนดเวลายื่นฎีกา
ตัวบทกฎหมาย
ภายใต้บังคับแห่งมาตรา ๒๑๗ ถึง ๒๒๑
คู่ความมีอำนาจฎีกาคัดค้านคำพิพากษา หรือคำสั่งศาลอุทธรณ์ภายในหนึ่งเดือน
นับแต่วันอ่าน หรือถือว่าได้อ่านคำพิพากษาหรือคำสั่งนั้นให้คู่ความฝ่ายที่ฎีกาฟัง
ฎีกานั้น ให้ยื่นต่อศาลชั้นต้น
และให้นำบทบัญญัติในมาตรา ๑๙๘ มาตรา ๒๐๐ และมาตรา ๒๐๑ มาใช้บังคับโดยอนุโลม
คำแปลภาษาอังกฤษ
Subject to Sections 217 to 221, a party has the power to file a Dika appeal contesting the judgment or order of the Court of Appeal within one month from the date the judgment or order is read, or is deemed to have been read, to the party filing the Dika. The Dika shall be filed with the Court of First Instance. The provisions of Section 198, Section 200, and Section 201 shall apply mutatis mutandis.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรานี้เป็นบทหลักในการเข้าสู่การพิจารณาของศาลฎีกาในคดีอาญา กำหนดกลไกสำคัญคือ กำหนดหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ การยื่นที่ศาลชั้นต้น และการอยู่ภายใต้ข้อห้ามและเงื่อนไขตามมาตรา 217 ถึง 221 อีกทั้งนำมาตรา 198 มาตรา 200 และมาตรา 201 มาใช้โดยอนุโลม ฎีกาต้องเป็นการคัดค้านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์อย่างแท้จริง หากเพียงโต้แย้งซ้ำในชั้นพิจารณาโดยไม่คัดค้านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ย่อมไม่ชอบตามวรรคหนึ่ง
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
กำหนดหนึ่งเดือนเป็นกำหนดที่เคร่งครัดและเริ่มนับแต่วันอ่านคำพิพากษา จึงควรบันทึกกำหนดทันที ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยสองประการคือ การยื่นผิดศาลแทนที่จะยื่นที่ศาลชั้นต้น และการเขียนฎีกาที่โต้แย้งซ้ำโดยไม่คัดค้านเหตุผลของศาลอุทธรณ์โดยตรง หากปล่อยให้พ้นกำหนด คดีย่อมถึงที่สุดและไม่อาจรื้อฟื้นได้
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7212/2567 (2024)
ฎีกาที่เพียงโต้แย้งทำนองเดียวกับอุทธรณ์และมิได้คัดค้านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ไม่ชอบด้วยมาตรา 216 วรรคหนึ่ง ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย
ฎีกาของโจทก์โต้แย้งทำนองเดียวกับอุทธรณ์และขอให้ประทับฟ้องฐานใช้เอกสารปลอม โดยมิได้คัดค้านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์อย่างแท้จริง ศาลฎีกายกฎีกาเพราะไม่ชอบด้วยมาตรา 216 วรรคหนึ่ง
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 322/2567 (2024)
หากเห็นว่าศาลอุทธรณ์นับโทษต่อโดยมิชอบ ทางแก้คือการฎีกาคัดค้านตามมาตรา 216 หากมิได้ใช้สิทธิจนคดีถึงที่สุด จะมายื่นคำร้องขอแก้การนับโทษภายหลังไม่ได้
จำเลยโต้แย้งการนับโทษต่อภายหลังคดีถึงที่สุดแล้วโดยยื่นคำร้อง มิใช่ฎีกา ศาลฎีกาเห็นว่าช่องทางที่ถูกต้องคือการฎีกาตามมาตรา 216 และเมื่อคดีถึงที่สุดแล้วสิทธินั้นย่อมสิ้นไป
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5682/2567 (2024)
ในคดีอาญาทั่วไปที่ไม่ต้องขออนุญาตฎีกาต่อศาลฎีกา การฎีกาอยู่ในบังคับมาตรา 216 และมาตรา 221 การฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงต้องยื่นคำร้องขอให้ผู้พิพากษาอนุญาตพร้อมฎีกาต่อศาลชั้นต้น
จำเลยยื่นคำร้องขออนุญาตฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงต่อศาลฎีกาโดยตรง แทนที่จะขอต่อผู้พิพากษาศาลล่าง ศาลฎีกาชี้ว่าในคดีอาญาทั่วไป ตามมาตรา 216 และมาตรา 221 ต้องยื่นคำร้องขออนุญาตพร้อมฎีกาต่อศาลชั้นต้น
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 246 คดี (พ.ศ. 2490 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 238/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7212/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2311/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1154/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 633/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1373/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2950/2564 (2021)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1952/2564 (2021)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- ป.อ. มาตรา 91 99
- ป.อ. มาตรา 78 87
- ป.อ. มาตรา 83 81
- ป.อ. มาตรา 90 59
- มาตรา 225 51
- มาตรา 15 42
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
มีเวลายื่นฎีกากี่วัน
หนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านหรือถือว่าได้อ่านคำพิพากษาหรือคำสั่งศาลอุทธรณ์ให้คู่ความฝ่ายที่ฎีกาฟัง ตามมาตรา 216 หากต้องการขยายเวลาต้องยื่นคำร้องต่อศาลก่อนครบกำหนด
ยื่นฎีกาที่ศาลใด
ยื่นที่ศาลชั้นต้น มิใช่ศาลฎีกา ศาลชั้นต้นจะตรวจฎีกาและส่งขึ้นไปตามมาตรา 223
ฎีกาต้องคัดค้านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์หรือไม่
ต้อง ฎีกาที่เพียงโต้แย้งซ้ำในชั้นพิจารณาโดยไม่คัดค้านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ไม่ชอบด้วยมาตรา 216 วรรคหนึ่ง และศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Criminal Procedure Code, s. 216 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 216. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-216/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 216 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-216/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-216/"><p>ภายใต้บังคับแห่งมาตรา ๒๑๗ ถึง ๒๒๑ คู่ความมีอำนาจฎีกาคัดค้านคำพิพากษา หรือคำสั่งศาลอุทธรณ์ภายในหนึ่งเดือน นับแต่วันอ่าน หรือถือว่าได้อ่านคำพิพากษาหรือคำสั่งนั้นให้คู่ความฝ่ายที่ฎีกาฟัง ฎีกานั้น ให้ยื่นต่อศาลชั้นต้น และให้นำบทบัญญัติในมาตรา ๑๙๘ มาตรา ๒๐๐ และมาตรา ๒๐๑ มาใช้บังคับโดยอนุโลม</p><footer>Criminal Procedure Code, s. 216 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-216/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา