ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 232: ห้ามโจทก์อ้างจำเลยเป็นพยาน
ตัวบทกฎหมาย
ห้ามมิให้โจทก์อ้างจำเลยเป็นพยาน
คำแปลภาษาอังกฤษ
The prosecutor is prohibited from citing the defendant as a witness.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 232 เป็นการรับรองสิทธิที่จะไม่ให้การเป็นปฏิปักษ์ต่อตนเอง โดยห้ามโจทก์บังคับให้จำเลยเบิกความ อยู่ในภาค 5 หมวด 2 พยานบุคคล ศาลฎีกาวางแนวโดยตลอดว่าข้อห้ามใช้เฉพาะจำเลยในคดีเดียวกัน โจทก์ไม่ถูกห้ามที่จะอ้างผู้ที่กระทำผิดร่วมกับจำเลยแต่ถูกแยกฟ้องเป็นพยาน หรืออ้างคำเบิกความของบุคคลนั้นในคดีอื่น อย่างไรก็ดี พยานผู้ร่วมกระทำผิดเช่นนี้เป็นคำซัดทอดที่ต้องชั่งน้ำหนักด้วยความระมัดระวังตามมาตรา 227/1 บทบัญญัตินี้เป็นฐานของสิทธิจำเลยที่จะเลือกอ้างตนเองเป็นพยานตามมาตรา 233
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
สำหรับจำเลย นี่เป็นการคุ้มครองหลัก โจทก์นำท่านขึ้นเบิกความเพื่อปรักปรำตัวเองไม่ได้ แต่พึงระวังขอบเขต ผู้ร่วมกระทำผิดที่ถูกแยกฟ้องเป็นอีกคดีอาจถูกอ้างเป็นพยานได้ และคำเบิกความนั้นใช้ได้ ดังนั้นแนวทางการฟ้องและการแยกคดีจึงมีผลต่อว่าใครเบิกความได้ เมื่อมีพยานผู้ร่วมกระทำผิดเช่นนี้ ควรยืนยันให้ศาลใช้หลักความระมัดระวังตามมาตรา 227/1 หากท่านถูกฟ้องร่วมกับผู้อื่น ควรถามทนายว่าการแยกฟ้องอาจทำให้ท่านเผชิญคำเบิกความของผู้ร่วมกระทำผิดอย่างไร
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1362/2561 (2018)
ข้อห้ามตามมาตรา 232 ที่ห้ามโจทก์อ้างจำเลยเป็นพยาน ใช้เฉพาะจำเลยในคดีเดียวกัน การนำคำเบิกความของจำเลยที่ให้ไว้ในคดีอื่นมาใช้ไม่ต้องห้าม
ศาลวินิจฉัยว่ามาตรา 232 หมายถึงจำเลยในคดีเดียวกันเท่านั้น และไม่ห้ามโจทก์นำคำเบิกความของจำเลยที่ให้ไว้ในคดีแพ่งและคดีอาญาอื่นมาใช้ การนำคำเบิกความเดิมมาวินิจฉัยจึงชอบด้วยกฎหมาย
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1164/2547 (2004)
มาตรา 232 ห้ามโจทก์อ้างเฉพาะจำเลยในคดีเดียวกัน ผู้ที่ถูกแยกฟ้องในการกระทำเดียวกันอาจถูกอ้างเป็นพยานโจทก์ได้
ฝ่ายจำเลยโต้แย้งว่าการอ้างผู้ถูกฟ้องแยกในความผิดปลอมเอกสารเดียวกันเป็นพยานโจทก์ขัดมาตรา 232 ศาลวินิจฉัยว่าข้อห้ามใช้เฉพาะจำเลยในคดีเดียวกัน ผู้ที่ถูกฟ้องเป็นอีกคดีจึงเป็นพยานโจทก์ได้โดยชอบ
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 12569/2555 (2012)
ผู้ที่ถูกแยกฟ้องอาจถูกอ้างเป็นพยานโจทก์ได้โดยไม่ขัดมาตรา 232 แต่ถ้อยคำที่ปรักปรำจำเลยเป็นคำซัดทอดที่ต้องชั่งน้ำหนักด้วยความระมัดระวังตามมาตรา 227/1
ศาลวินิจฉัยว่าโจทก์อ้างผู้ร่วมกระทำผิดที่ถูกสั่งแยกฟ้องเป็นพยานได้ จึงไม่ขัดมาตรา 232 แต่ถ้อยคำของบุคคลนั้นที่ปรักปรำจำเลยในความผิดฐานรับของโจรเป็นคำซัดทอดที่ต้องชั่งน้ำหนักอย่างระมัดระวังตามมาตรา 227/1
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 13 คดี (พ.ศ. 2513 ถึง 2561)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1164/2547 (2004)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2138/2545 (2002)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 9300/2539 (1996)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2670/2535 (1992)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 623/2535 (1992)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5877/2530 (1987)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1202/2520 (1977)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 227/2513 (1970)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
โจทก์บังคับให้จำเลยเบิกความได้หรือไม่
ไม่ได้ มาตรา 232 ห้ามโจทก์อ้างจำเลยเป็นพยาน เพื่อคุ้มครองสิทธิที่จะไม่ให้การเป็นปฏิปักษ์ต่อตนเองในคดีเดียวกัน
ข้อห้ามครอบคลุมผู้ร่วมกระทำผิดที่ถูกแยกฟ้องหรือไม่
ไม่ ศาลฎีกาวางแนวว่ามาตรา 232 ใช้เฉพาะจำเลยในคดีเดียวกัน โจทก์จึงอ้างผู้ร่วมกระทำผิดที่ถูกแยกฟ้องเป็นพยานได้ แต่คำเบิกความนั้นเป็นคำซัดทอดที่ต้องชั่งน้ำหนักอย่างระมัดระวังตามมาตรา 227/1
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Criminal Procedure Code, s. 232 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 232. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-232/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 232 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-232/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-232/"><p>ห้ามมิให้โจทก์อ้างจำเลยเป็นพยาน</p><footer>Criminal Procedure Code, s. 232 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-232/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา