มาตรา 289: ฆ่าผู้อื่นโดยเหตุฉกรรจ์
ตัวบทกฎหมาย
ผู้ใด (๑) ฆ่าบุพการี (๒) ฆ่าเจ้าพนักงาน ซึ่งกระทำการตามหน้าที่ หรือเพราะเหตุที่จะกระทำ หรือได้กระทำการตามหน้าที่ (๓) ฆ่าผู้ช่วยเหลือเจ้าพนักงาน ในการที่เจ้าพนักงานนั้นกระทำตามหน้าที่ หรือเพราะเหตุที่บุคคลนั้นจะช่วยหรือได้ช่วยเจ้าพนักงานดังกล่าวแล้ว (๔) ฆ่าผู้อื่นโดยไตร่ตรองไว้ก่อน (๕) ฆ่าผู้อื่นโดยทรมานหรือโดยกระทำทารุณโหดร้าย (๖) ฆ่าผู้อื่นเพื่อตระเตรียมการ หรือเพื่อความสะดวกในการที่จะกระทำความผิดอย่างอื่น หรือ (๗) ฆ่าผู้อื่นเพื่อจะเอา หรือเอาไว้ซึ่งผลประโยชน์อันเกิดแต่การที่ตนได้กระทำความผิดอื่น เพื่อปกปิดความผิดอื่นของตน หรือเพื่อหลีกเลี่ยงให้พ้นอาญาในความผิดอื่นที่ตนได้กระทำไว้ ต้องระวางโทษประหารชีวิต
คำแปลภาษาอังกฤษ
Whoever:
(1) murders an ascendant;
(2) murders an official in the performance of his duties, or by reason of his being about to perform or having performed his duties;
(3) murders a person assisting an official in the performance of the official's duties, or by reason of that person being about to assist or having assisted the official;
(4) murders another person by premeditation;
(5) murders another person by torture or by an act of cruelty;
(6) murders another person in order to prepare for, or to facilitate, the commission of another offence; or
(7) murders another person in order to secure or retain a benefit obtained through another offence he has committed, to conceal another offence of his own, or to escape punishment for another offence he has committed,shall be liable to death.
คำแปลโดย ThaiLawOnline แปลจากต้นฉบับภาษาไทยและตรวจสอบแล้ว
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 289 เป็นบทฆ่าโดยเหตุฉกรรจ์ที่ต่อยอดจากความผิดพื้นฐานตามมาตรา 288 มีโทษประหารชีวิตสถานเดียว ระบุเหตุฉกรรจ์เจ็ดประการ ได้แก่ การไตร่ตรองไว้ก่อน การกระทำโดยทารุณโหดร้าย การฆ่าบุพการี การฆ่าเจ้าพนักงานหรือผู้ช่วยเหลือเจ้าพนักงานอันเกี่ยวกับหน้าที่ การฆ่าเพื่อตระเตรียมหรืออำนวยความสะดวกแก่ความผิดอื่น และการฆ่าเพื่อเอาผลประโยชน์ ปกปิด หรือหลบหนีจากความผิดอื่น แต่ละเหตุสะท้อนความชั่วที่หนักขึ้น ไม่ว่าจากการวางแผน ความโหดร้าย สถานะของผู้เสียหาย หรือความเชื่อมโยงกับความผิดอื่น เมื่อเหตุฉกรรจ์เกี่ยวกับสถานะผู้เสียหาย ผู้กระทำต้องรู้ข้อเท็จจริงนั้นจึงต้องรับโทษหนักขึ้นตามหลักมาตรา 62
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
เนื่องจากมาตรา 289 กำหนดโทษประหารชีวิตสถานเดียว การที่คดีถูกฟ้องตามมาตรานี้แทนมาตรา 288 จึงเป็นประเด็นที่มีผลสูงสุดในคดีฆ่าคน และเหตุฉกรรจ์แต่ละประการต้องพิสูจน์แยกจากข้อเท็จจริง สำหรับเหตุที่ผูกกับผู้เสียหาย เช่น ฆ่าบุพการีหรือเจ้าพนักงาน โจทก์ต้องแสดงว่าผู้กระทำรู้สถานะนั้น ข้อกำหนดเรื่องความรู้ตามมาตรา 62 จึงเป็นแนวข้อต่อสู้ที่ยอมรับกัน คดีเช่นนี้ต้องการทนายที่เข้มแข็งที่สุดตั้งแต่ต้น
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6876/2568 (2025)
ผู้ที่ยิงปืนโดยเล็งเห็นผลว่ากระสุนอาจถูกมารดาของตน ถือว่ารู้ข้อเท็จจริงอันทำให้ต้องรับโทษหนักขึ้นตามมาตรา 62 และมีความผิดฐานพยายามฆ่าบุพการีตามมาตรา 289 (3)
จำเลยยิงปืนไปทางเสียงคนเดินมาใกล้บ้าน ศาลฎีกาเห็นว่าจำเลยเล็งเห็นผลได้ว่ากระสุนอาจถูกมารดา จึงถือว่ารู้ข้อเท็จจริงอันทำให้ต้องรับโทษหนักขึ้นตามมาตรา 62 และมีความผิดฐานพยายามฆ่าบุพการี
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 853 คดี (พ.ศ. 2503 ถึง 2569)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6190/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 322/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 264/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 179/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3328/2562 (2019)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7758/2560 (2017)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8845/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 20031/2556 (2013)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
โทษตามมาตรา 289 เป็นอย่างไร
การฆ่าโดยเหตุฉกรรจ์ตามมาตรา 289 มีโทษประหารชีวิตสถานเดียว
อะไรทำให้เป็นการฆ่าโดยเหตุฉกรรจ์ตามมาตรา 289
เหตุใดเหตุหนึ่งในเจ็ดประการ ได้แก่ ไตร่ตรองไว้ก่อน ทารุณโหดร้าย ฆ่าบุพการี ฆ่าเจ้าพนักงานหรือผู้ช่วยเหลือเจ้าพนักงานอันเกี่ยวกับหน้าที่ ฆ่าเพื่ออำนวยความสะดวกแก่ความผิดอื่น หรือฆ่าเพื่อเอาผล ปกปิด หรือหลบหนีจากความผิดอื่น
ผู้กระทำต้องรู้ว่าผู้เสียหายเป็นบุพการีหรือเจ้าพนักงานหรือไม่
ต้องรู้ เมื่อเหตุฉกรรจ์เกี่ยวกับสถานะของผู้เสียหาย ผู้กระทำต้องรู้ข้อเท็จจริงนั้นจึงต้องรับโทษหนักขึ้นตามหลักมาตรา 62
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 289 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 289. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-289/ (accessed 10 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 289 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-289/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-289/"><p>ผู้ใด (๑) ฆ่าบุพการี (๒) ฆ่าเจ้าพนักงาน ซึ่งกระทำการตามหน้าที่ หรือเพราะเหตุที่จะกระทำ หรือได้กระทำการตามหน้าที่ (๓) ฆ่าผู้ช่วยเหลือเจ้าพนักงาน ในการที่เจ้าพนักงานนั้นกระทำตามหน้าที่ หรือเพราะเหตุที่บุคคลนั้นจะช่วยหรือได้ช่วยเจ้าพนักงานดังกล่าวแล้ว (๔) ฆ่าผู้อื่นโดยไตร่ตรองไว้ก่อน (๕) ฆ่าผู้อื่นโดยทรมานหรือโดยกระทำทารุณโหดร้าย (๖) ฆ่าผู้อื่นเพื่อตระเตรียมการ หรือเพื่อความสะดวกในการที่จะกระทำความผิดอย่างอื่น หรือ (๗) ฆ่าผู้อื่นเพื่อจะเอา หรือเอาไว้ซึ่งผลประโยชน์อันเกิดแต่การที่ตนได้กระทำความผิดอื่น เพื่อปกปิดความผิดอื่นของตน หรือเพื่อหลีกเลี่ยงให้พ้นอาญาในความผิดอื่นที่ตนได้กระทำไว้ ต้องระวางโทษประหารชีวิต</p><footer>ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 289 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-289/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา