52: การลดโทษประหารชีวิต
ตัวบทกฎหมาย
ในการลดโทษประหารชีวิต ไม่ว่าจะเป็นการลดมาตราส่วนโทษหรือลดโทษที่จะลง ให้ลดดังต่อไปนี้ (๑) ถ้าจะลดหนึ่งในสามให้ลดเป็นโทษจำคุกตลอดชีวิต (๒) ถ้าจะลดกึ่งหนึ่ง ให้ลดเป็นโทษจำคุกตลอดชีวิต หรือโทษจำคุกตั้งแต่ยี่สิบห้าปีถึงห้าสิบปี
คำแปลภาษาอังกฤษ
In reducing the death penalty, whether it is a reduction of the scale of punishment or a reduction of the punishment to be imposed, the reduction shall be as follows:
(1) if the reduction is by one-third, it shall be reduced to imprisonment for life;
(2) if the reduction is by one-half, it shall be reduced to imprisonment for life or imprisonment from twenty-five years to fifty years.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 52 แปลงการลดโทษประหารชีวิตเป็นสัดส่วนให้เป็นโทษที่มีกำหนดแน่นอน เพราะโทษประหารไม่อาจแสดงเป็นเศษส่วนได้ ใช้ทั้งการลดมาตราส่วนโทษและการลดโทษที่จะลง หากลดหนึ่งในสามได้จำคุกตลอดชีวิต หากลดกึ่งหนึ่งได้จำคุกตลอดชีวิตหรือจำคุกยี่สิบห้าปีถึงห้าสิบปี ให้ศาลมีช่วงดุลพินิจในระดับกึ่งหนึ่ง ใช้ประกอบมาตรา 53 (ลดโทษจำคุกตลอดชีวิต) และมาตรา 54 (ลำดับการเพิ่มลดโทษ) และมักใช้ร่วมกับการลดโทษบรรเทาตามมาตรา 78
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
สำหรับจำเลยที่เผชิญโทษประหาร เหตุบรรเทาโทษ เช่น คำรับสารภาพที่เป็นประโยชน์ อาจเป็นตัวชี้ระหว่างประหารชีวิตกับโทษจำคุกมีกำหนด เพราะมาตรา 52 แปลงการลดเป็นจำคุกตลอดชีวิต หรือในระดับกึ่งหนึ่งอาจต่ำถึงยี่สิบห้าปี การเลือกภายในช่วงยี่สิบห้าถึงห้าสิบปีเมื่อลดกึ่งหนึ่งเป็นดุลพินิจศาล การเสนอเหตุบรรเทาโทษจึงยังสำคัญแม้พ้นโทษประหารแล้ว ในคดีร้ายแรง การเตรียมคดีแต่เนิ่น ๆ เป็นสิ่งจำเป็น
คำตัดสินศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาฎีกาที่ 2585/2568 (2025)
เมื่อศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำเลยจำคุกตลอดชีวิต ป.วิ.อ. มาตรา 245 วรรคสอง บัญญัติว่าคำพิพากษาเช่นว่านั้นจะยังไม่ถึงที่สุด เว้นแต่ศาลอุทธรณ์จะได้พิพากษายืน ดังนั้น แม้จำเลยจะอุทธรณ์เพียงขอให้ลงโทษสถานเบา ศาลอุทธรณ์ก็จำต้องพิจารณาและวินิจฉัยเสียก่อนว่าจำเลยได้กระทำความผิดนั้นจริงหรือไม่
ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำเลยที่ 1 ในความผิดฐานร่วมกันฆ่าผู้อื่น ให้จำคุกตลอดชีวิต จำเลยที่ 1 อุทธรณ์เพียงขอให้ลงโทษสถานเบา และศาลอุทธรณ์ภาค 7 พิจารณาเฉพาะปัญหาที่จำเลยที่ 1 อุทธรณ์ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าไม่ชอบ เพราะตาม ป.วิ.อ. มาตรา 245 วรรคสอง ศาลอุทธรณ์จำต้องวินิจฉัยเสียก่อนว่าจำเลยที่ 1 กระทำความผิดจริงหรือไม่ จึงยกขึ้นวินิจฉัยเองในฐานะปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย และพิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 7 ให้พิจารณาพิพากษาใหม่ โดยมิได้วินิจฉัยเรื่องการลดโทษตามมาตรา 52 แต่อย่างใด
-
คำตัดสินศาลฎีกาที่ 2813/2568 (2025)
ฆ่าผู้อื่นโดยไตร่ตรองไว้ก่อนตามมาตรา 289 (4) มีโทษประหารชีวิตสถานเดียว การพยายามต้องระวางโทษสองในสามของโทษประหาร เมื่อลดโทษประหารลงหนึ่งในสามตามมาตรา 52 (1) จึงเหลือจำคุกตลอดชีวิต
ศาลอธิบายว่าฆ่าผู้อื่นโดยไตร่ตรองไว้ก่อนตามมาตรา 289 (4) มีโทษประหารชีวิตสถานเดียว การพยายามต้องระวางโทษสองในสาม เมื่อลดโทษประหารลงหนึ่งในสามตามมาตรา 52 (1) เหลือจำคุกตลอดชีวิต ซึ่งศาลล่างลดกึ่งหนึ่งตามมาตรา 78 คงจำคุก 25 ปี
-
คำตัดสินศาลฎีกาที่ 6190/2567 (2024)
มาตรา 52 ใช้แก่การลดโทษประหารชีวิต เมื่อศาลวินิจฉัยว่าเป็นความผิดฐานฆ่าผู้อื่นตามมาตรา 288 และลงโทษจำคุกตลอดชีวิต การลดโทษกึ่งหนึ่งย่อมเป็นไปตามมาตรา 53 มิใช่มาตรา 52 คงจำคุก 25 ปี
ศาลล่างพิพากษาว่าจำเลยกระทำความผิดฐานฆ่าผู้อื่นโดยไตร่ตรองไว้ก่อนและโดยทรมานหรือกระทำทารุณโหดร้าย ลงโทษประหารชีวิต แล้วลดกึ่งหนึ่งด้วยเหตุรับสารภาพ ศาลฎีกาเห็นว่าไม่มีพยานหลักฐานว่าจำเลยไตร่ตรองไว้ก่อน เพราะเป็นการกระทำที่เกิดขึ้นโดยกะทันหัน และหยิบยกปัญหาเรื่องการกระทำโดยทรมานหรือทารุณโหดร้ายขึ้นวินิจฉัยเองในฐานะปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย จึงพิพากษาแก้เป็นว่าจำเลยมีความผิดตามมาตรา 288 ลงโทษจำคุกตลอดชีวิต ลดกึ่งหนึ่งตามมาตรา 78 ประกอบมาตรา 53 คงจำคุก 25 ปี มิได้ปรับใช้มาตรา 52 (2)
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 520 คดี (พ.ศ. 2509 ถึง 2569)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6190/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 179/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4394/2563 (2020)
- คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4976/2562 (2019)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4623/2562 (2019)
- คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8929/2561 (2018)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6930/2561 (2018)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6768/2561 (2018)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
เลย
โทษประหารชีวิตลดอย่างไร
ตามมาตรา 52 การพิจารณาคดีประหารชีวิตเป็นประจำสามกำหนดให้ตลอดชีวิตและตัดสินกึ่งหนึ่งไปสู่ชีวิตหรือโทษจำคุกห้าปีถึงห้าสิบปี
การรับสารภาพช่วยในคดีที่มีโทษประหารหรือไม่
อาจช่วยได้สาเหตุของระบบสุริยะเช่นการรับสารภาพโดยใช้ตามมาตรา 78 เนื้อหามาตรา 52 จะแปลงประหารชีวิตเป็นโทษตลอดชีวิตหรือนักโทษในคุกมีกำหนด
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
การอ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 52 -
การอ้างอิงทางวิชาการ
ประมวลกฎหมายอาญา (ประเทศไทย), มาตรา 52. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-52/ (เข้าถึงเมื่อ 21 สิงหาคม 2026). -
การอ้างอิงแบบไทย
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 52 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-52/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-52/"><p>ในการลดโทษประหารชีวิต ไม่ว่าจะเป็นการลดมาตราส่วนโทษหรือลดโทษที่จะลง ให้ลดดังต่อไปนี้ (๑) ถ้าจะลดหนึ่งในสามให้ลดเป็นโทษจำคุกตลอดชีวิต (๒) ถ้าจะลดกึ่งหนึ่ง ให้ลดเป็นโทษจำคุกตลอดชีวิต หรือโทษจำคุกตั้งแต่ยี่สิบห้าปีถึงห้าสิบปี</p><footer>ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 52 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-52/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา