ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 37: คดีอาญาเลิกกัน
ตัวบทกฎหมาย
คดีอาญาเลิกกันได้ ดังต่อไปนี้
(๑) ในคดีมีโทษปรับสถานเดียว เมื่อผู้กระทำผิดยินยอมเสียค่าปรับในอัตราอย่างสูงสำหรับความผิดนั้นแก่พนักงานเจ้าหน้าที่ก่อนศาลพิจารณา
(๒) ในคดีความผิดที่เป็นลหุโทษหรือความผิดที่มีอัตราโทษไม่สูงกว่าความผิดลหุโทษ หรือคดีอื่นที่มีโทษปรับสถานเดียวอย่างสูงไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือความผิดต่อกฎหมายเกี่ยวกับภาษีอากรซึ่งมีโทษปรับอย่างสูงไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท เมื่อผู้ต้องหาชำระค่าปรับตามที่พนักงานสอบสวนได้เปรียบเทียบแล้ว
(๓) ในคดีความผิดที่เป็นลหุโทษหรือความผิดที่มีอัตราโทษไม่สูงกว่าความผิดลหุโทษ หรือคดีที่มีโทษปรับสถานเดียวอย่างสูงไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท ซึ่งเกิดในกรุงเทพมหานคร เมื่อผู้ต้องหาชำระค่าปรับตามที่นายตำรวจประจำท้องที่ตั้งแต่ตำแหน่งสารวัตรขึ้นไป หรือนายตำรวจชั้นสัญญาบัตรผู้ทำการในตำแหน่งนั้น ๆ ได้เปรียบเทียบแล้ว
(๔) ในคดีซึ่งเปรียบเทียบได้ตามกฎหมายอื่น
เมื่อผู้ต้องหาได้ชำระค่าปรับตามคำเปรียบเทียบของพนักงานเจ้าหน้าที่แล้ว
คำแปลภาษาอังกฤษ
A criminal case may be terminated as follows:
(1) In a case punishable by a fine only, when the offender consents to pay the fine at the maximum rate for that offence to the competent official before the court's consideration.
(2) In a case of a petty offence, or an offence whose penalty rate is not higher than that of a petty offence, or another case punishable by a fine only with a maximum not exceeding ten thousand baht, or an offence against the law relating to taxation punishable by a fine with a maximum not exceeding ten thousand baht, when the alleged offender has paid the fine as compounded by the inquiry official.
(3) In a case of a petty offence, or an offence whose penalty rate is not higher than that of a petty offence, or a case punishable by a fine only with a maximum not exceeding ten thousand baht, occurring in Bangkok Metropolis, when the alleged offender has paid the fine as compounded by the police officer in charge of the locality of the rank of inspector or above, or a commissioned police officer acting in that position.
(4) In a case which may be compounded under other laws, when the alleged offender has paid the fine according to the compounding of the competent official.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 37 กำหนดวิธีที่คดีอาญาเล็กน้อยเลิกกันโดยการชำระค่าปรับ โดยไม่ต้องดำเนินคดีเต็มรูป อนุมาตราทั้งสี่ครอบคลุมความผิดโทษปรับสถานเดียวที่ชำระก่อนศาลพิจารณา ความผิดลหุโทษและความผิดโทษต่ำและความผิดภาษีอากรจำนวนน้อยที่พนักงานสอบสวนเปรียบเทียบ ความผิดเดียวกันที่เกิดในกรุงเทพมหานครที่นายตำรวจชั้นผู้ใหญ่เปรียบเทียบ และคดีที่เปรียบเทียบได้ตามกฎหมายอื่น การเลิกกันตามมาตรานี้เป็นเหตุหนึ่งที่ทำให้สิทธินำคดีอาญามาฟ้องระงับตามมาตรา 39 (3) และเนื่องจากเป็นการเปรียบเทียบทางปกครองมิใช่คำพิพากษา จึงไม่มีผลผูกพันข้อเท็จจริงต่อคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องเหมือนคำพิพากษาคดีอาญา
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
การชำระค่าปรับเปรียบเทียบในความผิดเล็กน้อยทำให้คดีอาญาเลิกกันถาวรและห้ามฟ้องซ้ำในความผิดเดียวกัน ซึ่งมักเป็นผลดีต่อผู้ถูกกล่าวหา แต่พึงทราบอีกด้านหนึ่งว่า เนื่องจากการเปรียบเทียบมิใช่คำพิพากษา จึงไม่ผูกพันข้อเท็จจริงในคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่อง คดีเรียกค่าเสียหายที่เกี่ยวข้องยังต่อสู้กันได้เต็มที่ หากความผิดจราจรหรือความผิดเล็กน้อยที่เปรียบเทียบทับซ้อนกับข้อพิพาททางแพ่ง ควรเข้าใจความเชื่อมโยงของสองคดีก่อนชำระ
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7630/2549 (2006)
เมื่อผู้ต้องหาชำระค่าปรับตามที่พนักงานสอบสวนเปรียบเทียบในความผิดลหุโทษ คดีย่อมเลิกกันตามมาตรา 37 (2)
โจทก์ทั้งสองเมาสุราประพฤติวุ่นวายในที่สาธารณะอันเป็นความผิดลหุโทษ และได้ชำระค่าปรับตามที่พนักงานสอบสวนเปรียบเทียบ คดีที่ถูกกล่าวหาจึงเลิกกันตามมาตรา 37 (2) และศาลถือว่าการที่โจทก์กล่าวหาว่าเจ้าพนักงานทำร้ายร่างกายเป็นคำร้องทุกข์ตามมาตรา 2 (7)
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5211/2559 (2016)
เมื่อการกระทำเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมายหลายบท ซึ่งต้องใช้กฎหมายบทที่มีโทษหนักที่สุดลงโทษตาม ป.อ. มาตรา 90 พนักงานสอบสวนย่อมไม่มีอำนาจเปรียบเทียบปรับในความผิดที่มีโทษเบากว่า เพื่อให้ความผิดทั้งหมดรวมทั้งความผิดที่มีโทษหนักกว่าเลิกกันตามมาตรา 37 แม้จะได้เปรียบเทียบปรับไปแล้ว การเปรียบเทียบปรับนั้นก็ไม่ชอบ คดีอาญาไม่เลิกกัน และศาลย่อมลงโทษตามบทที่หนักกว่าได้
การขับรถของจำเลยเป็นความผิดตาม พ.ร.บ.จราจรทางบก พ.ศ. 2522 มาตรา 43 (4) และมาตรา 157 ซึ่งมีระวางโทษปรับตั้งแต่สี่ร้อยบาทถึงหนึ่งพันบาท และเป็นความผิดตาม ป.อ. มาตรา 291 และมาตรา 390 ด้วย โดยเป็นกรรมเดียวผิดต่อกฎหมายหลายบท ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าพนักงานสอบสวนไม่มีอำนาจเปรียบเทียบปรับความผิดตามกฎหมายจราจรเพื่อให้ความผิดที่หนักกว่าเลิกกันด้วย การเปรียบเทียบปรับจึงไม่ชอบ คดีอาญาไม่เลิกกันตามมาตรา 37 ศาลล่างทั้งสองจึงมีอำนาจลงโทษจำเลยฐานขับรถโดยประมาทเป็นเหตุให้ผู้เสียหายรับอันตรายแก่กายตาม ป.อ. มาตรา 390 ได้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2853/2550 (2007)
การยอมให้พนักงานสอบสวนเปรียบเทียบปรับและชำระค่าปรับทำให้คดีอาญาเลิกกันตามมาตรา 37 แต่ไม่ใช่คำพิพากษาคดีอาญา จึงไม่ผูกพันข้อเท็จจริงในคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องตามมาตรา 46
จำเลยที่ 1 ยอมให้พนักงานสอบสวนเปรียบเทียบปรับและชำระค่าปรับ มีผลเพียงทำให้คดีอาญาเลิกกันตามมาตรา 37 เท่านั้น เมื่อการเปรียบเทียบมิใช่คำพิพากษาคดีอาญา จึงไม่ต้องด้วยมาตรา 46 ที่คดีแพ่งจะต้องถือข้อเท็จจริงตาม การที่ศาลอุทธรณ์ถือเอาคำรับของจำเลยว่าประมาทมาชี้ขาดคดีแพ่งจึงไม่ชอบ
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 20 คดี (พ.ศ. 2498 ถึง 2566)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5211/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2853/2550 (2007)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5942/2548 (2005)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2349/2547 (2004)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1941/2544 (2001)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 184/2542 (1999)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 354/2541 (1998)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2849/2540 (1997)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
คดีอาญาเลิกกันตามมาตรา 37 หมายความว่าอย่างไร
หมายความว่าคดีเล็กน้อยยุติลงเมื่อผู้กระทำผิดชำระค่าปรับตามที่เจ้าพนักงานหรือนายตำรวจกำหนด โดยไม่ต้องพิจารณาคดีเต็มรูป และทำให้การดำเนินคดีอาญาในความผิดนั้นสิ้นสุด
การชำระค่าปรับเปรียบเทียบทำให้ฟ้องคดีภายหลังไม่ได้หรือไม่
ใช่ เมื่อคดีเลิกกันตามมาตรา 37 สิทธินำคดีอาญามาฟ้องในความผิดนั้นย่อมระงับตามมาตรา 39 (3) จึงนำมาฟ้องอีกไม่ได้
การเปรียบเทียบปรับผูกพันคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องหรือไม่
ไม่ การเปรียบเทียบตามมาตรา 37 ไม่ใช่คำพิพากษา จึงไม่ผูกพันข้อเท็จจริงในคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่อง ซึ่งยังต่อสู้กันได้เต็มที่
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 37 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 37. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-37/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 37 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-37/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-37/"><p>คดีอาญาเลิกกันได้ ดังต่อไปนี้ (๑) ในคดีมีโทษปรับสถานเดียว เมื่อผู้กระทำผิดยินยอมเสียค่าปรับในอัตราอย่างสูงสำหรับความผิดนั้นแก่พนักงานเจ้าหน้าที่ก่อนศาลพิจารณา (๒) ในคดีความผิดที่เป็นลหุโทษหรือความผิดที่มีอัตราโทษไม่สูงกว่าความผิดลหุโทษ หรือคดีอื่นที่มีโทษปรับสถานเดียวอย่างสูงไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือความผิดต่อกฎหมายเกี่ยวกับภาษีอากรซึ่งมีโทษปรับอย่างสูงไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท เมื่อผู้ต้องหาชำระค่าปรับตามที่พนักงานสอบสวนได้เปรียบเทียบแล้ว (๓) ในคดีความผิดที่เป็นลหุโทษหรือความผิดที่มีอัตราโทษไม่สูงกว่าความผิดลหุโทษ หรือคดีที่มีโทษปรับสถานเดียวอย่างสูงไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท ซึ่งเกิดในกรุงเทพมหานคร เมื่อผู้ต้องหาชำระค่าปรับตามที่นายตำรวจประจำท้องที่ตั้งแต่ตำแหน่งสารวัตรขึ้นไป หรือนายตำรวจชั้นสัญญาบัตรผู้ทำการในตำแหน่งนั้น ๆ ได้เปรียบเทียบแล้ว (๔) ในคดีซึ่งเปรียบเทียบได้ตามกฎหมายอื่น เมื่อผู้ต้องหาได้ชำระค่าปรับตามคำเปรียบเทียบของพนักงานเจ้าหน้าที่แล้ว</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 37 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-37/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา