ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 44/1: คำร้องขอค่าสินไหมทดแทนของผู้เสียหาย
ตัวบทกฎหมาย
ในคดีที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์ ถ้าผู้เสียหายมีสิทธิที่จะเรียกเอาค่าสินไหมทดแทนเพราะเหตุได้รับอันตรายแก่ชีวิต ร่างกาย จิตใจ หรือได้รับความเสื่อมเสียต่อเสรีภาพในร่างกายชื่อเสียงหรือได้รับความเสียหายในทางทรัพย์สินอันเนื่องมาจากการกระทำความผิดของจำเลย ผู้เสียหายจะยื่นคำร้องต่อศาลที่พิจารณาคดีอาญาขอให้บังคับจำเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่ตนก็ได้การยื่นคำร้องตามวรรคหนึ่ง
ผู้เสียหายต้องยื่นคำร้องก่อนเริ่มสืบพยาน ในกรณีที่ไม่มีการสืบพยานให้ยื่นคำร้องก่อนศาลวินิจฉัยชี้ขาดคดี
และให้ถือว่าคำร้องดังกล่าวเป็นคำฟ้องตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งและผู้เสียหายอยู่ในฐานะโจทก์ในคดีส่วนแพ่งนั้น
ทั้งนี้คำร้องดังกล่าวต้องแสดงรายละเอียดตามสมควรเกี่ยวกับความเสียหายและจำนวนค่าสินไหมทดแทนที่เรียกร้อง
หากศาลเห็นว่าคำร้องนั้นยังขาดสาระสำคัญบางเรื่อง
ศาลอาจมีคำสั่งให้ผู้ร้องแก้ไขคำร้องให้ชัดเจนก็ได้คำร้องตามวรรคหนึ่งจะมีคำขอประการอื่นที่มิใช่คำขอบังคับให้จำเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทนอันเนื่องมาจากการกระทำความผิดของจำเลยในคดีอาญามิได้
และต้องไม่ขัดหรือแย้งกับคำฟ้องในคดีอาญาที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์
และในกรณีที่พนักงานอัยการได้ดำเนินการตามความในมาตรา ๔๓ แล้ว ผู้เสียหายจะยื่นคำร้องตามวรรคหนึ่งเพื่อเรียกทรัพย์สินหรือราคาทรัพย์สินอีกไม่ได้
คำแปลภาษาอังกฤษ
ในคดีที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์ ถ้าผู้เสียหายมีสิทธิที่จะเรียกเอาค่าสินไหมทดแทนเพราะเหตุได้รับอันตรายแก่ชีวิต ร่างกาย จิตใจ หรือได้รับความเสื่อมเสียต่อเสรีภาพในร่างกายชื่อเสียงหรือได้รับความเสียหายในทางทรัพย์สินอันเนื่องมาจากการกระทำความผิดของจำเลย ผู้เสียหายจะยื่นคำร้องต่อศาลที่พิจารณาคดีอาญาขอให้บังคับจำเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่ตนก็ได้การยื่นคำร้องตามวรรคหนึ่ง ผู้เสียหายต้องยื่นคำร้องก่อนเริ่มสืบพยาน ในกรณีที่ไม่มีการสืบพยานให้ยื่นคำร้องก่อนศาลวินิจฉัยชี้ขาดคดี และให้ถือว่าคำร้องดังกล่าวเป็นคำฟ้องตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งและผู้เสียหายอยู่ในฐานะโจทก์ในคดีส่วนแพ่งนั้น ทั้งนี้คำร้องดังกล่าวต้องแสดงรายละเอียดตามสมควรเกี่ยวกับความเสียหายและจำนวนค่าสินไหมทดแทนที่เรียกร้อง หากศาลเห็นว่าคำร้องนั้นยังขาดสาระสำคัญบางเรื่อง ศาลอาจมีคำสั่งให้ผู้ร้องแก้ไขคำร้องให้ชัดเจนก็ได้คำร้องตามวรรคหนึ่งจะมีคำขอประการอื่นที่มิใช่คำขอบังคับให้จำเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทนอันเนื่องมาจากการกระทำความผิดของจำเลยในคดีอาญามิได้ และต้องไม่ขัดหรือแย้งกับคำฟ้องในคดีอาญาที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์ และในกรณีที่พนักงานอัยการได้ดำเนินการตามความในมาตรา ๔๓ แล้ว ผู้เสียหายจะยื่นคำร้องตามวรรคหนึ่งเพื่อเรียกทรัพย์สินหรือราคาทรัพย์สินอีกไม่ได้
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 44/1 ให้ผู้เสียหายมีช่องทางเรียกค่าสินไหมทดแทนที่กระชับ คือแทนที่จะฟ้องแพ่งเป็นคดีต่างหาก ผู้เสียหายยื่นคำร้องต่อศาลอาญาที่อัยการเป็นโจทก์ คำร้องนั้นถือเป็นคำฟ้องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง และผู้เสียหายอยู่ในฐานะโจทก์ในคดีส่วนแพ่ง มีข้อจำกัดสามประการ คือ ต้องยื่นก่อนเริ่มสืบพยาน หรือก่อนศาลวินิจฉัยชี้ขาดหากไม่มีการสืบพยาน ต้องแสดงรายละเอียดความเสียหายและจำนวนที่เรียกร้อง และขอได้เฉพาะค่าสินไหมทดแทนจากการกระทำผิด ต้องไม่ขัดกับคำฟ้องของอัยการ ทั้งยังกันการซ้ำซ้อน หากอัยการเรียกทรัพย์หรือราคาตามมาตรา 43 แล้ว ผู้เสียหายจะยื่นคำร้องเรียกทรัพย์เดิมอีกไม่ได้ สิ่งที่ไม่ได้ขอไว้ เช่น ดอกเบี้ย อาจเสียไป
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
สิ่งสำคัญที่สุดของช่องทางนี้คือกำหนดเวลา ต้องยื่นคำร้องก่อนเริ่มสืบพยาน ผู้เสียหายที่รอจนสืบพยานแล้วอาจเสียโอกาสเรียกค่าสินไหมทดแทนในคดีอาญา ควรระบุความเสียหายและจำนวนให้ครบ และขอทุกอย่างที่ต้องการรวมทั้งดอกเบี้ย เพราะศาลพิพากษาให้เกินคำขอไม่ได้ หากไม่มีทุนจ้างทนาย มาตราถัดไปให้ศาลตั้งทนายให้แก่ผู้ยากจนได้ เมื่อมีข้อจำกัดเรื่องเวลา จึงควรเตรียมคำร้องแต่เนิ่นๆ และปรึกษาทนายก่อนนัดแรก
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4380/2568 (2025)
เมื่อโจทก์ร่วมมิได้ยื่นคำร้องขอให้บังคับจำเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทนตามมาตรา 44/1 วรรคหนึ่ง ศาลจะมีคำพิพากษาหรือคำสั่งเช่นนั้นโดยพลการไม่ได้
โจทก์ร่วมมิได้ยื่นคำร้องขอให้บังคับจำเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทนตามมาตรา 44/1 วรรคหนึ่ง ศาลวินิจฉัยว่าไม่มีบทกฎหมายใดให้ศาลมีคำพิพากษาหรือคำสั่งเช่นนั้นโดยพลการ คำอ้างของโจทก์ร่วมจึงตกไป
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2289/2568 (2025)
ผู้เสียหายในคดีลักทรัพย์มีสิทธิยื่นคำร้องในคดีส่วนแพ่งตามมาตรา 44/1 ขอให้จำเลยคืนทรัพย์หรือใช้ราคาแทน อันเป็นค่าสินไหมทดแทนเพราะความเสียหายในทางทรัพย์สิน
ศาลวินิจฉัยว่าโจทก์ร่วมมีสิทธิยื่นคำร้องในคดีส่วนแพ่งตามมาตรา 44/1 วรรคแรกและวรรคสาม ขอให้จำเลยคืนแหวนทองคำที่ลักไปหรือใช้ราคาแทน อันเป็นค่าสินไหมทดแทนเพราะความเสียหายในทางทรัพย์สิน ที่ศาลอุทธรณ์ว่าต้องไปขอคืนจากพนักงานสอบสวนจึงไม่ถูกต้อง
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3664/2568 (2025)
เพราะโจทก์ร่วมมิได้มีคำขอเรื่องดอกเบี้ยตามมาตรา 44/1 ศาลจึงไม่กำหนดให้จำเลยชดใช้ดอกเบี้ยของเงินที่ต้องคืน
จำเลยต้องคืนเงิน 135,000 บาท แก่โจทก์ร่วม ศาลไม่กำหนดดอกเบี้ยของเงินดังกล่าวเพราะโจทก์ร่วมมิได้มีคำขอตามมาตรา 44/1 แสดงว่าศาลจะให้ในสิ่งที่มิได้ขอไม่ได้
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 115 คดี (พ.ศ. 2554 ถึง 2569)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1037/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2289/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4380/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4751/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2429/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 883/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2787/2564 (2021)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2638/2564 (2021)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- ป.อ. มาตรา 91 66
- ป.อ. มาตรา 78 62
- ป.อ. มาตรา 90 52
- ป.อ. มาตรา 29 51
- ป.อ. มาตรา 30 47
- ป.อ. มาตรา 83 40
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ผู้เสียหายต้องยื่นคำร้องค่าสินไหมทดแทนตามมาตรา 44/1 เมื่อใด
ต้องยื่นก่อนเริ่มสืบพยาน หากไม่มีการสืบพยานให้ยื่นก่อนศาลวินิจฉัยชี้ขาดคดี หากพ้นกำหนดอาจเสียสิทธิเรียกในคดีอาญา
ยื่นคำร้องตามมาตรา 44/1 เรียกดอกเบี้ยได้หรือไม่
ได้ต่อเมื่อระบุขอไว้ ศาลจะกำหนดดอกเบี้ยหรือสิ่งที่มิได้ขอไม่ได้ จึงต้องระบุจำนวนที่เรียกร้องให้ครบทุกรายการ
ถ้าอัยการเรียกทรัพย์ตามมาตรา 43 แล้ว ฉันเรียกซ้ำได้ไหม
ไม่ได้ เมื่ออัยการดำเนินการตามมาตรา 43 แล้ว ผู้เสียหายจะยื่นคำร้องตามมาตรา 44/1 เพื่อเรียกทรัพย์หรือราคาทรัพย์เดิมอีกไม่ได้
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 44/1 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 44/1. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-44-1/ (accessed 12 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 44/1 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-44-1/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-44-1/"><p>ในคดีที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์ ถ้าผู้เสียหายมีสิทธิที่จะเรียกเอาค่าสินไหมทดแทนเพราะเหตุได้รับอันตรายแก่ชีวิต ร่างกาย จิตใจ หรือได้รับความเสื่อมเสียต่อเสรีภาพในร่างกายชื่อเสียงหรือได้รับความเสียหายในทางทรัพย์สินอันเนื่องมาจากการกระทำความผิดของจำเลย ผู้เสียหายจะยื่นคำร้องต่อศาลที่พิจารณาคดีอาญาขอให้บังคับจำเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่ตนก็ได้การยื่นคำร้องตามวรรคหนึ่ง ผู้เสียหายต้องยื่นคำร้องก่อนเริ่มสืบพยาน ในกรณีที่ไม่มีการสืบพยานให้ยื่นคำร้องก่อนศาลวินิจฉัยชี้ขาดคดี และให้ถือว่าคำร้องดังกล่าวเป็นคำฟ้องตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งและผู้เสียหายอยู่ในฐานะโจทก์ในคดีส่วนแพ่งนั้น ทั้งนี้คำร้องดังกล่าวต้องแสดงรายละเอียดตามสมควรเกี่ยวกับความเสียหายและจำนวนค่าสินไหมทดแทนที่เรียกร้อง หากศาลเห็นว่าคำร้องนั้นยังขาดสาระสำคัญบางเรื่อง ศาลอาจมีคำสั่งให้ผู้ร้องแก้ไขคำร้องให้ชัดเจนก็ได้คำร้องตามวรรคหนึ่งจะมีคำขอประการอื่นที่มิใช่คำขอบังคับให้จำเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทนอันเนื่องมาจากการกระทำความผิดของจำเลยในคดีอาญามิได้ และต้องไม่ขัดหรือแย้งกับคำฟ้องในคดีอาญาที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์ และในกรณีที่พนักงานอัยการได้ดำเนินการตามความในมาตรา ๔๓ แล้ว ผู้เสียหายจะยื่นคำร้องตามวรรคหนึ่งเพื่อเรียกทรัพย์สินหรือราคาทรัพย์สินอีกไม่ได้</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 44/1 (ประเทศไทย): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-44-1/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา