มาตรา 46: คดีแพ่งต้องถือข้อเท็จจริงตามคดีอาญา

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้

1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3664/2568 (2025)

   มาตรา 46 มีผลเพียงประการเดียว คือในการพิพากษาคดีส่วนแพ่ง ศาลจำต้องถือข้อเท็จจริงตามที่ปรากฏในคำพิพากษาคดีส่วนอาญา มาตรานี้มิได้กำหนดผลทางกฎหมายของข้อเท็จจริงนั้น ซึ่งเป็นเรื่องของมาตรา 47 วรรคหนึ่ง ที่บัญญัติว่าคำพิพากษาคดีส่วนแพ่งต้องเป็นไปตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายอันว่าด้วยความรับผิดของบุคคลในทางแพ่ง โดยไม่ต้องคำนึงถึงว่าจำเลยต้องคำพิพากษาว่าได้กระทำความผิดหรือไม่ การที่ศาลยกฟ้องคดีส่วนอาญาจึงไม่ทำให้คดีส่วนแพ่งตกไป เมื่อข้อเท็จจริงที่ฟังได้ในคดีอาญาแสดงว่าจำเลยเป็นฝ่ายผิดสัญญา จำเลยย่อมต้องรับผิดตามสัญญาแม้โจทก์จะแพ้คดีอาญาก็ตาม

   โจทก์ร่วมสั่งซื้อชุดนอนจำนวน 5,000 ชุด ผ่านเฟซบุ๊กของจำเลย และโอนเงิน 135,000 บาท ให้ครบถ้วนแล้ว เมื่อจำเลยไม่ส่งมอบสินค้า โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษฐานฉ้อโกงประชาชนตาม ป.อ. มาตรา 343 ประกอบมาตรา 341 และตามมาตรา 14 (1) แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 พร้อมขอให้คืนเงิน ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับว่าจำเลยมีความผิดตามมาตรา 343 วรรคแรก และให้คืนเงิน ศาลฎีกาพิพากษายกฟ้องคดีส่วนอาญา โดยวินิจฉัยว่าในเฟซบุ๊กของจำเลยมีข้อความว่า เปิดพรีออเดอร์ล๊อตใหม่ และข้อความที่โจทก์ร่วมสนทนากับจำเลยแสดงชัดว่าโจทก์ร่วมทราบในขณะนั้นแล้วว่าจำเลยยังไม่มีสินค้าอยู่ในครอบครอง จึงฟังไม่ได้ว่าจำเลยหลอกลวงด้วยการแสดงข้อความอันเป็นเท็จหรือปกปิดข้อความจริง ไม่เป็นความผิดฐานฉ้อโกงและไม่เป็นการนำเข้าข้อมูลคอมพิวเตอร์อันเป็นเท็จ ส่วนคดีส่วนแพ่งนั้น แม้มาตรา 46 ให้ศาลจำต้องถือข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาคดีส่วนอาญา แต่เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าโจทก์ร่วมโอนเงิน 135,000 บาท ครบถ้วนแล้ว และจำเลยไม่ส่งมอบสินค้าภายในเวลาที่ตกลงกัน จำเลยจึงเป็นฝ่ายผิดสัญญา และเมื่อมาตรา 47 วรรคหนึ่ง ให้คำพิพากษาคดีส่วนแพ่งเป็นไปตามกฎหมายว่าด้วยความรับผิดในทางแพ่งโดยไม่ต้องคำนึงถึงว่าจำเลยต้องคำพิพากษาว่าได้กระทำความผิดหรือไม่ จำเลยจึงต้องคืนเงิน 135,000 บาท แก่โจทก์ร่วม

2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2630/2567 (2024)

   เมื่อคดีแพ่งต้องอาศัยมูลความผิดอาญาที่ฟ้อง ย่อมเป็นคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญา และในการพิพากษาคดีส่วนแพ่งศาลต้องถือข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาคดีอาญาตามมาตรา 46

   คดีแพ่งของโจทก์ต้องอาศัยมูลความผิดอาญาฐานความผิดต่อเจ้าพนักงานและเกี่ยวกับเอกสารที่จำเลยถูกฟ้อง จึงเป็นคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญา ศาลวินิจฉัยว่าในการพิพากษาคดีส่วนแพ่งต้องถือข้อเท็จจริงตามที่ปรากฏในคำพิพากษาคดีส่วนอาญาตามมาตรา 46

3. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 788/2567 (2024)

   การที่ลูกหนี้ตามคำพิพากษาอ้างว่าคำพิพากษาคดีแพ่งไม่ชอบเพราะมิได้ถือข้อเท็จจริงตามที่ปรากฏในคำพิพากษาคดีส่วนอาญาตามมาตรา 46 ประกอบ ป.วิ.พ. มาตรา 27 ย่อมไม่ทำให้ได้รับการเพิกถอนการบังคับคดี เมื่อศาลวินิจฉัยคำร้องนั้นไปโดยอาศัยเหตุอื่น คดีนี้ศาลฎีกาวินิจฉัยตามกฎหมายว่าด้วยล้มละลาย และมิได้วินิจฉัยประเด็นตามมาตรา 46

   จำเลยยื่นคำร้องขอให้เพิกถอนหมายบังคับคดี โดยอ้างประการหนึ่งว่าคำพิพากษาในคดีนี้ไม่ชอบเพราะมิได้ถือข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาคดีส่วนอาญาที่ลงโทษโจทก์ฐานเบิกความเท็จ อันเป็นการฝ่าฝืนมาตรา 46 ประกอบ ป.วิ.พ. มาตรา 27 แต่ศาลฎีกาวินิจฉัยคำร้องไปโดยอาศัยเหตุอื่น กล่าวคือโจทก์ซึ่งเป็นบุคคลล้มละลายขอออกหมายบังคับคดีโดยสอดคล้องกับมติที่ประชุมเจ้าหนี้และเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ยินยอม จึงถือเป็นการช่วยเหลือเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ตาม พ.ร.บ.ล้มละลาย พ.ศ.2483 มาตรา 79 ไม่มีเหตุเพิกถอน ศาลฎีกามิได้วินิจฉัยประเด็นตามมาตรา 46 แต่อย่างใด

คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา