156 — การยื่นคำร้องขอยกเว้นค่าธรรมเนียม
คนบทกฎหมาย
ผู้ใดมีความจำนงจะขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลในการฟ้องหรือต่อสู้คดี ให้ยื่นคำร้องต่อศาลชั้นต้นที่จะฟ้องหรือได้ฟ้องคดีไว้นั้นพร้อมกับคำฟ้อง คำฟ้องอุทธรณ์ คำฟ้องฎีกา คำร้องสอด หรือคำให้การ แล้วแต่กรณี แต่ถ้าบุคคลนั้นตกเป็นผู้ไม่สามารถเสียค่าธรรมเนียมศาลในภายหลัง จะยื่นคำร้องในเวลาใด ๆ ก็ได้
การยื่นคำร้องตามวรรคหนึ่ง ผู้ร้องอาจเสนอพยานหลักฐานไปพร้อมคำร้องและหากศาลเห็นสมควรไต่สวนพยานหลักฐานเพิ่มเติมก็ให้ดำเนินการไต่สวนโดยเร็วเท่าที่จำเป็น ทั้งนี้ ศาลจะมีคำสั่งให้งดการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีนั้นไว้ทั้งหมดหรือแต่บางส่วนเป็นการชั่วคราวจนกว่าการพิจารณาสั่งคำร้องขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลจะถึงที่สุดก็ได้ตามที่ศาลเห็นสมควร
คำแปลภาษาไทย
Any person who wishes to apply for exemption from court fees in bringing or defending an action shall file the application with the Court of First Instance where the action is to be, or has been, brought, together with the complaint, the appeal complaint, the Dika complaint, the application for intervention, or the answer, as the case may be. But if that person becomes unable to pay court fees at a later time, the application may be filed at any time.
In filing the application under paragraph one, the applicant may submit evidence together with the application, and if the court thinks fit to take further evidence, it shall conduct the inquiry as quickly as necessary. In this regard, the court may order the proceedings in that case to be stayed, in whole or in part, temporarily, until the consideration of the application for exemption from court fees becomes final, as the court thinks fit.
คำแปลนี้ยังไม่เป็นที่ทราบจากสำนักงาน — กรุณาอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุสำนักงาน
มาตรา 156 กำหนดวิธีและเวลาการยื่นคำร้องขอยกเว้นค่าธรรมเนียมตามมาตรา 155 โดยหลักต้องยื่นต่อศาลชั้นต้นพร้อมคำคู่ความที่เกี่ยวข้อง ไม่ว่าจะเป็นคำฟ้อง คำฟ้องอุทธรณ์หรือฎีกา คำร้องสอด หรือคำให้การ เพื่อให้คำขอไปพร้อมกับกระบวนพิจารณาที่จะต้องเสียค่าธรรมเนียม หากความไม่สามารถเสียได้เกิดขึ้นระหว่างคดี กฎเรื่องเวลาผ่อนลง ยื่นเมื่อใดก็ได้ วรรคสองให้ผู้ร้องเสนอพยานหลักฐาน ให้ศาลไต่สวนโดยเร็วเท่าที่จำเป็น และสั่งงดกระบวนพิจารณาทั้งหมดหรือบางส่วนไว้ชั่วคราวจนกว่าจะถึงที่สุดได้ การมีคำสั่งชี้ขาดคำร้องเป็นไปตามมาตรา 156/1 และในศาลชำนัญพิเศษนำมาตรานี้ไปใช้โดยอนุโลม
ความสำคัญต่อ
จังหวะเวลาสำคัญ ควรยื่นคำร้องขอยกเว้นพร้อมกับคำคู่ความที่เกี่ยวข้อง คือ คำฟ้อง อุทธรณ์ ฎีกา หรือคำให้การ ไม่ใช่หลังจากชำระแล้ว เว้นแต่ความไม่สามารถเสียได้เพิ่งเกิดภายหลัง ซึ่งจะยื่นเมื่อใดก็ได้ ควรเตรียมหลักฐานฐานะ เช่น รายการเดินบัญชีและหลักฐานรายได้ เพื่อให้ศาลไต่สวนได้เร็ว และพึงทราบว่าคดีอาจถูกงดไว้จนกว่าจะมีคำสั่งเรื่องการยกเว้น การยื่นให้ถูกต้องแต่แรกช่วยไม่ให้เสียเวลาหรือถูกถือว่าคำคู่ความไม่ได้ชำระค่าธรรมเนียม
คำตัดสินศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1932/2568 (2025)
คำร้องขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลตามมาตรา 156 นำมาใช้บังคับในคดีผู้บริโภคโดยอนุโลม และค่าธรรมเนียมศาลตามมาตรานี้รวมถึงเงินวางศาลในการยื่นฟ้องอุทธรณ์ตามมาตรา 157
จำเลยยื่นอุทธรณ์พร้อมคำร้องขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลตามมาตรา 156 ที่นำมาใช้ในคดีผู้บริโภคโดยอนุโลม ศาลฎีกาชี้ว่าค่าธรรมเนียมศาลตามมาตราดังกล่าวรวมถึงเงินวางศาลในการยื่นฟ้องอุทธรณ์ตามมาตรา 157 อันเป็นเงินซึ่งต้องใช้แทนโจทก์ตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 861/2561 (2018)
ศาลอาจสั่งยกคำร้องขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลที่ยื่นตามมาตรา 156 วรรคหนึ่งได้ และผู้ร้องมีสิทธิอุทธรณ์คำสั่งนั้นภายในเจ็ดวันตามมาตรา 156/1 วรรคสี่ มิใช่ใช้ช่องทางอื่น
ในคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศ ศาลกลางชอบที่จะสั่งยกคำร้องขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลของจำเลยตามมาตรา 156 วรรคหนึ่ง จำเลยมีสิทธิอุทธรณ์คำสั่งภายในเจ็ดวันตามมาตรา 156/1 วรรคสี่ แต่มิได้ใช้สิทธิตามช่องทางดังกล่าว
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4439/2558 (2015)
เมื่อผู้ร้องซึ่งยื่นคำร้องขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลตามมาตรา 156 ไม่มาในวันนัดไต่สวน ศาลอาจยกคำร้องและสั่งให้นำค่าธรรมเนียมศาลมาชำระภายในกำหนด มิฉะนั้นถือว่าทิ้งฟ้อง
โจทก์ฟ้องและยื่นคำร้องขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลตามมาตรา 156 ศาลนัดไต่สวนและรอสั่งคำฟ้องไว้ เมื่อโจทก์ไม่มาในวันนัด ศาลจึงยกคำร้องขอยกเว้นและสั่งให้นำค่าธรรมเนียมศาลมาชำระภายในเจ็ดวัน มิฉะนั้นถือว่าทิ้งฟ้อง
คำพิพากษาที่คัดเลือกการพิจารณาคดีจากเทคโนโลยีศาลฎีกาคำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
เลย
ยื่นคำร้องขอยกเว้นค่าธรรมเนียมเมื่อใดและที่ไหน
มาตรา 156 ให้ยื่นต่อศาลชั้นต้นพร้อมคำคู่ความที่เกี่ยวข้อง เช่น คำฟ้อง อุทธรณ์ ฎีกา หรือคำให้การ หากตกเป็นผู้ไม่สามารถเสียได้ในภายหลัง จะยื่นเมื่อใดก็ได้
ศาลจะไต่สวนคำร้องขอยกเว้นค่าธรรมเนียมหรือไม่
อาจไต่สวน ตามมาตรา 156 วรรคสอง ผู้ร้องเสนอพยานหลักฐานมาพร้อมคำร้องได้ และศาลอาจไต่สวนโดยเร็ว และงดกระบวนพิจารณาทั้งหมดหรือบางส่วนไว้ชั่วคราวจนกว่าจะถึงที่สุด