มาตรา 198: คำขอของโจทก์เมื่อจำเลยขาดนัด

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้

1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5336/2551 (2008)

   เมื่อมีคู่ความขาดนัดยื่นคำให้การ แต่คู่ความอีกฝ่ายไม่ยื่นคำขอต่อศาลภายในสิบห้าวันเพื่อให้ชนะคดีโดยขาดนัด ให้ศาลจำหน่ายคดีออกจากสารบบความตามมาตรา 198 วรรคสอง

   ในคดีร้องขัดทรัพย์ ผู้ที่ควรยื่นคำให้การมิได้ยื่น แต่ผู้ร้องก็ไม่ยื่นคำขอภายในสิบห้าวันเพื่อให้ชนะคดีโดยขาดนัด ศาลชั้นต้นจึงจำหน่ายคดีออกจากสารบบความตามมาตรา 198 วรรคสอง และศาลฎีกาได้พิจารณาความชอบด้วยกฎหมายของคำสั่งนั้น

2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 10840/2558 (2015)

   การดำเนินกระบวนพิจารณาในศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางต้องใช้พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลดังกล่าวและข้อกำหนดคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศ พ.ศ. 2540 เป็นหลัก กฎหมายวิธีพิจารณาความอื่นนำมาใช้โดยอนุโลมเฉพาะเมื่อไม่มีบทบัญญัติไว้โดยเฉพาะ ตามข้อกำหนดฯ ข้อ 11 ศาลต้องมีคำสั่งแสดงว่าจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การเสียก่อน ต่างกับคดีแพ่งทั่วไปที่การขาดนัดเป็นไปโดยผลของกฎหมายโดยศาลไม่ต้องมีคำสั่ง เมื่อยังไม่มีคำสั่งดังกล่าว จะนำมาตรา 198 วรรคสอง มาใช้บังคับจำหน่ายคดียังมิได้

   จำเลยที่ 3 ไม่ยื่นคำให้การ และมีการจำหน่ายคดีในส่วนของจำเลยที่ 3 ออกจากสารบบความตามมาตรา 198 วรรคสอง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าคำสั่งดังกล่าวยังใช้ไม่ได้ เพราะข้อกำหนดคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศ พ.ศ. 2540 ข้อ 11 กำหนดให้ศาลต้องมีคำสั่งแสดงว่าจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การเสียก่อน เมื่อยังไม่มีคำสั่งเช่นว่านั้น จึงจะนำมาตรา 198 วรรคสอง มาใช้บังคับยังมิได้

3. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1479/2562 (2019)

   เมื่อศาลอุทธรณ์ได้วินิจฉัยชี้ขาดประเด็นใดแล้ว และคู่ความฝ่ายที่เสียหายมิได้ฎีกาโต้แย้ง ประเด็นนั้นย่อมยุติ การยกประเด็นเดิมขึ้นอีกเป็นการขอให้ศาลดำเนินกระบวนพิจารณาอันเกี่ยวกับคดีหรือประเด็นที่ได้วินิจฉัยชี้ขาดแล้ว ต้องห้ามตามมาตรา 144 วรรคหนึ่ง คดีนี้ประเด็นที่ยุติแล้วคือ การที่ศาลชั้นต้นมิได้จำหน่ายคดีแต่สืบพยานหลักฐานโจทก์ไปฝ่ายเดียว เป็นการใช้ดุลพินิจที่เหมาะสม หาขัดต่อมาตรา 198 วรรคสองไม่ อนึ่ง การโต้แย้งคำพิพากษาที่ไม่สั่งจำหน่ายคดีเป็นคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันไม่อาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ เสียค่าขึ้นศาลเพียง 200 บาท ตามตาราง 1 (2) (ก)

   จำเลยทั้งสองขาดนัดยื่นคำให้การในคดีที่โจทก์ขอให้แบ่งแยกที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส. 3 ก.) จำเลยเคยอุทธรณ์ว่าการที่โจทก์ไม่ยื่นคำขอภายในสิบห้าวันไม่ชอบด้วยมาตรา 198 วรรคสอง ซึ่งศาลอุทธรณ์ภาค 4 วินิจฉัยแล้วว่า เมื่อโจทก์มาศาลเพื่อดำเนินกระบวนพิจารณาตามนัด แสดงว่าประสงค์ดำเนินคดีต่อไป การที่ศาลชั้นต้นมิได้จำหน่ายคดีแต่สืบพยานโจทก์ไปฝ่ายเดียวจึงเป็นการใช้ดุลพินิจที่เหมาะสม โจทก์มิได้ฎีกาโต้แย้ง ประเด็นดังกล่าวจึงยุติ การที่จำเลยยกขึ้นอีกจึงเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำ ต้องห้ามตามมาตรา 144 วรรคหนึ่ง ทั้งเป็นคำขอปลดเปลื้องทุกข์อันไม่อาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ เสียค่าขึ้นศาลเพียง 200 บาท จึงคืนค่าขึ้นศาลส่วนที่เกิน 6,247 บาท

คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา