ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 238: อุทธรณ์เฉพาะข้อกฎหมายต้องถือตามข้อเท็จจริง
ตัวบทกฎหมาย
ภายใต้บังคับมาตรา ๒๔๓
(๓) ในคดีที่อุทธรณ์ได้แต่เฉพาะในปัญหาข้อกฎหมายนั้น การวินิจฉัยปัญหาเช่นว่านี้ ศาลอุทธรณ์จำต้องถือตามข้อเท็จจริงที่ศาลชั้นต้นได้วินิจฉัยจากพยานหลักฐานในสำนวน
คำแปลภาษาอังกฤษ
Subject to Section 243(3), in a case in which an appeal may be made only on a question of law, in deciding such a question the appellate court must accept the facts as found by the court of first instance from the evidence in the case file.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 238 กำหนดฐานข้อเท็จจริงของการอุทธรณ์เฉพาะข้อกฎหมาย คือ ศาลอุทธรณ์ต้องถือตามข้อเท็จจริงที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยจากพยานหลักฐาน และจำกัดเฉพาะปัญหาข้อกฎหมายที่ยกขึ้น บทนี้อยู่ภายใต้บังคับมาตรา 243 (3) หลักเดียวกันนำไปใช้ในชั้นฎีกาโดยผ่านมาตรา 247 กล่าวคือ เมื่อฎีกาได้เฉพาะปัญหาข้อกฎหมาย ศาลฎีกาต้องถือตามข้อเท็จจริงที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัย ด้วยเหตุนี้คู่ความในการอุทธรณ์เฉพาะข้อกฎหมายจึงรื้อฟื้นข้อเท็จจริงไม่ได้ และการวางประเด็นให้เป็นข้อกฎหมายจึงเป็นเรื่องชี้ขาด
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
ในการอุทธรณ์เฉพาะข้อกฎหมาย ท่านถูกผูกด้วยข้อเท็จจริงที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัย อุทธรณ์จึงต้องชนะด้วยข้อกฎหมายที่ปรับกับข้อเท็จจริงนั้น มิใช่ด้วยข้อเท็จจริงคนละชุด การพยายามโต้แย้งพยานหลักฐานจะถูกยกว่าเป็นการยกข้อเท็จจริง เมื่อร่างอุทธรณ์ควรระบุให้ชัดว่าอุทธรณ์ปัญหาข้อกฎหมายใด และยอมรับข้อเท็จจริงที่ฟังมาเป็นจุดตั้งต้น เส้นแบ่งระหว่างข้อกฎหมายกับข้อเท็จจริงมักชี้ขาดว่าอุทธรณ์รับได้หรือไม่
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4750/2559 (2016)
เมื่อฎีกาได้เฉพาะปัญหาข้อกฎหมาย ในการวินิจฉัยปัญหานั้น ศาลต้องถือตามข้อเท็จจริงที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยจากพยานหลักฐานในสำนวน ตามมาตรา 238 ประกอบมาตรา 247
ในข้อพิพาทความคุ้มครองประกันภัยที่ฎีกาได้เฉพาะข้อกฎหมาย ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าต้องถือตามข้อเท็จจริงที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยตามมาตรา 238 ประกอบมาตรา 247 และวินิจฉัยเฉพาะปัญหาข้อกฎหมายว่าหนังสือรับรองคุ้มครองถึงการทุพพลภาพถาวรที่อ้างหรือไม่
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2120/2566 (2023)
ในคดีที่ต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง ในการวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมาย ศาลต้องถือตามข้อเท็จจริงที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยจากพยานหลักฐาน ตามมาตรา 238 ประกอบมาตรา 247
คดีต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าในการวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายต้องถือตามข้อเท็จจริงที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยจากพยานหลักฐานตามมาตรา 238 ประกอบมาตรา 247 และพิจารณาไปตามข้อเท็จจริงที่ฟังมา
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 221 คดี (พ.ศ. 2498 ถึง 2567)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5222/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2120/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4750/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 19694/2557 (2014)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7355/2553 (2010)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8487/2551 (2008)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8367/2551 (2008)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5569/2551 (2008)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ในการอุทธรณ์เฉพาะข้อกฎหมาย ศาลอุทธรณ์เปลี่ยนข้อเท็จจริงได้หรือไม่
ไม่ได้ ตามมาตรา 238 เมื่ออุทธรณ์ได้เฉพาะปัญหาข้อกฎหมาย ศาลอุทธรณ์ต้องถือตามข้อเท็จจริงที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยจากพยานหลักฐาน และวินิจฉัยเฉพาะปัญหาข้อกฎหมาย
หลักนี้ใช้ในชั้นฎีกาด้วยหรือไม่
ใช้ โดยผ่านมาตรา 247 เมื่อฎีกาได้เฉพาะปัญหาข้อกฎหมาย ศาลฎีกาต้องถือตามข้อเท็จจริงที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัย ตามหลักในมาตรา 238
หากต้องการโต้แย้งข้อเท็จจริงจะทำอย่างไร
ในการอุทธรณ์เฉพาะข้อกฎหมายทำไม่ได้ ข้อโต้แย้งที่รื้อฟื้นพยานหลักฐานถือเป็นข้อเท็จจริงและถูกยก มีแต่ปัญหาข้อกฎหมายที่ตั้งประเด็นถูกต้องเท่านั้นที่รับพิจารณาได้
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil Procedure Code, s. 238 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 238. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-238/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 238 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-238/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-238/"><p>ภายใต้บังคับมาตรา ๒๔๓ (๓) ในคดีที่อุทธรณ์ได้แต่เฉพาะในปัญหาข้อกฎหมายนั้น การวินิจฉัยปัญหาเช่นว่านี้ ศาลอุทธรณ์จำต้องถือตามข้อเท็จจริงที่ศาลชั้นต้นได้วินิจฉัยจากพยานหลักฐานในสำนวน</p><footer>Civil Procedure Code, s. 238 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-238/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา