ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 238: อุทธรณ์เฉพาะข้อกฎหมายต้องถือตามข้อเท็จจริง
ตัวบทกฎหมาย
ภายใต้บังคับมาตรา ๒๔๓
(๓) ในคดีที่อุทธรณ์ได้แต่เฉพาะในปัญหาข้อกฎหมายนั้น การวินิจฉัยปัญหาเช่นว่านี้ ศาลอุทธรณ์จำต้องถือตามข้อเท็จจริงที่ศาลชั้นต้นได้วินิจฉัยจากพยานหลักฐานในสำนวน
คำแปลภาษาอังกฤษ
ภายใต้บังคับมาตรา ๒๔๓ (๓) ในคดีที่อุทธรณ์ได้แต่เฉพาะในปัญหาข้อกฎหมายนั้น การวินิจฉัยปัญหาเช่นว่านี้ ศาลอุทธรณ์จำต้องถือตามข้อเท็จจริงที่ศาลชั้นต้นได้วินิจฉัยจากพยานหลักฐานในสำนวน
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 238 กำหนดฐานข้อเท็จจริงของการอุทธรณ์เฉพาะข้อกฎหมาย คือ ศาลอุทธรณ์ต้องถือตามข้อเท็จจริงที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยจากพยานหลักฐาน และจำกัดเฉพาะปัญหาข้อกฎหมายที่ยกขึ้น บทนี้อยู่ภายใต้บังคับมาตรา 243 (3) หลักเดียวกันนำไปใช้ในชั้นฎีกาโดยผ่านมาตรา 247 กล่าวคือ เมื่อฎีกาได้เฉพาะปัญหาข้อกฎหมาย ศาลฎีกาต้องถือตามข้อเท็จจริงที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัย ด้วยเหตุนี้คู่ความในการอุทธรณ์เฉพาะข้อกฎหมายจึงรื้อฟื้นข้อเท็จจริงไม่ได้ และการวางประเด็นให้เป็นข้อกฎหมายจึงเป็นเรื่องชี้ขาด
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
ในการอุทธรณ์เฉพาะข้อกฎหมาย ท่านถูกผูกด้วยข้อเท็จจริงที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัย อุทธรณ์จึงต้องชนะด้วยข้อกฎหมายที่ปรับกับข้อเท็จจริงนั้น มิใช่ด้วยข้อเท็จจริงคนละชุด การพยายามโต้แย้งพยานหลักฐานจะถูกยกว่าเป็นการยกข้อเท็จจริง เมื่อร่างอุทธรณ์ควรระบุให้ชัดว่าอุทธรณ์ปัญหาข้อกฎหมายใด และยอมรับข้อเท็จจริงที่ฟังมาเป็นจุดตั้งต้น เส้นแบ่งระหว่างข้อกฎหมายกับข้อเท็จจริงมักชี้ขาดว่าอุทธรณ์รับได้หรือไม่
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4750/2559 (2016)
เมื่อฎีกาได้เฉพาะปัญหาข้อกฎหมาย ในการวินิจฉัยปัญหานั้น ศาลต้องถือตามข้อเท็จจริงที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยจากพยานหลักฐานในสำนวน ตามมาตรา 238 ประกอบมาตรา 247
ในข้อพิพาทความคุ้มครองประกันภัยที่ฎีกาได้เฉพาะข้อกฎหมาย ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าต้องถือตามข้อเท็จจริงที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยตามมาตรา 238 ประกอบมาตรา 247 และวินิจฉัยเฉพาะปัญหาข้อกฎหมายว่าหนังสือรับรองคุ้มครองถึงการทุพพลภาพถาวรที่อ้างหรือไม่
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2120/2566 (2023)
ในคดีที่ต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง ในการวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมาย ศาลต้องถือตามข้อเท็จจริงที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยจากพยานหลักฐาน ตามมาตรา 238 ประกอบมาตรา 247
คดีต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าในการวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายต้องถือตามข้อเท็จจริงที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยจากพยานหลักฐานตามมาตรา 238 ประกอบมาตรา 247 และพิจารณาไปตามข้อเท็จจริงที่ฟังมา
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 221 คดี (พ.ศ. 2498 ถึง 2567)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5222/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2120/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4750/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 19694/2557 (2014)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7355/2553 (2010)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8487/2551 (2008)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8367/2551 (2008)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5569/2551 (2008)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ในการอุทธรณ์เฉพาะข้อกฎหมาย ศาลอุทธรณ์เปลี่ยนข้อเท็จจริงได้หรือไม่
ไม่ได้ ตามมาตรา 238 เมื่ออุทธรณ์ได้เฉพาะปัญหาข้อกฎหมาย ศาลอุทธรณ์ต้องถือตามข้อเท็จจริงที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยจากพยานหลักฐาน และวินิจฉัยเฉพาะปัญหาข้อกฎหมาย
หลักนี้ใช้ในชั้นฎีกาด้วยหรือไม่
ใช้ โดยผ่านมาตรา 247 เมื่อฎีกาได้เฉพาะปัญหาข้อกฎหมาย ศาลฎีกาต้องถือตามข้อเท็จจริงที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัย ตามหลักในมาตรา 238
หากต้องการโต้แย้งข้อเท็จจริงจะทำอย่างไร
ในการอุทธรณ์เฉพาะข้อกฎหมายทำไม่ได้ ข้อโต้แย้งที่รื้อฟื้นพยานหลักฐานถือเป็นข้อเท็จจริงและถูกยก มีแต่ปัญหาข้อกฎหมายที่ตั้งประเด็นถูกต้องเท่านั้นที่รับพิจารณาได้
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 238 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 238. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-238/ (accessed 13 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 238 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-238/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-238/"><p>ภายใต้บังคับมาตรา ๒๔๓ (๓) ในคดีที่อุทธรณ์ได้แต่เฉพาะในปัญหาข้อกฎหมายนั้น การวินิจฉัยปัญหาเช่นว่านี้ ศาลอุทธรณ์จำต้องถือตามข้อเท็จจริงที่ศาลชั้นต้นได้วินิจฉัยจากพยานหลักฐานในสำนวน</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 238: <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-238/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา