ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 64: การมอบฉันทะให้ทำการแทนในบางกิจการ
ตัวบทกฎหมาย
เว้นแต่ศาลจะได้สั่งเป็นอย่างอื่น เมื่อคดีมีเหตุผลพิเศษอันเกี่ยวกับคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง หรือทนายความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งโดยเฉพาะ คู่ความหรือทนายความอาจตั้งแต่งให้บุคคลใดทำการแทนได้ โดยยื่นใบมอบฉันทะต่อศาลทุกครั้ง เพื่อกระทำกิจการอย่างใดอย่างหนึ่งดังต่อไปนี้ คือ กำหนดวันนั่งพิจารณาหรือวันสืบพยาน หรือวันฟังคำสั่ง คำบังคับ หรือคำชี้ขาดใด ๆ ของศาล มาฟังคำสั่ง คำบังคับ หรือคำชี้ขาดใด ๆ ของศาลหรือสลักหลังรับรู้ซึ่งข้อความนั้น ๆ รับสำเนาแห่งคำให้การ คำร้องหรือเอกสารอื่น ๆ ตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๗๑ และ ๗๒ และแสดงการรับรู้สิ่งเหล่านั้น
คำแปลภาษาอังกฤษ
เว้นแต่ศาลจะได้สั่งเป็นอย่างอื่น เมื่อคดีมีเหตุผลพิเศษอันเกี่ยวกับคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง หรือทนายความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งโดยเฉพาะ คู่ความหรือทนายความอาจตั้งแต่งให้บุคคลใดทำการแทนได้ โดยยื่นใบมอบฉันทะต่อศาลทุกครั้ง เพื่อกระทำกิจการอย่างใดอย่างหนึ่งดังต่อไปนี้ คือ กำหนดวันนั่งพิจารณาหรือวันสืบพยาน หรือวันฟังคำสั่ง คำบังคับ หรือคำชี้ขาดใด ๆ ของศาล มาฟังคำสั่ง คำบังคับ หรือคำชี้ขาดใด ๆ ของศาลหรือสลักหลังรับรู้ซึ่งข้อความนั้น ๆ รับสำเนาแห่งคำให้การ คำร้องหรือเอกสารอื่น ๆ ตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๗๑ และ ๗๒ และแสดงการรับรู้สิ่งเหล่านั้น
ตรวจสอบกับตัวบทภาษาไทยแล้ว 6 พฤศจิกายน 2026
ต้องการทนายความ? หากมาตรานี้เกี่ยวกับเรื่องของท่าน ปรึกษาสำนักงานกฎหมายของเราได้ทางออนไลน์ เป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ นัดปรึกษาออนไลน์ →
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 64 วางกลไกอย่างเบา คือ ใบมอบฉันทะ ซึ่งแตกต่างจากการตั้งทนายความตามมาตรา 61 และการตั้งผู้รับเงินตามมาตรา 63 เมื่อมีเหตุพิเศษ คู่ความหรือทนายความอาจมอบฉันทะให้บุคคลใด โดยยื่นใบมอบฉันทะต่อศาลทุกครั้ง เพื่อทำกิจการตามรายการปิดที่กำหนดไว้ คือ การกำหนดวันนั่งพิจารณาหรือวันสืบพยานหรือวันฟังคำสั่ง การมาฟังและลงชื่อรับรู้คำสั่ง คำบังคับ หรือคำชี้ขาด และการรับสำเนาคำให้การ คำร้อง หรือเอกสารตามมาตรา 71 และ 72 รายการนี้เป็นการจำกัด ผู้รับมอบฉันทะซึ่งมักเป็นเสมียนทนายจะใช้ใบมอบฉันทะทำกิจการสำคัญที่ทนายต้องทำด้วยตนเองไม่ได้ เช่น การยื่นคำร้องขอขยายระยะเวลายื่นอุทธรณ์หรือฎีกา ทั้งศาลอาจสั่งเป็นอย่างอื่นได้ จึงคงอำนาจควบคุมว่าผู้ใดจะทำการต่อศาล
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
ใบมอบฉันทะสะดวกสำหรับธุระในศาลตามปกติ เช่น ให้เสมียนรับเอกสารหรือมาฟังคำสั่ง แต่อย่าประเมินขอบเขตสูงเกินไป เพราะครอบคลุมเฉพาะกิจการที่กำหนดไว้ จึงใช้ยื่นคำร้องสำคัญ ลงชื่ออุทธรณ์ หรือทำการที่เป็นการจำหน่ายสิทธิไม่ได้ ซึ่งต้องมีใบแต่งทนายหรืออำนาจโดยชัดแจ้ง ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยและก่อผลเสียคือการให้เสมียนยื่นคำร้องขอขยายระยะเวลาโดยอาศัยใบมอบฉันทะ ซึ่งศาลอาจถือว่าไม่มีผล ทำให้พลาดกำหนดเวลา ทั้งพึงทราบว่าใบมอบฉันทะตามมาตรา 64 ไม่ใช่หนังสือมอบอำนาจทั่วไป ควรตรวจสอบกับทนายความว่าแต่ละกิจการต้องใช้เอกสารใด
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2204/2564 (2021)
ใบมอบฉันทะตามมาตรา 64 ให้อำนาจผู้รับมอบฉันทะทำได้เฉพาะกิจการที่ระบุไว้เท่านั้น ไม่รวมถึงกิจการสำคัญเกี่ยวกับคดีซึ่งโดยสภาพทนายความต้องกระทำด้วยตนเอง เช่น การทำคำร้องขอขยายระยะเวลายื่นฎีกา
เสมียนทนายซึ่งได้รับมอบฉันทะได้ยื่นคำร้องขอขยายระยะเวลายื่นฎีกาแทนจำเลยทั้งสอง ศาลฎีกาวินิจฉัยเป็นปัญหาเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยที่ยกขึ้นเองได้ว่า ใบมอบฉันทะตามมาตรา 64 ครอบคลุมเฉพาะกิจการที่ระบุไว้ ไม่รวมกิจการสำคัญเช่นนั้น คำร้องจึงไม่มีผลและไม่ทำให้ระยะเวลาขยายออกไป
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 13316/2558 (2015)
มาตรา 64 ให้คู่ความหรือทนายความมอบฉันทะให้ผู้อื่นทำการแทนได้เฉพาะกิจการที่กำหนด คือ การกำหนดหรือมาฟังวันนัด การฟังคำสั่ง คำบังคับ หรือคำชี้ขาดและสลักหลังรับรู้ และการรับสำเนาคำให้การ คำร้อง หรือเอกสารตามมาตรา 71 และ 72
ในการวินิจฉัยคำร้องขอขยายระยะเวลาชำระค่าธรรมเนียมศาล ศาลฎีกาได้วางกิจการที่ผู้รับมอบฉันทะทำได้ตามมาตรา 64 โดยแยกออกจากกิจการที่คู่ความหรือทนายความต้องทำเอง และยืนยันว่าใบมอบฉันทะจำกัดเฉพาะกิจการที่ระบุไว้เท่านั้น
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3588/2564 (2021)
เมื่อผู้รับมอบอำนาจซึ่งมิได้เป็นทนายความเป็นผู้เรียงและลงชื่อในคำแก้อุทธรณ์ อันต้องห้ามตาม พ.ร.บ.ทนายความ มาตรา ๓๓ คำคู่ความนั้นเป็นคำคู่ความที่ไม่ถูกต้องตามกฎหมายในส่วนที่เป็นรูปแบบซึ่งแก้ไขให้ถูกต้องได้ ศาลชั้นต้นมีอำนาจสั่งให้แก้ไขเสียก่อนตามมาตรา ๑๘ การไม่รับคำคู่ความเสียทีเดียวย่อมไม่ถูกต้อง
ศาลชั้นต้นไม่รับคำแก้อุทธรณ์ของจำเลยและศาลอุทธรณ์ภาค ๙ ยกอุทธรณ์ของจำเลย เพราะ ส. ผู้เรียงไม่ปรากฏว่าเป็นทนายความ จึงต้องห้ามมิให้เป็นผู้เรียงตาม พ.ร.บ.ทนายความ พ.ศ. ๒๕๒๘ มาตรา ๓๓ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าคำแก้อุทธรณ์และอุทธรณ์เป็นคำคู่ความที่ไม่ถูกต้องตามกฎหมายเฉพาะในส่วนที่เป็นรูปแบบซึ่งสามารถแก้ไขให้ถูกต้องได้ ศาลชั้นต้นมีอำนาจสั่งให้แก้ไขคำแก้อุทธรณ์เสียก่อนตามมาตรา ๑๘ ประกอบ ป.วิ.อ. มาตรา ๑๕ ส่วนอุทธรณ์ก็แก้ไขได้ตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๑๖๑ วรรคหนึ่ง การที่ศาลอุทธรณ์ภาค ๙ ยกอุทธรณ์เสียทีเดียวจึงไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา และเมื่อจำเลยได้ยื่นใบแต่งทนายความแต่งตั้ง ส. ให้ใช้สิทธิอุทธรณ์ฎีกาแล้ว จึงไม่ต้องดำเนินการใดอีก ศาลฎีกาจึงให้ศาลชั้นต้นรับคำแก้อุทธรณ์ของจำเลย
บทสรุปคำพิพากษาที่คัดเลือกจากคลังข้อมูลวิจัยของสำนักงาน ลิงก์แหล่งที่มาระบุเอกสารที่ใช้ แต่การมีลิงก์เพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าได้ตรวจสอบตรงกับต้นฉบับทางการของศาลแล้ว
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 19 คดี (พ.ศ. 2493 ถึง 2564)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 13316/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1331/2542 (1999)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4078/2540 (1997)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4750/2536 (1993)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3615/2530 (1987)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 699/2521 (1978)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 179/2518 (1975)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 481/2493 (1950)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- ป.วิ.อาญา มาตรา 15 5
- มาตรา 27 4
- มาตรา 60 3
- มาตรา 61 3
- ป.อ. มาตรา 91 3
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ผู้รับมอบฉันทะทำอะไรได้บ้างในคดี
ตามมาตรา 64 ผู้รับมอบฉันทะทำได้เฉพาะกิจการที่กำหนดไว้ คือ การกำหนดวันนั่งพิจารณาหรือวันสืบพยานหรือวันฟังคำสั่ง การมาฟังและลงชื่อรับรู้คำสั่งของศาล และการรับสำเนาคำให้การ คำร้อง หรือเอกสารตามมาตรา 71 และ 72 ซึ่งเป็นรายการที่จำกัด
เสมียนทนายยื่นคำร้องขอขยายเวลาด้วยใบมอบฉันทะได้หรือไม่
ไม่ได้ ใบมอบฉันทะตามมาตรา 64 ครอบคลุมเฉพาะกิจการที่กำหนดไว้ ไม่รวมถึงกิจการสำคัญที่ทนายความต้องทำด้วยตนเอง เช่น การยื่นคำร้องขอขยายระยะเวลายื่นอุทธรณ์หรือฎีกา หากทำไปศาลอาจถือว่าไม่มีผล เสี่ยงต่อการพลาดกำหนดเวลา
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 64 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 64. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-64/ (accessed 15 พฤศจิกายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 64 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-64/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-64/"><p>เว้นแต่ศาลจะได้สั่งเป็นอย่างอื่น เมื่อคดีมีเหตุผลพิเศษอันเกี่ยวกับคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง หรือทนายความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งโดยเฉพาะ คู่ความหรือทนายความอาจตั้งแต่งให้บุคคลใดทำการแทนได้ โดยยื่นใบมอบฉันทะต่อศาลทุกครั้ง เพื่อกระทำกิจการอย่างใดอย่างหนึ่งดังต่อไปนี้ คือ กำหนดวันนั่งพิจารณาหรือวันสืบพยาน หรือวันฟังคำสั่ง คำบังคับ หรือคำชี้ขาดใด ๆ ของศาล มาฟังคำสั่ง คำบังคับ หรือคำชี้ขาดใด ๆ ของศาลหรือสลักหลังรับรู้ซึ่งข้อความนั้น ๆ รับสำเนาแห่งคำให้การ คำร้องหรือเอกสารอื่น ๆ ตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๗๑ และ ๗๒ และแสดงการรับรู้สิ่งเหล่านั้น</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 64: <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-64/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา