ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 61: การตั้งทนายความและใบแต่งทนาย
ตัวบทกฎหมาย
การตั้งทนายความนั้น ต้องทำเป็นหนังสือลงลายมือชื่อตัวความและทนายความ แล้วยื่นต่อศาลเพื่อรวมไว้ในสำนวน ใบแต่งทนายนี้ให้ใช้ได้เฉพาะคดีเรื่องหนึ่ง ๆ ตามที่ได้ยื่นไว้เท่านั้น เมื่อทนายความผู้ใดได้รับมอบอำนาจทั่วไปที่จะแทนบุคคลอื่นไม่ว่าในคดีใด ๆ ให้ทนายความผู้นั้นแสดงใบมอบอำนาจทั่วไป แล้วคัดสำเนายื่นต่อศาลแทนใบแต่งทนาย เพื่อดำเนินคดีเป็นเรื่อง ๆ ไป ตามความในมาตรานี้
คำแปลภาษาอังกฤษ
การตั้งทนายความนั้น ต้องทำเป็นหนังสือลงลายมือชื่อตัวความและทนายความ แล้วยื่นต่อศาลเพื่อรวมไว้ในสำนวน ใบแต่งทนายนี้ให้ใช้ได้เฉพาะคดีเรื่องหนึ่ง ๆ ตามที่ได้ยื่นไว้เท่านั้น เมื่อทนายความผู้ใดได้รับมอบอำนาจทั่วไปที่จะแทนบุคคลอื่นไม่ว่าในคดีใด ๆ ให้ทนายความผู้นั้นแสดงใบมอบอำนาจทั่วไป แล้วคัดสำเนายื่นต่อศาลแทนใบแต่งทนาย เพื่อดำเนินคดีเป็นเรื่อง ๆ ไป ตามความในมาตรานี้
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 61 กำหนดแบบของการตั้งทนายความ โดยมีเงื่อนไข 3 ประการที่ต้องครบถ้วน คือ ต้องทำเป็นหนังสือ ลงลายมือชื่อทั้งตัวความและทนายความ และยื่นต่อศาลเพื่อรวมไว้ในสำนวน ใบแต่งทนายมีลักษณะเฉพาะคดี คือ ใช้ได้เฉพาะคดีที่ยื่นไว้ จึงต้องแต่งตั้งใหม่ในแต่ละคดี บทนี้ยังรองรับทนายความที่ได้รับมอบอำนาจทั่วไปให้ทำการแทนไม่ว่าในคดีใด โดยให้คัดสำเนาใบมอบอำนาจทั่วไปยื่นแทนใบแต่งทนายเป็นเรื่อง ๆ ไป การปฏิบัติตามมิใช่เพียงพิธีการ เพราะการแต่งตั้งที่ไม่ต้องด้วยมาตรา 61 ทำให้ผู้นั้นไม่มีอำนาจ และกระบวนพิจารณาที่ทำไปถือเป็นการกระทำของบุคคลภายนอกที่ไม่มีอำนาจ ไม่ผูกพันตัวความ บทนี้ใช้ร่วมกับมาตรา 60 ว่าด้วยผู้มีอำนาจแต่งตั้ง และมาตรา 62 ว่าด้วยอำนาจของทนายความที่ได้รับแต่งตั้ง
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
ควรจัดทำใบแต่งทนายให้ถูกต้องแต่แรก เพราะใบแต่งทนายที่บกพร่องอาจทำให้ทั้งคดีเสียหาย กระบวนพิจารณาที่ไม่มีอำนาจไม่ผูกพันท่านและอาจต้องทำใหม่ ควรลงลายมือชื่อในใบแต่งทนายด้วยตนเอง ให้ทนายความลงชื่อ และตรวจสอบว่ายื่นในคดีที่ถูกต้อง โดยจำไว้ว่าใช้ได้เฉพาะคดีนั้น หากมีคดีใหม่หรือคดีที่เกี่ยวข้องต้องแต่งตั้งใหม่ กรณีนิติบุคคล ควรตรวจสอบว่าผู้ลงชื่อมีอำนาจผูกพันนิติบุคคล หากท่านกำลังว่าจ้างทนายความ ควรตรวจสอบว่าเป็นทนายความที่มีใบอนุญาตก่อนลงชื่อในใบแต่งทนาย
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 11418/2557 (2014)
การตั้งทนายความต้องทำเป็นหนังสือ ลงลายมือชื่อตัวความและทนายความ แล้วยื่นต่อศาลตามมาตรา 61 การที่มิได้แสดงอำนาจของผู้ลงชื่อในใบแต่งทนายย่อมทำให้ผู้นั้นไม่มีอำนาจ และกระบวนพิจารณาที่ทำต่อมาเป็นการกระทำของบุคคลภายนอกที่ไม่มีอำนาจ ไม่ผูกพันคู่ความ
ใบแต่งทนายความมิได้มีคำสั่งแสดงอำนาจของผู้ลงชื่อในการทำการแทนผู้บัญชาการทหารเรือมาแสดงประกอบ ทั้งมิได้นำสืบไว้ ศาลฎีกาเห็นว่าเป็นการมิได้ปฏิบัติให้ถูกต้องตามมาตรา 61 กระบวนพิจารณาที่ดำเนินต่อมาจึงไม่ชอบด้วยกฎหมายและเป็นการกระทำของบุคคลภายนอกที่ไม่มีอำนาจ ไม่มีผลผูกพันคู่ความ
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2929/2551 (2008)
เมื่อพนักงานอัยการได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าหน้าที่คุ้มครองผู้บริโภคและฟ้องคดีในฐานะดังกล่าว ผู้บริโภคมิได้เป็นโจทก์ จึงไม่จำต้องแต่งตั้งพนักงานอัยการตามมาตรา 61
จำเลยฎีกาว่าผู้บริโภคไม่ได้แต่งตั้งพนักงานอัยการตามมาตรา 61 ศาลฎีกาเห็นว่าเมื่อโจทก์แต่งตั้งพนักงานอัยการเป็นเจ้าหน้าที่คุ้มครองผู้บริโภคซึ่งมีอำนาจฟ้องคดีเองแล้ว มิใช่ผู้บริโภคเป็นผู้ฟ้อง ผู้บริโภคจึงไม่จำต้องแต่งตั้งพนักงานอัยการตามมาตรา 61 พนักงานอัยการมีอำนาจฟ้องคดีโดยชอบ
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 28 คดี (พ.ศ. 2500 ถึง 2564)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 11418/2557 (2014)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5167/2548 (2005)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 12498/2547 (2004)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 739/2547 (2004)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3698/2531 (1988)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2159/2530 (1987)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 772/2523 (1980)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1251/2517 (1974)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
การตั้งทนายความในคดีทำอย่างไร
ตามมาตรา 61 การตั้งทนายความต้องทำเป็นหนังสือ ลงลายมือชื่อทั้งตัวความและทนายความ แล้วยื่นต่อศาลเพื่อรวมไว้ในสำนวน ใบแต่งทนายนี้ใช้ได้เฉพาะคดีนั้นคดีเดียว
ใบแต่งทนายหนึ่งฉบับใช้ได้หลายคดีหรือไม่
ไม่ได้ ตามมาตรา 61 ใบแต่งทนายใช้ได้เฉพาะคดีที่ยื่นไว้ จึงต้องแต่งตั้งใหม่ในแต่ละคดี ทนายความที่มีใบมอบอำนาจทั่วไปอาจคัดสำเนายื่นแทนเป็นเรื่อง ๆ ไปได้
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 61 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 61. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-61/ (accessed 12 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 61 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-61/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-61/"><p>การตั้งทนายความนั้น ต้องทำเป็นหนังสือลงลายมือชื่อตัวความและทนายความ แล้วยื่นต่อศาลเพื่อรวมไว้ในสำนวน ใบแต่งทนายนี้ให้ใช้ได้เฉพาะคดีเรื่องหนึ่ง ๆ ตามที่ได้ยื่นไว้เท่านั้น เมื่อทนายความผู้ใดได้รับมอบอำนาจทั่วไปที่จะแทนบุคคลอื่นไม่ว่าในคดีใด ๆ ให้ทนายความผู้นั้นแสดงใบมอบอำนาจทั่วไป แล้วคัดสำเนายื่นต่อศาลแทนใบแต่งทนาย เพื่อดำเนินคดีเป็นเรื่อง ๆ ไป ตามความในมาตรานี้</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 61 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-61/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา