ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 87: เงื่อนไขการรับฟังพยานหลักฐาน
ตัวบทกฎหมาย
ห้ามมิให้ศาลรับฟังพยานหลักฐานใดเว้นแต่
(๑) พยานหลักฐานนั้นเกี่ยวถึงข้อเท็จจริงที่คู่ความฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดในคดีจะต้องนำสืบ และ
(๒) คู่ความฝ่ายที่อ้างพยานหลักฐานได้แสดงความจำนงที่จะอ้างอิงพยานหลักฐานนั้นดังที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๘๘ และ ๙๐ แต่ถ้าศาลเห็นว่า เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรม จำเป็นจะต้องสืบพยานหลักฐานอันสำคัญซึ่งเกี่ยวกับประเด็นข้อสำคัญในคดี โดยฝ่าฝืนต่อบทบัญญัติของอนุมาตรานี้ ให้ศาลมีอำนาจรับฟังพยานหลักฐานเช่นว่านั้นได้
คำแปลภาษาอังกฤษ
ห้ามมิให้ศาลรับฟังพยานหลักฐานใดเว้นแต่ (๑) พยานหลักฐานนั้นเกี่ยวถึงข้อเท็จจริงที่คู่ความฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดในคดีจะต้องนำสืบ และ (๒) คู่ความฝ่ายที่อ้างพยานหลักฐานได้แสดงความจำนงที่จะอ้างอิงพยานหลักฐานนั้นดังที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๘๘ และ ๙๐ แต่ถ้าศาลเห็นว่า เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรม จำเป็นจะต้องสืบพยานหลักฐานอันสำคัญซึ่งเกี่ยวกับประเด็นข้อสำคัญในคดี โดยฝ่าฝืนต่อบทบัญญัติของอนุมาตรานี้ ให้ศาลมีอำนาจรับฟังพยานหลักฐานเช่นว่านั้นได้
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 87 วางเงื่อนไขด้านบวกสองประการในการรับฟังพยานหลักฐาน คือ ต้องเกี่ยวกับข้อเท็จจริงที่คู่ความต้องนำสืบ และต้องได้แสดงความจำนงอ้างอิงโดยยื่นบัญชีระบุพยานตามมาตรา 88 และ 90 เป็นบทปิดหมวด 1 ที่ผูกการทดสอบความเกี่ยวข้องในเนื้อหาเข้ากับหน้าที่เปิดเผยพยานหลักฐานล่วงหน้า ข้อความตอนท้ายให้ดุลพินิจสำคัญแก่ศาล ที่จะรับฟังพยานหลักฐานซึ่งฝ่าฝืนเงื่อนไขได้ เมื่อเพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรมจำเป็นต้องสืบพยานหลักฐานอันสำคัญเกี่ยวกับประเด็นข้อสำคัญ เมื่ออ่านกับมาตรา 85 และ 86 จึงถ่วงดุลระหว่างการเปิดเผยที่เป็นระเบียบกับความเสี่ยงที่จะตัดพยานหลักฐานชี้ขาดออก
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
บทเรียนในทางปฏิบัติคือ ต้องยื่นบัญชีระบุพยานให้ทันกำหนด และให้พยานหลักฐานเกี่ยวกับประเด็น เพราะพยานหลักฐานที่นอกประเด็นหรือไม่ได้แสดงความจำนงไว้อาจถูกปฏิเสธ อย่าพึ่งพาข้อยกเว้นเพื่อความยุติธรรมเป็นทางสำรอง เพราะศาลใช้อย่างจำกัดเฉพาะพยานหลักฐานที่สำคัญจริงเกี่ยวกับประเด็นหลัก การพลาดกำหนดยื่นบัญชีระบุพยานเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่ทำให้คู่ความเสียพยานหลักฐานที่ดี
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3801/2565 (2022)
แม้คู่ความมิได้แสดงความจำนงอ้างอิงพยานหลักฐานโดยยื่นบัญชีระบุพยานไว้ก่อน หากเป็นพยานหลักฐานอันสำคัญเกี่ยวกับประเด็นข้อสำคัญในคดี ศาลอาจรับฟังได้เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรมตามมาตรา 87 (2)
แม้เอกสารมิได้ยื่นบัญชีระบุพยานไว้ก่อน แต่เป็นพยานหลักฐานอันสำคัญเกี่ยวกับประเด็นข้อสำคัญในคดี ศาลฎีกาจึงมีอำนาจรับฟังสำเนาใบสำคัญการสมรสและสำเนาข้อมูลทะเบียนครอบครัวแนบท้ายฎีกาเพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรมตามมาตรา 87 (2) ซึ่งทำให้ฟังได้ว่าคู่ความเป็นสามีภริยาโดยชอบด้วยกฎหมาย
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4137/2564 (2021)
เมื่อพฤติการณ์ไม่เปิดช่องให้คู่ความยื่นบัญชีระบุพยานและสำเนาเอกสารได้ภายในกำหนด ศาลอาจรับฟังพยานหลักฐานนั้นได้เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรมตามมาตรา 87 (2)
เนื่องจากเอกสารมิได้อยู่ในความครอบครองของคู่ความมาแต่ต้น พฤติการณ์จึงไม่เปิดช่องให้ยื่นบัญชีระบุพยานและสำเนาได้ภายในสิบห้าวันนับแต่วันสืบพยาน ศาลฎีกาเห็นว่ารับฟังเอกสารแนบท้ายฎีกาและคำแก้ฎีกาได้เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรมตามมาตรา 87 (2) และเมื่อมีเจ้าพนักงานรับรองสำเนาถูกต้อง จึงถือว่าเป็นเอกสารแท้จริงตามมาตรา 127
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2396/2563 (2020)
พยานหลักฐานที่อยู่นอกประเด็นข้อพิพาท ไม่เกี่ยวกับที่คู่ความจะต้องนำสืบ และได้มาโดยมิชอบด้วยกระบวนพิจารณา ต้องห้ามตามมาตรา 87 ศาลจะรับฟังไม่ได้
ศาลเห็นว่าถ้อยคำที่ได้จากพยานนอกประเด็นข้อพิพาท ไม่เกี่ยวกับที่คู่ความต้องนำสืบ และได้มาโดยมิชอบด้วยกระบวนพิจารณา ต้องห้ามตามมาตรา 87 รับฟังไม่ได้ ข้ออ้างของจำเลยที่อาศัยพยานหลักฐานที่ได้มาโดยมิชอบนั้นจึงเป็นข้อที่มิได้ว่ากันมาโดยชอบในศาลล่าง ฎีกาจึงฟังไม่ขึ้น
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 269 คดี (พ.ศ. 2492 ถึง 2567)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4052/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3801/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4137/2564 (2021)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2396/2563 (2020)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2267/2563 (2020)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1480/2563 (2020)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1975/2562 (2019)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 9652/2559 (2016)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
เงื่อนไขที่ศาลจะรับฟังพยานหลักฐานมีอะไรบ้าง
ตามมาตรา 87 พยานหลักฐานต้องเกี่ยวกับข้อเท็จจริงที่คู่ความต้องนำสืบ และต้องได้แสดงความจำนงอ้างอิงโดยยื่นบัญชีระบุพยานตามมาตรา 88 และ 90
ศาลรับฟังพยานหลักฐานที่ไม่ได้ยื่นบัญชีระบุพยานทันกำหนดได้หรือไม่
ได้เป็นข้อยกเว้น เมื่อเพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรมจำเป็นต้องสืบพยานหลักฐานอันสำคัญเกี่ยวกับประเด็นข้อสำคัญ มาตรา 87 ให้ศาลรับฟังได้แม้ไม่เข้าเงื่อนไข
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 87 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 87. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-87/ (accessed 12 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 87 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-87/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-87/"><p>ห้ามมิให้ศาลรับฟังพยานหลักฐานใดเว้นแต่ (๑) พยานหลักฐานนั้นเกี่ยวถึงข้อเท็จจริงที่คู่ความฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดในคดีจะต้องนำสืบ และ (๒) คู่ความฝ่ายที่อ้างพยานหลักฐานได้แสดงความจำนงที่จะอ้างอิงพยานหลักฐานนั้นดังที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๘๘ และ ๙๐ แต่ถ้าศาลเห็นว่า เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรม จำเป็นจะต้องสืบพยานหลักฐานอันสำคัญซึ่งเกี่ยวกับประเด็นข้อสำคัญในคดี โดยฝ่าฝืนต่อบทบัญญัติของอนุมาตรานี้ ให้ศาลมีอำนาจรับฟังพยานหลักฐานเช่นว่านั้นได้</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 87 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-87/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา