มาตรา 112: สัญญาประกัน

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้

1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1262/2558 (2015)

   การทำสัญญาประกันอันเนื่องมาจากศาลอนุญาตให้ปล่อยตัวผู้ต้องหาหรือจำเลยชั่วคราวโดยมีประกันหรือมีประกันและหลักประกัน บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 112 ส่วนการบังคับเมื่อผิดสัญญาประกันบัญญัติไว้ในมาตรา 119 การบังคับตามสัญญาประกันจึงเป็นเรื่องกระบวนพิจารณาทางอาญาโดยแท้ ต้องพิจารณาจากบริบทของคดีอาญา

   ในข้อพิพาทเรื่องการบังคับตามสัญญาประกันที่ผิดนัด ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าคำมั่นในการประกันเกิดตามมาตรา 112 และการบังคับอยู่ตามมาตรา 119 สิทธิและหน้าที่ของผู้ประกันจึงต้องพิจารณาในบริบทของคดีอาญา มิใช่หนี้ทางแพ่งธรรมดา

2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4359/2558 (2015)

   สัญญาประกันที่ทำเมื่อศาลอนุญาตให้ปล่อยชั่วคราวโดยมีประกันหรือมีประกันและหลักประกันอยู่ในบังคับมาตรา 112 ส่วนการบังคับเมื่อผิดสัญญาอยู่ในมาตรา 119 เมื่อเป็นกระบวนพิจารณาทางอาญาโดยแท้ หน้าที่ของผู้ประกันในการส่งตัวผู้ต้องหาหรือจำเลยจึงพิจารณาในบริบทของคดีอาญา

   ในประเด็นการขอขยายระยะเวลาบังคับคดี ศาลฎีกายืนยันว่าคำมั่นในการประกันมีฐานตามมาตรา 112 และบังคับตามมาตรา 119 โดยถือว่าหน้าที่ของผู้ประกันในการนำตัวจำเลยมาส่งเป็นหน้าที่ตามกระบวนพิจารณาทางอาญา

3. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4161/2535 (1992)

   อำนาจของพนักงานสอบสวนหรือพนักงานอัยการในการกำหนดจำนวนเงินที่นายประกันต้องใช้เมื่อผิดสัญญาประกันนั้นมีอยู่ตามมาตรา ๑๑๒ (๒) ซึ่งกำหนดให้สัญญาประกันต้องระบุจำนวนเงินที่จะใช้เมื่อผิดสัญญา และห้ามกำหนดภาระหน้าที่หรือเงื่อนไขเกินความจำเป็นแก่กรณี พระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค พ.ศ. ๒๔๙๗ มาตรา ๕ (๒) ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมเมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๕ เป็นบทจำกัดอำนาจดังกล่าวในคดีเช็ค โดยให้กำหนดได้ไม่เกินจำนวนเงินตามเช็ค การกำหนดเกินกว่านั้นเป็นการกระทำที่เกินอำนาจและไม่มีผลบังคับเฉพาะส่วนที่เกิน

   ในคดีความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค พนักงานสอบสวนสั่งปล่อยชั่วคราวโดยทำสัญญาประกันกำหนดให้นายประกันใช้เงิน ๖๐๐,๐๐๐ บาท เมื่อผิดสัญญา ทั้งที่เช็คมีจำนวนเงินเพียง ๕๐๐,๐๐๐ บาท เมื่อผิดนัดส่งตัวผู้ต้องหา พนักงานสอบสวนจึงฟ้องบังคับตามสัญญา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค พ.ศ. ๒๔๙๗ มาตรา ๕ (๒) ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมตามประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ ๑๙๖ ลงวันที่ ๘ สิงหาคม ๒๕๑๕ เป็นบทบัญญัติจำกัดอำนาจของพนักงานสอบสวนหรือพนักงานอัยการซึ่งมีอยู่ตามมาตรา ๑๑๒ (๒) ที่จะกำหนดจำนวนเงินตามที่เห็นสมควร โดยให้กำหนดได้ไม่เกินจำนวนเงินตามเช็ค การกำหนด ๖๐๐,๐๐๐ บาท จึงเป็นการกระทำที่เกินอำนาจ และบังคับได้เพียงเท่าจำนวนเงินตามเช็ค

คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา