ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 112: สัญญาประกัน
ตัวบทกฎหมาย
เมื่อจะปล่อยชั่วคราวโดยมีประกัน หรือมีประกันและหลักประกัน ก่อนปล่อยไปให้ผู้ประกันหรือผู้เป็นหลักประกันลงลายมือชื่อในสัญญาประกันนั้นในสัญญาประกันนอกจากข้อความอย่างอื่นอันพึงมี ต้องมีข้อความดังนี้ด้วย
(๑) ผู้ถูกปล่อยชั่วคราวหรือผู้ประกัน แล้วแต่กรณี จะปฏิบัติตามนัดหรือหมายเรียกของเจ้าพนักงานหรือศาลซึ่งให้ปล่อยชั่วคราว
(๒) เมื่อผิดสัญญาจะใช้เงินจำนวนที่ระบุไว้ในสัญญาประกันจะกำหนดภาระหน้าที่หรือเงื่อนไขให้ผู้ถูกปล่อยชั่วคราว
หรือผู้ประกันต้องปฏิบัติเกินความจำเป็นแก่กรณีมิได้
คำแปลภาษาอังกฤษ
When provisional release is to be granted with a bond, or with a bond and security, before the release the surety or the person providing the security shall sign the bail contract.
In the bail contract, in addition to other statements that ought to be included, the following must also be stated:
(1) that the released person or the surety, as the case may be, will comply with the appointments or summonses of the officer or the court granting the provisional release;
(2) that upon breach of the contract the sum specified in the bail contract will be paid.No duty or condition may be imposed on the released person or the surety beyond what is necessary for the case.
ตรวจสอบกับตัวบทภาษาไทยแล้ว 6 พฤศจิกายน 2026
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 112 ว่าด้วยกลไกของสัญญาประกัน อันเป็นคำมั่นเป็นหนังสือที่รองรับการปล่อยชั่วคราวโดยมีประกัน ก่อนปล่อยตัวผู้ประกันหรือผู้เป็นหลักประกันต้องลงลายมือชื่อ และสัญญาต้องมีข้อความหลักสองประการ คือ คำมั่นว่าจะมาตามนัดหรือหมายเรียก และคำมั่นว่าจะใช้เงินตามจำนวนที่ระบุเมื่อผิดสัญญา ทั้งมีข้อจำกัดตามหลักความได้สัดส่วนห้ามกำหนดภาระหรือเงื่อนไขเกินความจำเป็นแก่กรณี สัญญานี้เป็นตราสารที่ใช้บังคับเมื่อจำเลยหลบหนี และศาลฎีกาวางแนวโดยสม่ำเสมอว่าคำมั่นในการประกันอยู่ตามมาตรานี้ ส่วนการบังคับเมื่อผิดสัญญาอยู่ตามมาตรา 119 การคืนหลักประกันเมื่อพ้นความรับผิดเป็นไปตามมาตรา 118
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
ผู้ที่จะเป็นผู้ประกันควรอ่านสัญญาประกันอย่างละเอียดก่อนลงลายมือชื่อ เพราะข้อความบังคับสองประการหมายความว่าท่านต้องรับผิดใช้เงินตามจำนวนที่ระบุเป็นการส่วนตัวหากผู้ต้องหาหรือจำเลยไม่มาตามนัด และความรับผิดนี้บังคับได้ตามมาตรา 119 เนื่องจากคำมั่นในการประกันเป็นเรื่องของกระบวนพิจารณาทางอาญา ศาลจะพิจารณาในบริบทของคดีอาญามิใช่การค้ำประกันทางแพ่งธรรมดา ก่อนตกลงเป็นผู้ประกันควรเข้าใจความเสี่ยง ดูที่ /book-consultation/
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1262/2558 (2015)
การทำสัญญาประกันอันเนื่องมาจากศาลอนุญาตให้ปล่อยตัวผู้ต้องหาหรือจำเลยชั่วคราวโดยมีประกันหรือมีประกันและหลักประกัน บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 112 ส่วนการบังคับเมื่อผิดสัญญาประกันบัญญัติไว้ในมาตรา 119 การบังคับตามสัญญาประกันจึงเป็นเรื่องกระบวนพิจารณาทางอาญาโดยแท้ ต้องพิจารณาจากบริบทของคดีอาญา
ในข้อพิพาทเรื่องการบังคับตามสัญญาประกันที่ผิดนัด ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าคำมั่นในการประกันเกิดตามมาตรา 112 และการบังคับอยู่ตามมาตรา 119 สิทธิและหน้าที่ของผู้ประกันจึงต้องพิจารณาในบริบทของคดีอาญา มิใช่หนี้ทางแพ่งธรรมดา
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4359/2558 (2015)
สัญญาประกันที่ทำเมื่อศาลอนุญาตให้ปล่อยชั่วคราวโดยมีประกันหรือมีประกันและหลักประกันอยู่ในบังคับมาตรา 112 ส่วนการบังคับเมื่อผิดสัญญาอยู่ในมาตรา 119 เมื่อเป็นกระบวนพิจารณาทางอาญาโดยแท้ หน้าที่ของผู้ประกันในการส่งตัวผู้ต้องหาหรือจำเลยจึงพิจารณาในบริบทของคดีอาญา
ในประเด็นการขอขยายระยะเวลาบังคับคดี ศาลฎีกายืนยันว่าคำมั่นในการประกันมีฐานตามมาตรา 112 และบังคับตามมาตรา 119 โดยถือว่าหน้าที่ของผู้ประกันในการนำตัวจำเลยมาส่งเป็นหน้าที่ตามกระบวนพิจารณาทางอาญา
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4161/2535 (1992)
อำนาจของพนักงานสอบสวนหรือพนักงานอัยการในการกำหนดจำนวนเงินที่นายประกันต้องใช้เมื่อผิดสัญญาประกันนั้นมีอยู่ตามมาตรา ๑๑๒ (๒) ซึ่งกำหนดให้สัญญาประกันต้องระบุจำนวนเงินที่จะใช้เมื่อผิดสัญญา และห้ามกำหนดภาระหน้าที่หรือเงื่อนไขเกินความจำเป็นแก่กรณี พระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค พ.ศ. ๒๔๙๗ มาตรา ๕ (๒) ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมเมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๕ เป็นบทจำกัดอำนาจดังกล่าวในคดีเช็ค โดยให้กำหนดได้ไม่เกินจำนวนเงินตามเช็ค การกำหนดเกินกว่านั้นเป็นการกระทำที่เกินอำนาจและไม่มีผลบังคับเฉพาะส่วนที่เกิน
ในคดีความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค พนักงานสอบสวนสั่งปล่อยชั่วคราวโดยทำสัญญาประกันกำหนดให้นายประกันใช้เงิน ๖๐๐,๐๐๐ บาท เมื่อผิดสัญญา ทั้งที่เช็คมีจำนวนเงินเพียง ๕๐๐,๐๐๐ บาท เมื่อผิดนัดส่งตัวผู้ต้องหา พนักงานสอบสวนจึงฟ้องบังคับตามสัญญา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค พ.ศ. ๒๔๙๗ มาตรา ๕ (๒) ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมตามประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ ๑๙๖ ลงวันที่ ๘ สิงหาคม ๒๕๑๕ เป็นบทบัญญัติจำกัดอำนาจของพนักงานสอบสวนหรือพนักงานอัยการซึ่งมีอยู่ตามมาตรา ๑๑๒ (๒) ที่จะกำหนดจำนวนเงินตามที่เห็นสมควร โดยให้กำหนดได้ไม่เกินจำนวนเงินตามเช็ค การกำหนด ๖๐๐,๐๐๐ บาท จึงเป็นการกระทำที่เกินอำนาจ และบังคับได้เพียงเท่าจำนวนเงินตามเช็ค
บทสรุปคำพิพากษาที่คัดเลือกจากคลังข้อมูลวิจัยของสำนักงาน ลิงก์แหล่งที่มาระบุเอกสารที่ใช้ แต่การมีลิงก์เพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าได้ตรวจสอบตรงกับต้นฉบับทางการของศาลแล้ว
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 19 คดี (พ.ศ. 2508 ถึง 2558)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4359/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1262/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 9029/2547 (2004)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7930/2544 (2001)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7565/2538 (1995)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4161/2535 (1992)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 105/2534 (1991)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1410/2526 (1983)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
สัญญาประกันต้องมีข้อความอะไรบ้าง
ตามมาตรา 112 สัญญาประกันต้องระบุว่าผู้ถูกปล่อยชั่วคราวหรือผู้ประกันจะปฏิบัติตามนัดหรือหมายเรียก และเมื่อผิดสัญญาจะใช้เงินตามจำนวนที่ระบุ ทั้งห้ามกำหนดเงื่อนไขเกินความจำเป็นแก่กรณี
ผู้ประกันต้องรับผิดเป็นการส่วนตัวหากผู้ต้องหาหลบหนีหรือไม่
ต้อง เมื่อลงลายมือชื่อในสัญญาประกันตามมาตรา 112 ผู้ประกันให้คำมั่นว่าจะใช้เงินตามจำนวนที่ระบุเมื่อผิดสัญญา และความรับผิดนี้บังคับได้ตามมาตรา 119
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 112 (ประเทศไทย) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ประเทศไทย), มาตรา 112. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-112/ (เข้าถึงเมื่อ 21 พฤศจิกายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 112 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-112/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-112/"><p>เมื่อจะปล่อยชั่วคราวโดยมีประกัน หรือมีประกันและหลักประกัน ก่อนปล่อยไปให้ผู้ประกันหรือผู้เป็นหลักประกันลงลายมือชื่อในสัญญาประกันนั้นในสัญญาประกันนอกจากข้อความอย่างอื่นอันพึงมี ต้องมีข้อความดังนี้ด้วย (๑) ผู้ถูกปล่อยชั่วคราวหรือผู้ประกัน แล้วแต่กรณี จะปฏิบัติตามนัดหรือหมายเรียกของเจ้าพนักงานหรือศาลซึ่งให้ปล่อยชั่วคราว (๒) เมื่อผิดสัญญาจะใช้เงินจำนวนที่ระบุไว้ในสัญญาประกันจะกำหนดภาระหน้าที่หรือเงื่อนไขให้ผู้ถูกปล่อยชั่วคราว หรือผู้ประกันต้องปฏิบัติเกินความจำเป็นแก่กรณีมิได้</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 112 (ประเทศไทย): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-112/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา