มาตรา 121: อำนาจสอบสวนและคำร้องทุกข์

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้

1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 626/2565 (2022)

   สมาชิกกลุ่มออมทรัพย์ที่นำเงินฝากไว้กับกลุ่ม เมื่อมีผู้ยักยอกเงินที่นำฝากไป ย่อมเป็นผู้เสียหายตามมาตรา 2 (4) ด้วยตนเอง และร้องทุกข์ได้โดยไม่จำต้องได้รับมอบอำนาจจากสมาชิกอื่นหรือจากคณะกรรมการ เมื่อมีคำร้องทุกข์โดยชอบตามมาตรา 121 วรรคสอง พนักงานสอบสวนย่อมมีอำนาจสอบสวน และโจทก์ย่อมมีอำนาจฟ้อง

   เงินที่สมาชิกนำฝากไว้กับกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตหายไปในระหว่างอยู่ในความครอบครองของจำเลยทั้งสาม ซึ่งคณะกรรมการเลือกให้เป็นตัวแทนดูแลเงินฝาก ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าคณะกรรมการเป็นผู้เสียหายตามมาตรา 2 (4) และมอบอำนาจให้ผู้ใดร้องทุกข์ได้ ทั้งผู้รับมอบอำนาจนั้นเองก็เป็นสมาชิกที่นำเงินฝากไว้ จึงเป็นผู้เสียหายและร้องทุกข์ได้โดยไม่จำต้องได้รับมอบอำนาจจากผู้ใด การร้องทุกข์จึงชอบ ไม่จำต้องให้สมาชิกทุกคนร้องทุกข์ การสอบสวนชอบด้วยกฎหมาย และโจทก์มีอำนาจฟ้อง ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องกับศาลอุทธรณ์ภาค 5 ที่วินิจฉัยเป็นอย่างอื่น และให้ย้อนสำนวนไปวินิจฉัยอุทธรณ์ข้ออื่นต่อไป

2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 404/2565 (2022)

   ผู้ที่ไม่ใช่ผู้เสียหายโดยนิตินัยตามมาตรา 2 (4) ไม่มีสิทธิร้องทุกข์ในความผิดต่อส่วนตัวเช่นยักยอก พนักงานสอบสวนจึงไม่มีอำนาจสอบสวนตามมาตรา 121 วรรคสอง และอัยการไม่มีอำนาจฟ้อง เป็นปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยที่ศาลยกขึ้นเองได้

   เนื่องจากผู้มอบอำนาจไม่ใช่ผู้เสียหายโดยนิตินัย จึงไม่มีสิทธิร้องทุกข์ในความผิดฐานยักยอกอันเป็นความผิดต่อส่วนตัว พนักงานสอบสวนไม่มีอำนาจสอบสวนตามมาตรา 121 วรรคสอง และอัยการไม่มีอำนาจฟ้อง ศาลฎีกายกขึ้นวินิจฉัยเองแม้จำเลยส่วนใหญ่มิได้ฎีกา

3. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3578/2564 (2021)

   เมื่อผู้เสียหายที่แท้จริงมิได้ร้องทุกข์ในความผิดต่อส่วนตัวเช่นร่วมกันทำให้เสียทรัพย์ พนักงานสอบสวนไม่มีอำนาจสอบสวนตามมาตรา 121 วรรคสอง อัยการไม่มีอำนาจฟ้อง และผู้เสียหายเรียกค่าสินไหมทดแทนในความผิดฐานนั้นไม่ได้

   ผู้เสียหายที่แท้จริงในความผิดฐานทำให้เสียทรัพย์มิได้ร้องทุกข์ พนักงานสอบสวนจึงไม่มีอำนาจสอบสวนในความผิดฐานนั้นตามมาตรา 121 วรรคสอง ศาลฎีกาเห็นว่าโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องในฐานนี้ และผู้เสียหายเรียกค่าซ่อมรถจักรยานยนต์ไม่ได้

คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา