ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 7: นิติบุคคลเป็นผู้ต้องหาหรือจำเลย
ตัวบทกฎหมาย
ในการสอบสวน ไต่สวนมูลฟ้องหรือพิจารณาคดีที่นิติบุคคลเป็นผู้ต้องหาหรือจำเลย ให้ออกหมายเรียกผู้จัดการหรือผู้แทนอื่น ๆ ของนิติบุคคลนั้น ให้ไปยังพนักงานสอบสวนหรือศาล แล้วแต่กรณีถ้าผู้จัดการหรือผู้แทนของนิติบุคคลนั้นไม่ปฏิบัติตามหมายเรียก จะออกหมายจับผู้นั้นมาก็ได้ แต่ห้ามมิให้ใช้บทบัญญัติว่าด้วยปล่อยชั่วคราว ขังหรือจำคุกแก่ผู้จัดการหรือผู้แทนนิติบุคคล ในคดีที่นิติบุคคลนั้นเป็นผู้ต้องหาหรือจำเลย
คำแปลภาษาอังกฤษ
In an inquiry, preliminary examination or trial of a case in which a juristic person is the alleged offender or defendant, a summons shall be issued to the manager or other representative of that juristic person to appear before the inquiry official or the Court, as the case may be. If the manager or representative of the juristic person fails to comply with the summons, a warrant may be issued to arrest that person; but the provisions on provisional release, detention or imprisonment shall not be applied to the manager or representative of the juristic person in a case where the juristic person is the alleged offender or defendant.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 7 แก้ปัญหาในทางปฏิบัติที่นิติบุคคลไม่อาจถูกจับหรือควบคุมตัวได้ ประมวลกฎหมายจึงให้ดำเนินกระบวนพิจารณาผ่านผู้จัดการหรือผู้แทน โดยออกหมายเรียก และหากขัดขืนก็อาจออกหมายจับเพื่อให้มาปรากฏตัว ที่สำคัญ ศาลฎีกาตีความว่ามาตรา 7 เป็นเพียงวิธีการทางกระบวนพิจารณาเท่านั้น มิได้ทำให้ผู้จัดการหรือกรรมการมีความผิดในทางอาญาแทนนิติบุคคล ความรับผิดส่วนตัวยังต้องพิสูจน์เจตนาและการร่วมกระทำของบุคคลนั้นเอง และจะนำบทว่าด้วยการปล่อยชั่วคราว การขัง หรือการจำคุกมาใช้แก่ผู้แทนเพราะคดีของนิติบุคคลไม่ได้
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
หากบริษัทของท่านถูกดำเนินคดี ผู้ที่ต้องมาปรากฏตัวคือผู้จัดการหรือผู้แทนที่มีอำนาจ และการเพิกเฉยต่อหมายเรียกอาจนำไปสู่การออกหมายจับเพื่อบังคับให้มา แต่การถูกเรียกในนามของบริษัทมิได้ทำให้ท่านตกเป็นจำเลยส่วนตัว หรือถูกเงื่อนไขการปล่อยชั่วคราวหรือการควบคุมตัวเพราะคดีของบริษัท ความรับผิดส่วนตัวเป็นคนละประเด็นซึ่งขึ้นอยู่กับการกระทำของท่านเอง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 793/2565 (2022)
ตามมาตรา 7 วรรคหนึ่ง เมื่อนิติบุคคลผู้ต้องหาไม่อยู่ในสภาพที่จะถูกจับได้ พนักงานสอบสวนมีอำนาจออกหมายเรียกผู้จัดการหรือผู้แทนอื่นมาสอบสวน อันเป็นวิธีการนำนิติบุคคลเข้าสู่กระบวนพิจารณา
ในการวินิจฉัยว่าโจทก์มีอำนาจฟ้องหรือไม่ ศาลยกมาตรา 7 วรรคหนึ่ง มาอธิบายว่าเมื่อนิติบุคคลตกเป็นผู้ต้องหา นิติบุคคลไม่อยู่ในสภาพที่จะถูกจับได้ ในชั้นสอบสวนพนักงานสอบสวนจึงมีอำนาจออกหมายเรียกบุคคลจำพวกใดจำพวกหนึ่งใน 2 จำพวก คือ ผู้จัดการหรือผู้แทนอื่น มาทำการสอบสวนแทน
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2813/2562 (2019)
มาตรา 7 ไม่ทำให้กรรมการผู้มีอำนาจเป็นตัวการร่วมเพียงเพราะนิติบุคคลกระทำผิด โจทก์ต้องบรรยายและพิสูจน์เจตนาและการร่วมกระทำของกรรมการนั้นเอง
โจทก์อ้างว่าเมื่อจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นบริษัทกระทำผิด จำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นกรรมการผู้มีอำนาจย่อมร่วมกระทำผิดด้วยตามมาตรา 7 ศาลไม่เห็นพ้อง โดยวินิจฉัยว่าอุทธรณ์มิได้แสดงข้อเท็จจริงว่ากรรมการมีเจตนาและร่วมกระทำผิดอย่างไร การอ้างเพียงมาตรา 7 จึงไม่เพียงพอ
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 16 คดี (พ.ศ. 2490 ถึง 2565)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2813/2562 (2019)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 12852/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4813/2554 (2011)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2319/2544 (2001)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 721/2544 (2001)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4205/2541 (1998)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3117/2533 (1990)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 525/2525 (1982)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
นิติบุคคลถูกเรียกในคดีอาญาอย่างไร
ตามมาตรา 7 พนักงานสอบสวนหรือศาลจะออกหมายเรียกผู้จัดการหรือผู้แทนของนิติบุคคลให้มาปรากฏตัว หากเพิกเฉยก็อาจออกหมายจับเพื่อบังคับให้มาได้
กรรมการบริษัทถูกควบคุมตัวเพราะความผิดของบริษัทได้หรือไม่
ไม่ได้ มาตรา 7 กำหนดว่าจะนำบทว่าด้วยการปล่อยชั่วคราว การขัง หรือการจำคุกมาใช้กับผู้จัดการหรือผู้แทนเพราะคดีของนิติบุคคลไม่ได้
การถูกเรียกแทนบริษัททำให้กรรมการมีความผิดส่วนตัวหรือไม่
ไม่ ศาลฎีกาถือว่ามาตรา 7 เป็นเพียงวิธีการทางกระบวนพิจารณา ความรับผิดส่วนตัวต้องพิสูจน์เจตนาและการร่วมกระทำของกรรมการเองต่างหาก
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความความอาญา มาตรา 7 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 7. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-7/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 7 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-7/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-7/"><p>ในการสอบสวน ไต่สวนมูลฟ้องหรือพิจารณาคดีที่นิติบุคคลเป็นผู้ต้องหาหรือจำเลย ให้ออกหมายเรียกผู้จัดการหรือผู้แทนอื่น ๆ ของนิติบุคคลนั้น ให้ไปยังพนักงานสอบสวนหรือศาล แล้วแต่กรณีถ้าผู้จัดการหรือผู้แทนของนิติบุคคลนั้นไม่ปฏิบัติตามหมายเรียก จะออกหมายจับผู้นั้นมาก็ได้ แต่ห้ามมิให้ใช้บทบัญญัติว่าด้วยปล่อยชั่วคราว ขังหรือจำคุกแก่ผู้จัดการหรือผู้แทนนิติบุคคล ในคดีที่นิติบุคคลนั้นเป็นผู้ต้องหาหรือจำเลย</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 7 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-7/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา