มาตรา 1625: การแบ่งทรัพย์สินระหว่างผู้ตายกับคู่สมรสที่ยังมีชีวิต
ตัวบทกฎหมาย
ถ้าผู้ตายเป็นผู้สมรสแล้ว การคิดส่วนแบ่งและการปันทรัพย์สินระหว่างผู้ตายกับคู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่นั้นให้เป็นไปดังนี้
(๑) ในเรื่องส่วนแบ่งในทรัพย์สินระหว่างคู่สมรส ให้อยู่ในบังคับของบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ว่าด้วยการหย่าโดยยินยอมทั้งสองฝ่าย อันมีบทบัญญัติเพิ่มเติมให้บริบูรณ์ในมาตรา ๑๖๓๗ และ ๑๖๓๘ และโดยเฉพาะ ต้องอยู่ในบังคับแห่งมาตรา ๑๕๑๓ ถึง ๑๕๑๗ แห่งประมวลกฎหมายนี้ แต่การคิดส่วนแบ่งนั้นมีผลตั้งแต่วันที่การสมรสได้สิ้นไปด้วยเหตุความตายนั้น
(๒) ในเรื่องส่วนแบ่งในทรัพย์มรดกของผู้ตาย ให้อยู่ในบังคับของบทบัญญัติแห่งบรรพนี้ นอกจากมาตรา ๑๖๓๗ และ ๑๖๓๘
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
If the deceased was married, the calculation and division of property between the deceased and the surviving spouse is as follows:
(1) as regards the division of the property between the spouses, the provisions of this Code on divorce by mutual consent apply, as supplemented by Section 1637 and Section 1638, and in particular Sections 1513 to 1517 of this Code apply; but the division takes effect from the day the marriage came to an end by reason of the death;
(2) as regards the division of the estate of the deceased, the provisions of this Book apply, other than Section 1637 and Section 1638.
คำแปลโดย ThaiLawOnline แปลจากต้นฉบับภาษาไทยและตรวจสอบแล้ว
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 1625 เป็นส่วนหนึ่งของบรรพ 6 (มรดก) แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เนื้อหานี้รอการจัดทำหมายเหตุของสำนักงาน ตัวบทภาษาไทยข้างต้นคัดลอกจากต้นฉบับของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
สำหรับทนายความ: ขั้นตอนแรก ระบุสินสมรสทั้งหมด คู่สมรสที่ยังมีชีวิตได้ส่วนแบ่งครึ่งหนึ่ง ส่วนที่เหลืออีกครึ่งหนึ่งเป็นกองมรดก ขั้นตอนที่สอง แบ่งกองมรดกให้ทายาทตามมาตรา ๑๖๒๙ และ ๑๖๓๕ สำหรับประชาชนทั่วไป: คู่สมรสที่ยังมีชีวิตไม่ได้รับทรัพย์สินร่วมทั้งหมดโดยอัตโนมัติ แต่เป็นเจ้าของส่วนของตนครึ่งหนึ่ง (ไม่ใช่ในฐานะมรดก) จากนั้นจึงรับมรดกส่วนแบ่งเพิ่มเติมจากครึ่งที่เหลือในฐานะทายาทโดยธรรมตามมาตรา ๑๖๓๕
ความเป็นมาทางกฎหมาย
มาตรา 1625 ได้รับการแก้ไขโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567 หรือกฎหมายสมรสเท่าเทียม ประกาศในราชกิจจานุเบกษาวันที่ 24 กันยายน 2567 และใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 23 มกราคม 2568 ข้อความใน (1) ซึ่งเดิมว่า ระหว่างสามีภริยา ปัจจุบันบัญญัติว่า ระหว่างคู่สมรส มาตรานี้จึงไม่ใช้ถ้อยคำที่ผูกกับเพศอีกต่อไป และใช้บังคับแก่คู่สมรสไม่ว่าจะมีเพศใด หน้าที่ของมาตรานี้ไม่เปลี่ยนแปลง คือเชื่อมระบบทรัพย์สินระหว่างคู่สมรสในบรรพ 5 กับกฎหมายมรดกในบรรพ 6 โดยกำหนดสองขั้นตอน ได้แก่ การแยกทรัพย์สินระหว่างสมรสก่อน แล้วจึงแบ่งส่วนของผู้ตายเป็นมรดก
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3566/2542 (1999)
พินัยกรรมที่เป็นโมฆะไม่ตัดสิทธิของคู่สมรสที่ยังมีชีวิตตามมาตรา ๑๖๒๕ และ ๑๖๓๕ คู่สมรสยังคงได้รับส่วนแบ่งสินสมรสและส่วนแบ่งมรดกในฐานะทายาทโดยธรรม
พินัยกรรมของผู้ตายเป็นโมฆะเพราะไม่ลงวันที่ แม้พินัยกรรมจะเป็นโมฆะ ภริยาผู้ตายยังคงมีสิทธิในทรัพย์สินในฐานะคู่สมรสตามมาตรา ๑๖๒๕ และ ๑๖๓๕(๒)
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6562/2537 (1994)
เมื่อคู่สมรสฝ่ายหนึ่งถึงแก่ความตาย มาตรา 1625 ให้แบ่งทรัพย์สินระหว่างสามีภริยาระหว่างคู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่กับกองมรดก โดยแบ่งตามมาตรา 1533 คู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่จึงได้รับสินสมรสกึ่งหนึ่ง ผู้ที่เบิกถอนเงินสินสมรสอันเป็นส่วนของคู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่ไป ย่อมต้องคืนเงินส่วนนั้นพร้อมดอกเบี้ย
โจทก์ในฐานะคู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่ฟ้องเรียกสินสมรสส่วนของโจทก์ เฉพาะที่เป็นเงินสดในบัญชีเงินฝากของ พ. ซึ่งจำเลยที่ 1 และที่ 2 เบิกไปจากจำเลยที่ 3 จำนวน 3,652,065.20 บาท จำเลยที่ 1 และที่ 2 มิได้ปฏิเสธ ทั้งยังยอมรับในบัญชีทรัพย์อันดับที่ 26 ท้ายรายงานการประชุมของทายาทว่าเงินจำนวนดังกล่าวเป็นสินสมรสระหว่าง พ. กับโจทก์ ศาลฎีกาจึงฟังว่าเงินจำนวนนั้นเป็นสินสมรส โจทก์ย่อมมีสิทธิได้กึ่งหนึ่งตามมาตรา 1625 ประกอบมาตรา 1533 คือจำนวน 1,826,032.60 บาท จำเลยที่ 1 และที่ 2 ต้องรับผิดคืนเงินจำนวนนี้ให้แก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ย
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 21 คดี (พ.ศ. 2508 ถึง 2566)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2857/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 19376/2556 (2013)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8040/2556 (2013)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 12569/2547 (2004)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4714/2542 (1999)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3830/2542 (1999)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3566-3567/2542 (1999)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7536/2537 (1994)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 1625 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 1625. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1625/ (accessed 16 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 1625 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1625/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1625/"><p>ถ้าผู้ตายเป็นผู้สมรสแล้ว การคิดส่วนแบ่งและการปันทรัพย์สินระหว่างผู้ตายกับคู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่นั้นให้เป็นไปดังนี้ (๑) ในเรื่องส่วนแบ่งในทรัพย์สินระหว่างคู่สมรส ให้อยู่ในบังคับของบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ว่าด้วยการหย่าโดยยินยอมทั้งสองฝ่าย อันมีบทบัญญัติเพิ่มเติมให้บริบูรณ์ในมาตรา ๑๖๓๗ และ ๑๖๓๘ และโดยเฉพาะ ต้องอยู่ในบังคับแห่งมาตรา ๑๕๑๓ ถึง ๑๕๑๗ แห่งประมวลกฎหมายนี้ แต่การคิดส่วนแบ่งนั้นมีผลตั้งแต่วันที่การสมรสได้สิ้นไปด้วยเหตุความตายนั้น (๒) ในเรื่องส่วนแบ่งในทรัพย์มรดกของผู้ตาย ให้อยู่ในบังคับของบทบัญญัติแห่งบรรพนี้ นอกจากมาตรา ๑๖๓๗ และ ๑๖๓๘</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 1625 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1625/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา