มาตรา 150 — นิติกรรมที่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีเป็นโมฆะ
ตัวบทกฎหมาย
การใดมีวัตถุประสงค์เป็นการต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย เป็นการพ้นวิสัย หรือเป็นการขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน การนั้นเป็นโมฆะ
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
An act the object of which is expressly prohibited by law, or is impossible, or is contrary to public order or good morals, is void.
คำแปลนี้ยังไม่ได้รับการรับรองจากสำนักงาน — โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 150 เป็นบทบัญญัติเรื่องโมฆะที่ถูกอ้างมากที่สุดในคดีสัญญา ศาลใช้บทนี้ทำลายนิติกรรมที่ฝ่าฝืนกฎหมายโดยปริยาย เช่น การถือครองที่ดินแทนคนต่างด้าวเพื่อหลีกเลี่ยงประมวลกฎหมายที่ดิน สัญญากู้เกินอัตราดอกเบี้ยที่กฎหมายกำหนด หรือสัญญาก่อนสมรสที่ขัดต่อมาตรา 1465
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
สำหรับนักกฎหมาย: โมฆะตามมาตรา 150 เป็นโมฆะสมบูรณ์ ไม่จำกัดเวลาในการยกขึ้นอ้าง ผู้มีส่วนได้เสียคนใดก็ยกขึ้นอ้างได้ และไม่อาจให้สัตยาบันแก้ไขได้ตามมาตรา 172 สำหรับประชาชน: สัญญาบางประเภทผิดกฎหมายโดยสิ้นเชิงและไม่มีผลทางกฎหมาย บังคับให้ปฏิบัติไม่ได้
ความเป็นมาทางกฎหมาย
เป็นส่วนหนึ่งของการประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ฉบับดั้งเดิม ไม่มีการแก้ไขเพิ่มเติมที่สำคัญ ศาลไทยนำมาตรานี้ใช้กับสัญญาถอนฟ้องคดีอาญา สัญญาให้คนไทยถือที่ดินแทนคนต่างด้าว สัญญาหลีกเลี่ยงข้อห้ามโอน และสัญญาที่ผิดข้อบังคับเฉพาะสาขา
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8921/2559 (2016) ★ คดีนำ
ข้อตกลงให้ถอนฟ้องคดีอาญาแผ่นดินขัดต่อความสงบเรียบร้อย ตกเป็นโมฆะตามมาตรา 150 บังคับไม่ได้แม้อีกฝ่ายปฏิบัติครบถ้วน
ข้อตกลงให้ถอนฟ้องคดีอาญาแผ่นดินมีวัตถุประสงค์ขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดี ตกเป็นโมฆะตามมาตรา 150 แม้จำเลยปฏิบัติตามครบถ้วนแล้วก็ไม่อาจบังคับโจทก์ถอนฟ้องได้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1179/2561 (2018)
การให้คนไทยถือที่ดินแทนคนต่างด้าวเพื่อหลีกเลี่ยงกฎหมายห้ามต่างด้าวถือครองที่ดินเป็นการต้องห้ามโดยกฎหมาย ตกเป็นโมฆะตามมาตรา 150
การที่คนต่างด้าวโจทก์ให้จำเลยถือกรรมสิทธิ์ที่ดินแทนเพื่อหลีกเลี่ยงกฎหมายห้ามต่างด้าวถือครองที่ดิน ถือเป็นการต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย ตกเป็นโมฆะตามมาตรา 150
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5696/2558 (2015)
การโอนที่ฝ่าฝืนข้อห้ามตามกฎหมายเฉพาะตกเป็นโมฆะตามมาตรา 150 ผู้ดูแลกิจการติดตามทรัพย์คืนได้โดยตรงโดยไม่ต้องพึ่งมาตรา 237
การโอนที่ดินของบริษัทประกันวินาศภัยที่ฝ่าฝืนกฎหมายห้ามตกเป็นโมฆะตามมาตรา 150 ผู้ร้องมีสิทธิติดตามเอาทรัพย์คืนได้โดยไม่ต้องใช้สิทธิเพิกถอนนิติกรรมฉ้อฉลตามมาตรา 237
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
คำถามที่พบบ่อย
โมฆะกรรมกับโมฆียะกรรมต่างกันอย่างไร?
นิติกรรมที่เป็นโมฆะ (มาตรา 150) ไม่มีผลทางกฎหมายตั้งแต่ต้น ไม่อาจให้สัตยาบันและผู้มีส่วนได้เสียยกขึ้นอ้างได้ตลอดเวลา ส่วนนิติกรรมที่เป็นโมฆียะมีผลสมบูรณ์จนกว่าผู้มีสิทธิจะบอกล้างภายในระยะเวลาที่กำหนด หากไม่บอกล้างก็ผูกพันตลอดไป