มาตรา 150: นิติกรรมที่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีเป็นโมฆะ
ตัวบทของมาตรา
ตัวบทกฎหมาย
การใดมีวัตถุประสงค์เป็นการต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย เป็นการพ้นวิสัย หรือเป็นการขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน การนั้นเป็นโมฆะ
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
An act the object of which is expressly prohibited by law, or is impossible, or is contrary to public order or good morals, is void.
ตรวจสอบกับตัวบทภาษาไทยแล้ว 6 พฤศจิกายน 2026
ต้องการทนายความ? หากมาตรานี้เกี่ยวกับเรื่องของท่าน ปรึกษาสำนักงานกฎหมายของเราได้ทางออนไลน์ เป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ นัดปรึกษาออนไลน์ →
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 150 เป็นบทบัญญัติเรื่องโมฆะที่ถูกอ้างมากที่สุดในคดีสัญญา ศาลใช้บทนี้ทำลายนิติกรรมที่ฝ่าฝืนกฎหมายโดยปริยาย เช่น การถือครองที่ดินแทนคนต่างด้าวเพื่อหลีกเลี่ยงประมวลกฎหมายที่ดิน สัญญากู้เกินอัตราดอกเบี้ยที่กฎหมายกำหนด หรือสัญญาก่อนสมรสที่ขัดต่อมาตรา 1465
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
สำหรับนักกฎหมาย: โมฆะตามมาตรา 150 เป็นโมฆะสมบูรณ์ ไม่จำกัดเวลาในการยกขึ้นอ้าง ผู้มีส่วนได้เสียคนใดก็ยกขึ้นอ้างได้ และไม่อาจให้สัตยาบันแก้ไขได้ตามมาตรา 172 สำหรับประชาชน: สัญญาบางประเภทผิดกฎหมายโดยสิ้นเชิงและไม่มีผลทางกฎหมาย บังคับให้ปฏิบัติไม่ได้
ความเป็นมาทางกฎหมาย
เป็นส่วนหนึ่งของการประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ฉบับดั้งเดิม ไม่มีการแก้ไขเพิ่มเติมที่สำคัญ ศาลไทยนำมาตรานี้ใช้กับสัญญาถอนฟ้องคดีอาญา สัญญาให้คนไทยถือที่ดินแทนคนต่างด้าว สัญญาหลีกเลี่ยงข้อห้ามโอน และสัญญาที่ผิดข้อบังคับเฉพาะสาขา
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8921/2559 (2016) ★ คดีนำ
ข้อตกลงให้ถอนฟ้องคดีอาญาแผ่นดินขัดต่อความสงบเรียบร้อย ตกเป็นโมฆะตามมาตรา 150 บังคับไม่ได้แม้อีกฝ่ายปฏิบัติครบถ้วน
ข้อตกลงให้ถอนฟ้องคดีอาญาแผ่นดินมีวัตถุประสงค์ขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดี ตกเป็นโมฆะตามมาตรา 150 แม้จำเลยปฏิบัติตามครบถ้วนแล้วก็ไม่อาจบังคับโจทก์ถอนฟ้องได้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1179/2561 (2018)
การที่คนต่างด้าวได้ที่ดินมาโดยให้ผู้อื่นถือกรรมสิทธิ์แทนเป็นการต้องห้ามตาม ป.ที่ดิน มาตรา ๘๖ แต่นิติกรรมนั้นหาใช่ว่าจะเสียเปล่าไม่มีผลใด ๆ เสียเลยไม่ ผู้ได้มายังมีสิทธิได้รับผลตาม ป.ที่ดิน มาตรา ๙๔ คือต้องจำหน่ายที่ดินภายในเวลาที่อธิบดีกรมที่ดินกำหนด ถ้าไม่จำหน่ายในเวลาที่กำหนด อธิบดีกรมที่ดินมีอำนาจจำหน่ายแทน
โจทก์ซึ่งเป็นคนต่างด้าวได้ที่ดินมาโดยจำเลยถือกรรมสิทธิ์แทน ปัญหาว่าคดีใดอยู่ในอำนาจของศาลเยาวชนและครอบครัวหรือไม่เป็นอำนาจของประธานศาลฎีกา และคู่ความต้องร้องขอก่อนวันสืบพยาน เมื่อจำเลยเพิ่งยกขึ้นอ้างในชั้นฎีกา ศาลฎีกาจึงไม่อาจส่งปัญหานี้ให้ประธานศาลฎีกาวินิจฉัย และไม่มีอำนาจวินิจฉัยว่าการได้ที่ดินโดยให้ผู้อื่นถือกรรมสิทธิ์แทนเป็นการต้องห้ามตาม ป.ที่ดิน มาตรา ๘๖ ทั้งศาลฎีกายังชี้ว่านิติกรรมการได้ที่ดินเช่นนั้นมิใช่ว่าจะเสียเปล่าไม่มีผลใด ๆ เสียเลย เพราะผู้ได้มายังมีสิทธิได้รับผลตาม ป.ที่ดิน มาตรา ๙๔
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5696/2558 (2015)
การโอนที่ฝ่าฝืนข้อห้ามตามกฎหมายเฉพาะตกเป็นโมฆะตามมาตรา 150 ผู้ดูแลกิจการติดตามทรัพย์คืนได้โดยตรงโดยไม่ต้องพึ่งมาตรา 237
การโอนที่ดินของบริษัทประกันวินาศภัยที่ฝ่าฝืนกฎหมายห้ามตกเป็นโมฆะตามมาตรา 150 ผู้ร้องมีสิทธิติดตามเอาทรัพย์คืนได้โดยไม่ต้องใช้สิทธิเพิกถอนนิติกรรมฉ้อฉลตามมาตรา 237
บทสรุปคำพิพากษาที่คัดเลือกจากคลังข้อมูลวิจัยของสำนักงาน ลิงก์แหล่งที่มาระบุเอกสารที่ใช้ แต่การมีลิงก์เพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าได้ตรวจสอบตรงกับต้นฉบับทางการของศาลแล้ว
หน้าคำพิพากษาศาลฎีกาบนเว็บไซต์นี้ที่เกี่ยวกับมาตรานี้
- 44/2568 (2025) ★ ผู้จัดการมรดกโอนทรัพย์มรดกให้แก่ตนเองในฐานะทายาท ไม่เป็นการขัดผลประโยชน์ ไม่ตกเป็นโมฆะตามมาตรา 150
- 5457/2560 (2017) ★ สัญญากู้อำพรางการซื้อกิจการโดยให้คนไทยถือหุ้นแทน เป็นโมฆะ และเรียกเงินคืนไม่ได้
- 17923/2557 (2014) ★ สัญญาเช่าที่แท้จริงเป็นสัญญาซื้อขาย ผู้ซื้อชาวต่างชาติบังคับให้โอนที่ดินแก่บริษัทผู้ถือแทนไม่ได้
- 1162/2569 (2026) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1162/2569
- 8418/2568 (2025) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8418/2568
- 6025/2561 (2018) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6025/2561
- 840/2561 (2018) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 840/2561
แสดงคำพิพากษาที่อ้างถึงมาตรานี้ในฐานข้อมูลของเรา ดูคำพิพากษาเพิ่มเติมได้ที่ส่วนคำพิพากษาศาลฎีกา
สถิติการอ้างถึงในคำพิพากษาศาลฎีกา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 301 คดี (พ.ศ. 2536 ถึง 2569)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1162/2569 (2026) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1162/2569
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8188/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1279/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 44/2568 (2025) ผู้จัดการมรดกโอนทรัพย์มรดกให้แก่ตนเองในฐานะทายาท ไม่เป็นการขัดผลประโยชน์ ไม่ตกเป็นโมฆะตามมาตรา 150
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4684/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7904/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8248-8249/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8418/2568 (2025) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8418/2568
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 142 32
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 247 22
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 246 20
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 249 18
- มาตรา 224 17
- มาตรา 172 15
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
โมฆะกรรมกับโมฆียะกรรมต่างกันอย่างไร?
นิติกรรมที่เป็นโมฆะ (มาตรา 150) ไม่มีผลทางกฎหมายตั้งแต่ต้น ไม่อาจให้สัตยาบันและผู้มีส่วนได้เสียยกขึ้นอ้างได้ตลอดเวลา ส่วนนิติกรรมที่เป็นโมฆียะมีผลสมบูรณ์จนกว่าผู้มีสิทธิจะบอกล้างภายในระยะเวลาที่กำหนด หากไม่บอกล้างก็ผูกพันตลอดไป
อ้างอิงมาตรานี้
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 150 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 150. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-150/ (accessed 19 พฤศจิกายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 150 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-150/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-150/"><p>การใดมีวัตถุประสงค์เป็นการต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย เป็นการพ้นวิสัย หรือเป็นการขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน การนั้นเป็นโมฆะ</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 150 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-150/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา