ตั้งแต่ปี 2006 เป็นต้นมา · ใบอนุญาตทนายความเลขที่ 3149/2556 +66 87 225 1340 (EN/FR) +66 87 414 9288 (TH) WhatsApp

บรรพ 1: บททั่วไป

มาตรา 150: นิติกรรมที่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีเป็นโมฆะ

ลักษณะ 4 นิติกรรม หมวด 1 บทเบ็ดเสร็จทั่วไป

ตัวบทของมาตรา

ตัวบทกฎหมาย

การใดมีวัตถุประสงค์เป็นการต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย เป็นการพ้นวิสัย หรือเป็นการขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน การนั้นเป็นโมฆะ

คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา

คำแปลภาษาอังกฤษ

An act the object of which is expressly prohibited by law, or is impossible, or is contrary to public order or good morals, is void.

ตรวจสอบกับตัวบทภาษาไทยแล้ว 6 พฤศจิกายน 2026

ต้องการทนายความ? หากมาตรานี้เกี่ยวกับเรื่องของท่าน ปรึกษาสำนักงานกฎหมายของเราได้ทางออนไลน์ เป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ นัดปรึกษาออนไลน์ →

หมายเหตุของสำนักงาน

มาตรา 150 เป็นบทบัญญัติเรื่องโมฆะที่ถูกอ้างมากที่สุดในคดีสัญญา ศาลใช้บทนี้ทำลายนิติกรรมที่ฝ่าฝืนกฎหมายโดยปริยาย เช่น การถือครองที่ดินแทนคนต่างด้าวเพื่อหลีกเลี่ยงประมวลกฎหมายที่ดิน สัญญากู้เกินอัตราดอกเบี้ยที่กฎหมายกำหนด หรือสัญญาก่อนสมรสที่ขัดต่อมาตรา 1465

มาตราหลัก

ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ

สำหรับนักกฎหมาย: โมฆะตามมาตรา 150 เป็นโมฆะสมบูรณ์ ไม่จำกัดเวลาในการยกขึ้นอ้าง ผู้มีส่วนได้เสียคนใดก็ยกขึ้นอ้างได้ และไม่อาจให้สัตยาบันแก้ไขได้ตามมาตรา 172 สำหรับประชาชน: สัญญาบางประเภทผิดกฎหมายโดยสิ้นเชิงและไม่มีผลทางกฎหมาย บังคับให้ปฏิบัติไม่ได้

ความเป็นมาทางกฎหมาย

เป็นส่วนหนึ่งของการประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ฉบับดั้งเดิม ไม่มีการแก้ไขเพิ่มเติมที่สำคัญ ศาลไทยนำมาตรานี้ใช้กับสัญญาถอนฟ้องคดีอาญา สัญญาให้คนไทยถือที่ดินแทนคนต่างด้าว สัญญาหลีกเลี่ยงข้อห้ามโอน และสัญญาที่ผิดข้อบังคับเฉพาะสาขา

คำสำคัญ

  • โมฆะ
  • ความสงบเรียบร้อย
  • ศีลธรรมอันดี
  • ต้องห้ามโดยกฎหมาย
  • วัตถุพ้นวิสัย

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้

  1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8921/2559 (2016) ★ คดีนำ

    ข้อตกลงให้ถอนฟ้องคดีอาญาแผ่นดินขัดต่อความสงบเรียบร้อย ตกเป็นโมฆะตามมาตรา 150 บังคับไม่ได้แม้อีกฝ่ายปฏิบัติครบถ้วน

    ข้อตกลงให้ถอนฟ้องคดีอาญาแผ่นดินมีวัตถุประสงค์ขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดี ตกเป็นโมฆะตามมาตรา 150 แม้จำเลยปฏิบัติตามครบถ้วนแล้วก็ไม่อาจบังคับโจทก์ถอนฟ้องได้

    อ่านข้อความจาก deka.in.th (สำเนาจากแหล่งข้อมูลทุติยภูมิ)

  2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1179/2561 (2018)

    การที่คนต่างด้าวได้ที่ดินมาโดยให้ผู้อื่นถือกรรมสิทธิ์แทนเป็นการต้องห้ามตาม ป.ที่ดิน มาตรา ๘๖ แต่นิติกรรมนั้นหาใช่ว่าจะเสียเปล่าไม่มีผลใด ๆ เสียเลยไม่ ผู้ได้มายังมีสิทธิได้รับผลตาม ป.ที่ดิน มาตรา ๙๔ คือต้องจำหน่ายที่ดินภายในเวลาที่อธิบดีกรมที่ดินกำหนด ถ้าไม่จำหน่ายในเวลาที่กำหนด อธิบดีกรมที่ดินมีอำนาจจำหน่ายแทน

    โจทก์ซึ่งเป็นคนต่างด้าวได้ที่ดินมาโดยจำเลยถือกรรมสิทธิ์แทน ปัญหาว่าคดีใดอยู่ในอำนาจของศาลเยาวชนและครอบครัวหรือไม่เป็นอำนาจของประธานศาลฎีกา และคู่ความต้องร้องขอก่อนวันสืบพยาน เมื่อจำเลยเพิ่งยกขึ้นอ้างในชั้นฎีกา ศาลฎีกาจึงไม่อาจส่งปัญหานี้ให้ประธานศาลฎีกาวินิจฉัย และไม่มีอำนาจวินิจฉัยว่าการได้ที่ดินโดยให้ผู้อื่นถือกรรมสิทธิ์แทนเป็นการต้องห้ามตาม ป.ที่ดิน มาตรา ๘๖ ทั้งศาลฎีกายังชี้ว่านิติกรรมการได้ที่ดินเช่นนั้นมิใช่ว่าจะเสียเปล่าไม่มีผลใด ๆ เสียเลย เพราะผู้ได้มายังมีสิทธิได้รับผลตาม ป.ที่ดิน มาตรา ๙๔

    อ่านข้อความจาก deka.in.th (สำเนาจากแหล่งข้อมูลทุติยภูมิ)

  3. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5696/2558 (2015)

    การโอนที่ฝ่าฝืนข้อห้ามตามกฎหมายเฉพาะตกเป็นโมฆะตามมาตรา 150 ผู้ดูแลกิจการติดตามทรัพย์คืนได้โดยตรงโดยไม่ต้องพึ่งมาตรา 237

    การโอนที่ดินของบริษัทประกันวินาศภัยที่ฝ่าฝืนกฎหมายห้ามตกเป็นโมฆะตามมาตรา 150 ผู้ร้องมีสิทธิติดตามเอาทรัพย์คืนได้โดยไม่ต้องใช้สิทธิเพิกถอนนิติกรรมฉ้อฉลตามมาตรา 237

    อ่านข้อความจาก deka.in.th (สำเนาจากแหล่งข้อมูลทุติยภูมิ)

บทสรุปคำพิพากษาที่คัดเลือกจากคลังข้อมูลวิจัยของสำนักงาน ลิงก์แหล่งที่มาระบุเอกสารที่ใช้ แต่การมีลิงก์เพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าได้ตรวจสอบตรงกับต้นฉบับทางการของศาลแล้ว

หน้าคำพิพากษาศาลฎีกาบนเว็บไซต์นี้ที่เกี่ยวกับมาตรานี้

แสดงคำพิพากษาที่อ้างถึงมาตรานี้ในฐานข้อมูลของเรา ดูคำพิพากษาเพิ่มเติมได้ที่ส่วนคำพิพากษาศาลฎีกา

สถิติการอ้างถึงในคำพิพากษาศาลฎีกา 301

มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 301 คดี (พ.ศ. 2536 ถึง 2569)

ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง

รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน

มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ

มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี

นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ

คำถามที่พบบ่อย

โมฆะกรรมกับโมฆียะกรรมต่างกันอย่างไร?

นิติกรรมที่เป็นโมฆะ (มาตรา 150) ไม่มีผลทางกฎหมายตั้งแต่ต้น ไม่อาจให้สัตยาบันและผู้มีส่วนได้เสียยกขึ้นอ้างได้ตลอดเวลา ส่วนนิติกรรมที่เป็นโมฆียะมีผลสมบูรณ์จนกว่าผู้มีสิทธิจะบอกล้างภายในระยะเวลาที่กำหนด หากไม่บอกล้างก็ผูกพันตลอดไป

อ้างอิงมาตรานี้

วิธีอ้างอิงมาตรานี้

  • อ้างอิงแบบทั่วไป Civil and Commercial Code, s. 150 (Thailand)
  • อ้างอิงแบบวิชาการ Civil and Commercial Code (Thailand), s. 150. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-150/ (accessed 19 พฤศจิกายน 2026).
  • อ้างอิงแบบไทย ป.พ.พ. มาตรา 150
  • ลิงก์ถาวร https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-150/
  • โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น <blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-150/"><p>การใดมีวัตถุประสงค์เป็นการต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย เป็นการพ้นวิสัย หรือเป็นการขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน การนั้นเป็นโมฆะ</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 150 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-150/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>

ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา

เนื้อหานี้จัดทำเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย โปรดปรึกษาทนายความก่อนนำไปใช้กับกรณีจริง

เลื่อนขึ้น
WhatsApp LINE โทร จอง