ตั้งแต่ปี 2006 เป็นต้นมา · ใบอนุญาตทนายความเลขที่ 3149/2556 +66 87 225 1340 (EN/FR) +66 87 414 9288 (TH) วาส
Landmark คำพิพากษาสำคัญ Civil & Commercial Codeป.พ.พ. Decision 44/2568 คำพิพากษาที่ 44/2568 2025 (พ.ศ. 2568)

Administrator Transferring Estate Property to Self as Co-Heir Is Within Powers and Not Void Under Section 150 ผู้จัดการมรดกโอนทรัพย์มรดกให้แก่ตนเองในฐานะทายาท ไม่เป็นการขัดผลประโยชน์ ไม่ตกเป็นโมฆะตามมาตรา 150

CCC Sections: มาตรา ป.พ.พ.:

⚖️ Key Takeaway ⚖️ ประเด็นสำคัญ

When an estate administrator who is also a co-heir registers a transfer of estate property to himself in his capacity as heir, that act falls within the administrator's general powers under CCC section 1719 and needs no other heir's consent, and it is not a juristic act in which he has an interest adverse to the estate, so CCC section 1722, which otherwise bars such an act unless the will or the court permits it, does not apply and the transfer is not void under section 150. Any harm to another statutory heir is a matter between that heir and the administrator, to be pursued separately. That does not leave the other heir without a remedy against later transferees. An heir entitled to the deceased's share acquires immovable property otherwise than by juristic act and is a person already in a position to have his right registered, so where the administrator sells on to a transferee who does not take in good faith, the transfer cannot be set up against the heir and the heir may have the registration cancelled under CCC section 1300; the same applies to a further transfer made by that transferee. A later purchaser who defaults on filing a defence cannot raise its own good faith, or the plaintiff's want of it, for the first time on further appeal: under the former section 249 of the Civil Procedure Code the point must have been properly raised in the courts below, and the public-order exception in its paragraph two still requires a point of law resting on facts properly obtained in the proceedings.

การที่ผู้จัดการมรดกซึ่งเป็นทายาทผู้มีสิทธิรับมรดกด้วย จดทะเบียนโอนที่ดินมรดกเป็นของตนในฐานะทายาท เป็นการกระทำไปตามอำนาจหน้าที่ทั่วไปของผู้จัดการมรดกตาม ป.พ.พ. มาตรา 1719 ไม่จำต้องได้รับความยินยอมจากทายาทอื่น และไม่เป็นนิติกรรมซึ่งผู้จัดการมรดกมีส่วนได้เสียเป็นปฏิปักษ์ต่อกองมรดกอันต้องห้ามตามมาตรา 1722 เว้นแต่พินัยกรรมหรือศาลจะอนุญาต นิติกรรมนั้นจึงไม่ตกเป็นโมฆะตามมาตรา 150 ส่วนความเสียหายที่ทายาทอื่นได้รับเป็นเรื่องที่จะว่ากล่าวกันต่างหาก แต่การนี้มิได้ทำให้ทายาทอื่นไม่มีทางแก้ต่อผู้รับโอนช่วง เพราะทายาทผู้มีสิทธิได้รับที่ดินส่วนของผู้ตายย่อมเป็นผู้ได้ทรัพย์สินในอสังหาริมทรัพย์โดยทางอื่นนอกจากนิติกรรม และเป็นบุคคลผู้อยู่ในฐานะอันจะให้จดทะเบียนสิทธิของตนได้อยู่ก่อน เมื่อผู้จัดการมรดกโอนต่อไปยังผู้รับโอนซึ่งมิได้รับโอนโดยสุจริต นิติกรรมนั้นย่อมไม่มีผลใช้ยันทายาท และทายาทเรียกให้เพิกถอนการจดทะเบียนได้ตามมาตรา 1300 รวมถึงนิติกรรมที่ผู้รับโอนนั้นทำต่อไปด้วย ส่วนผู้รับโอนช่วงที่ขาดนัดยื่นคำให้การ ย่อมไม่อาจยกข้อที่ว่าตนรับโอนโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทน หรือข้อที่ว่าโจทก์ฟ้องโดยไม่สุจริต ขึ้นอ้างในชั้นฎีกาได้ เพราะเป็นข้อที่มิได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วโดยชอบในศาลล่าง ต้องห้ามตาม ป.วิ.พ. มาตรา 249 วรรคหนึ่ง (เดิม) และแม้ปัญหาอำนาจฟ้องจะเป็นปัญหาอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนซึ่งยกขึ้นอ้างในชั้นฎีกาได้ตามมาตรา 249 วรรคสอง (เดิม) ข้อกฎหมายที่ยกขึ้นอ้างนั้นก็ต้องได้ข้อเท็จจริงมาจากการดำเนินกระบวนพิจารณาโดยชอบ

Executive Summary บทสรุปผู้บริหาร

The deceased died intestate on 31 March 2556 without having appointed an administrator, leaving two plots of land, one held under a title deed and one under a certificate of utilisation (Nor Sor 3 Kor), and twelve children. The first defendant, one of those children, was appointed administrator on 20 June 2556, put both plots into his own name as administrator, subdivided them into fourteen sub-plots, and registered the disputed land to himself in his capacity as heir. On that point the Supreme Court held for him. An administrator who is also an heir, registering estate land to himself as heir, acts within the administrator's general powers under CCC section 1719 and needs no heir's consent, and such an act is not one in which he has an interest adverse to the estate, so the prohibition in CCC section 1722 does not bite and the transfer is not void under section 150. Any harm to another statutory heir from that act is a matter between that heir and the administrator, to be pursued separately. The plaintiff, his sister and a statutory heir, suing in her capacity as administrator of the estate, nonetheless won. Before he was removed as administrator the first defendant sold six of the sub-plots to the second defendant in three transactions in consecutive months. The second defendant later registered a sale with right of redemption over five of them to the third defendant and did not redeem when the period expired, and passed the sixth plot through the fourth defendant to the joined defendant. The trial court dismissed the claim in full. The Court of Appeal Region 3 reversed and set aside every one of those registrations, returning the land to the estate. Only the third defendant appealed further, and only over the five plots it had taken. The Supreme Court affirmed. The second defendant lived about three kilometres from the deceased and had attended the funeral, and called no evidence to rebut that, so the second defendant could not be treated as having taken in good faith. The plaintiff, entitled to the deceased's share, had acquired the immovable property otherwise than by juristic act and was already in a position to have her right registered, so neither the sale to the second defendant nor the sale with right of redemption that followed could be set up against her, and she could have the registrations cancelled under CCC section 1300. The third defendant's own grounds, that it took the sale with right of redemption for value and in good faith and that the plaintiff had sued in bad faith, were never decided at all: it had defaulted on filing a defence, so neither point had been properly raised in the courts below and both were barred by the former section 249 of the Civil Procedure Code.
ผู้ตายถึงแก่ความตายเมื่อวันที่ 31 มีนาคม 2556 โดยไม่ได้ทำพินัยกรรมหรือตั้งผู้จัดการมรดกไว้ มีทรัพย์มรดกเป็นที่ดิน 2 แปลง คือ ที่ดินโฉนดและที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส. 3 ก.) และมีบุตรร่วมบิดามารดาเดียวกันรวม 12 คน จำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นบุตรคนหนึ่งได้รับแต่งตั้งเป็นผู้จัดการมรดกเมื่อวันที่ 20 มิถุนายน 2556 แล้วเปลี่ยนชื่อในทะเบียนที่ดินทั้งสองแปลงเป็นชื่อของตนในฐานะผู้จัดการมรดก แบ่งแยกออกเป็นแปลงย่อย 14 แปลง และจดทะเบียนโอนที่ดินพิพาทเป็นของตนในฐานะทายาท ในประเด็นนี้ศาลฎีกาวินิจฉัยให้จำเลยที่ 1 ชนะ กล่าวคือ เป็นการกระทำไปตามอำนาจหน้าที่ทั่วไปของผู้จัดการมรดกตาม ป.พ.พ. มาตรา 1719 ไม่จำต้องได้รับความยินยอมจากทายาท และไม่เป็นนิติกรรมซึ่งผู้จัดการมรดกมีส่วนได้เสียเป็นปฏิปักษ์ต่อกองมรดกอันต้องห้ามตามมาตรา 1722 จึงไม่ตกเป็นโมฆะตามมาตรา 150 ส่วนความเสียหายที่ทายาทอื่นได้รับเป็นเรื่องที่จะว่ากล่าวกันต่างหาก แต่โจทก์ซึ่งเป็นพี่น้องของจำเลยที่ 1 และเป็นทายาทโดยธรรม ฟ้องคดีในฐานะผู้จัดการมรดกของผู้ตาย ยังคงชนะคดี เพราะก่อนที่จำเลยที่ 1 จะถูกถอนจากการเป็นผู้จัดการมรดก จำเลยที่ 1 ได้ขายที่ดินแปลงย่อย 6 แปลงให้แก่จำเลยที่ 2 ติดต่อกันทุกเดือนรวม 3 ครั้ง ต่อมาจำเลยที่ 2 จดทะเบียนขายฝากที่ดิน 5 แปลงแก่จำเลยที่ 3 และไม่ไปไถ่ถอนเมื่อครบกำหนด กับโอนที่ดินอีกแปลงหนึ่งผ่านจำเลยที่ 4 ไปยังจำเลยร่วม ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษากลับให้เพิกถอนนิติกรรมทั้งหมดและให้ที่ดินกลับมาเป็นทรัพย์มรดกของผู้ตาย มีเพียงจำเลยที่ 3 ที่ฎีกา และฎีกาเฉพาะที่ดิน 5 แปลงที่ตนรับซื้อฝากไว้ ศาลฎีกาพิพากษายืน โดยเห็นว่าจำเลยที่ 2 มีบ้านพักอยู่ห่างจากผู้ตายประมาณ 3 กิโลเมตร และไปงานศพของผู้ตาย ทั้งไม่ได้สืบพยานหักล้าง จึงถือไม่ได้ว่ารับโอนโดยสุจริต เมื่อโจทก์มีสิทธิได้รับที่ดินส่วนของผู้ตายอันเป็นการได้ทรัพย์สินในอสังหาริมทรัพย์โดยทางอื่นนอกจากนิติกรรม และเป็นบุคคลผู้อยู่ในฐานะอันจะให้จดทะเบียนสิทธิของตนได้อยู่ก่อน นิติกรรมเหล่านั้นจึงไม่มีผลใช้ยันโจทก์ โจทก์เรียกให้เพิกถอนการจดทะเบียนได้ตามมาตรา 1300 ส่วนข้อที่จำเลยที่ 3 ฎีกาว่ารับซื้อฝากโดยเสียค่าตอบแทนและโดยสุจริต และว่าโจทก์ฟ้องคดีโดยไม่สุจริตนั้น ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัยทั้งสองข้อ เพราะจำเลยที่ 3 ขาดนัดยื่นคำให้การ จึงเป็นข้อที่มิได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วโดยชอบในศาลล่าง ต้องห้ามตาม ป.วิ.พ. มาตรา 249 วรรคหนึ่ง (เดิม)

Court's Holding (Ratio Decidendi) คำวินิจฉัยของศาล (หลักกฎหมาย)

When an estate administrator who is also a co-heir registers a transfer of estate property to himself in his capacity as heir, that act falls within the administrator's general powers under CCC section 1719 and needs no other heir's consent, and it is not a juristic act in which he has an interest adverse to the estate, so CCC section 1722, which otherwise bars such an act unless the will or the court permits it, does not apply and the transfer is not void under section 150. Any harm to another statutory heir is a matter between that heir and the administrator, to be pursued separately. That does not leave the other heir without a remedy against later transferees. An heir entitled to the deceased's share acquires immovable property otherwise than by juristic act and is a person already in a position to have his right registered, so where the administrator sells on to a transferee who does not take in good faith, the transfer cannot be set up against the heir and the heir may have the registration cancelled under CCC section 1300; the same applies to a further transfer made by that transferee. A later purchaser who defaults on filing a defence cannot raise its own good faith, or the plaintiff's want of it, for the first time on further appeal: under the former section 249 of the Civil Procedure Code the point must have been properly raised in the courts below, and the public-order exception in its paragraph two still requires a point of law resting on facts properly obtained in the proceedings.
การที่ผู้จัดการมรดกซึ่งเป็นทายาทผู้มีสิทธิรับมรดกด้วย จดทะเบียนโอนที่ดินมรดกเป็นของตนในฐานะทายาท เป็นการกระทำไปตามอำนาจหน้าที่ทั่วไปของผู้จัดการมรดกตาม ป.พ.พ. มาตรา 1719 ไม่จำต้องได้รับความยินยอมจากทายาทอื่น และไม่เป็นนิติกรรมซึ่งผู้จัดการมรดกมีส่วนได้เสียเป็นปฏิปักษ์ต่อกองมรดกอันต้องห้ามตามมาตรา 1722 เว้นแต่พินัยกรรมหรือศาลจะอนุญาต นิติกรรมนั้นจึงไม่ตกเป็นโมฆะตามมาตรา 150 ส่วนความเสียหายที่ทายาทอื่นได้รับเป็นเรื่องที่จะว่ากล่าวกันต่างหาก แต่การนี้มิได้ทำให้ทายาทอื่นไม่มีทางแก้ต่อผู้รับโอนช่วง เพราะทายาทผู้มีสิทธิได้รับที่ดินส่วนของผู้ตายย่อมเป็นผู้ได้ทรัพย์สินในอสังหาริมทรัพย์โดยทางอื่นนอกจากนิติกรรม และเป็นบุคคลผู้อยู่ในฐานะอันจะให้จดทะเบียนสิทธิของตนได้อยู่ก่อน เมื่อผู้จัดการมรดกโอนต่อไปยังผู้รับโอนซึ่งมิได้รับโอนโดยสุจริต นิติกรรมนั้นย่อมไม่มีผลใช้ยันทายาท และทายาทเรียกให้เพิกถอนการจดทะเบียนได้ตามมาตรา 1300 รวมถึงนิติกรรมที่ผู้รับโอนนั้นทำต่อไปด้วย ส่วนผู้รับโอนช่วงที่ขาดนัดยื่นคำให้การ ย่อมไม่อาจยกข้อที่ว่าตนรับโอนโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทน หรือข้อที่ว่าโจทก์ฟ้องโดยไม่สุจริต ขึ้นอ้างในชั้นฎีกาได้ เพราะเป็นข้อที่มิได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วโดยชอบในศาลล่าง ต้องห้ามตาม ป.วิ.พ. มาตรา 249 วรรคหนึ่ง (เดิม) และแม้ปัญหาอำนาจฟ้องจะเป็นปัญหาอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนซึ่งยกขึ้นอ้างในชั้นฎีกาได้ตามมาตรา 249 วรรคสอง (เดิม) ข้อกฎหมายที่ยกขึ้นอ้างนั้นก็ต้องได้ข้อเท็จจริงมาจากการดำเนินกระบวนพิจารณาโดยชอบ

Full Court Decision คำพิพากษาฉบับเต็ม

The following is the full text of Supreme Court Decision No. 44/2568. Source: deka.supremecourt.or.th ต่อไปนี้คือคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 44/2568 ฉบับเต็ม แหล่งที่มา: deka.supremecourt.or.th

English translation is being prepared and will be available soon.

การที่จำเลยที่ 1 ในฐานะผู้จัดการมรดกของผู้ตายจดทะเบียนโอนที่ดินพิพาทเป็นของจำเลยที่ 1 ในฐานะที่ตนเป็นทายาทผู้มีสิทธิรับมรดกด้วย เป็นการกระทำไปตามอำนาจหน้าที่ทั่วไปของผู้จัดการมรดกไม่จำต้องได้รับความยินยอมจากทายาทและการกระทำเช่นนี้ไม่เป็นปฏิปักษ์ต่อกองมรดกตาม ป.พ.พ. มาตรา 1719 และมาตรา 1722 นิติกรรมการโอนที่ดินพิพาทจากจำเลยที่ 1 ในฐานะผู้จัดการมรดกให้แก่จำเลยที่ 1 ในฐานะส่วนตัวไม่ตกเป็นโมฆะตาม มาตรา 150 แม้จะทำให้โจทก์ผู้เป็นทายาทโดยธรรมได้รับความเสียหายไม่ได้รับมรดกที่ดินพิพาทก็เป็นเรื่องระหว่างโจทก์และจำเลยที่ 1 จะว่ากล่าวกันต่างหาก การที่โจทก์มีสิทธิได้รับที่ดินพิพาทส่วนของผู้ตายเป็นการได้ทรัพย์สินในอสังหาริมทรัพย์โดยทางอื่นนอกจากนิติกรรม และเป็นบุคคลผู้อยู่ในฐานะอันจะให้จดทะเบียนสิทธิของตนได้อยู่ก่อน ภายหลังจากที่จำเลยที่ 1 ได้รับแต่งตั้งให้เป็นผู้จัดการมรดกของผู้ตายเมื่อวันที่ 20 มิถุนายน 2556 จำเลยที่ 1 ได้นำที่ดินทรัพย์มรดก 2 แปลงไปแบ่งแยกเป็นแปลงย่อย 14 แปลง และเจ้าพนักงานที่ดินได้ออกโฉนดที่ดินแปลงย่อยให้แก่จำเลยที่ 1 ต่อมาเมื่อวันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2557 วันที่ 5 มีนาคม 2557 และวันที่ 22 เมษายน 2557 ก่อนที่จำเลยที่ 1 จะถูกถอนจากการเป็นผู้จัดการมรดกของผู้ตาย จำเลยที่ 1 ได้ขายที่ดินพิพาทโฉนดเลขที่ 9211, 9261, 9262, 9266, 9259 และ 9260 ให้แก่จำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นการทำสัญญาซื้อขายทรัพย์มรดกติดต่อกันทุกเดือน ซึ่งได้ความตามคำให้การของโจทก์ในคดีที่โจทก์กับทายาทอื่นเป็นโจทก์ยื่นฟ้องจำเลยที่ 1 และที่ 2 เป็นคดีอาญาข้อหายักยอกทรัพย์มรดกของผู้ตายว่าจำเลยที่ 2 มีบ้านพักอยู่ใกล้กับผู้ตาย และจำเลยที่ 2 ก็ไปงานศพของผู้ตายด้วย โดยจำเลยที่ 2 ไม่นำสืบหักล้าง จึงน่าเชื่อว่าจำเลยที่ 2 เองควรทราบหรือรู้ว่าที่ดินพิพาทของผู้ตายเป็นทรัพย์มรดกซึ่งต้องแบ่งปันแก่ทายาทของผู้ตาย ตามพฤติการณ์จึงถือไม่ได้ว่าจำเลยที่ 2 รับโอนที่ดินพิพาทจากจำเลยที่ 1 โดยสุจริต การที่จำเลยที่ 1 จดทะเบียนโอนขายที่ดินพิพาทส่วนของโจทก์และทายาทของผู้ตายให้แก่จำเลยที่ 2 จึงไม่มีผลทางกฎหมายที่จะใช้ยันแก่โจทก์ได้ ฟังได้ว่าจำเลยที่ 2 ไม่มีสิทธิในดินทั้งสองแปลงใหญ่รวมไปถึงที่ดินถูกแบ่งย่อยออกไปอีกห้าแปลง คือ ที่ดินโฉนดเลขที่ 9259, 9260, 9261, 9262 และ 9266 ดังนั้นที่จำเลยที่ 2 ทำนิติกรรมขายฝากที่ดินทั้งห้าแปลงดังกล่าวระหว่างจำเลยที่ 2 และที่ 3 จึงไม่มีผลทางกฎหมายที่จะใช้ยันแก่โจทก์ได้เช่นกัน โจทก์จึงเรียกให้เพิกถอนการจดทะเบียนตามคำขอท้ายฟ้องได้ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1300 ที่จำเลยที่ 3 อ้างมาในฎีกาว่า จำเลยที่ 3 รับซื้อฝากจากจำเลยที่ 2 โดยเสียค่าตอบแทนและจดทะเบียนขายฝากโดยสุจริต นั้น เมื่อคดีนี้จำเลยที่ 3 ขาดนัดยื่นคำให้การ จึงเป็นฎีกาในข้อที่มิได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วโดยชอบในศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ภาค 3 เป็นฎีกาที่ต้องห้ามตาม ป.วิ.พ. มาตรา 249 วรรคหนึ่ง (เดิม) ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย ปัญหาเรื่องอำนาจฟ้องเป็นปัญหาอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน แม้คู่ความมิได้ยกขึ้นต่อสู้ในศาลชั้นต้นหรือศาลอุทธรณ์ภาค 3 ก็มีสิทธิยกขึ้นอ้างในชั้นฎีกาได้ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 249 วรรคสอง (เดิม) ก็ตาม แต่ข้อกฎหมายที่ยกขึ้นอ้างอิงในฎีกาดังกล่าวจะต้องเป็นข้อกฎหมายที่ได้ข้อเท็จจริงมาจากการดำเนินกระบวนพิจารณาโดยชอบด้วย มิใช่ข้อเท็จจริงมาจากเรื่องนอกฟ้อง นอกคำให้การ หรือนอกประเด็น หรือที่ไม่เกี่ยวกับที่คู่ความต้องนำสืบ คดีนี้เมื่อจำเลยที่ 3 ขาดนัดยื่นคำให้การ และคดีไม่มีประเด็นเรื่องโจทก์ฟ้องคดีโดยสุจริตหรือไม่ ดังนั้น ที่จำเลยที่ 3 ฎีกาอ้างว่าโจทก์ใช้สิทธิฟ้องโดยไม่สุจริตจึงเป็นการกล่าวอ้างข้อเท็จจริงที่มิใช่ข้อเท็จจริงที่ได้มาจากการดำเนินกระบวนพิจารณาโดยชอบ จึงเป็นฎีกาในข้อที่มิได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วโดยชอบในศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ภาค 3 เป็นฎีกาต้องห้าม ป.วิ.พ. มาตรา 249 วรรคหนึ่ง (เดิม) เช่นกัน ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย โจทก์ฟ้องขอให้เพิกถอนการจดทะเบียนซื้อขายที่ดินโฉนดเลขที่ 9211, 9261, 9262, 9266, 9259, 9260 ระหว่างจำเลยที่ 1 และที่ 2 และให้จำเลยที่ 1 และที่ 2 ไปจดทะเบียนเพิกถอนการจดทะเบียนซื้อขายที่ดินต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ กับให้เพิกถอนการจดทะเบียนขายฝากที่ดินโฉนดเลขที่ 9259, 9260, 9261, 9262, 9266 ระหว่างจำเลยที่ 2 และที่ 3 และที่ดินโฉนดเลขที่ 9211 ระหว่างจำเลยที่ 2 และที่ 4 และให้จำเลยที่ 2 ถึงที่ 4 ไปจดทะเบียนเพิกถอนการจดทะเบียนขายฝากต่อเจ้าพนักงานที่ดิน หากจำเลยทั้งสี่ไม่ปฏิบัติตามให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาของจำเลยทั้งสี่ จำเลยที่ 1 ที่ 3 และที่ 4 ขาดนัดยื่นคำให้การ จำเลยที่ 2 ให้การขอให้ยกฟ้อง ระหว่างพิจารณา ศาลชั้นต้นหมายเรียกนางนพดล เข้ามาเป็นจำเลยร่วม จำเลยร่วมให้การขอให้ยกฟ้อง จำเลยที่ 2 ไม่สืบพยาน ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง ค่าฤชาธรรมเนียมให้เป็นพับ โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษากลับเป็นว่า ให้เพิกถอนนิติกรรมการจดทะเบียนซื้อขายที่ดินโฉนดเลขที่ 9211, 9261, 9262, 9266, 9259 และ 9260 ระหว่างจำเลยที่ 1 ผู้ขาย กับจำเลยที่ 2 ผู้ซื้อ และเพิกถอนนิติกรรมการจดทะเบียนขายฝากที่ดินโฉนดเลขที่ 9259, 9260, 9261, 9262, 9266 ระหว่างจำเลยที่ 2 ผู้ขายกับจำเลยที่ 3 ผู้ซื้อ และเพิกถอนนิติกรรมการจดทะเบียนขายฝากที่ดินโฉนดเลขที่ 9211 ระหว่างจำเลยที่ 2 ผู้ขายกับจำเลยที่ 4 ผู้ซื้อ อีกทั้งให้เพิกถอนนิติกรรมการจดทะเบียนขายที่ดินโฉนดเลขที่ 9211 ระหว่างจำเลยที่ 4 ผู้ขายกับจำเลยร่วมผู้ซื้อ ให้ที่ดินดังกล่าวกลับมาเป็นทรัพย์มรดกของนายประเสริฐ กับให้จำเลยทั้งสี่และจำเลยร่วม ร่วมกันใช้ค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสองศาลแทนโจทก์ โดยกำหนดค่าทนายความรวม 50,000 บาท คำขออื่นให้ยก จำเลยที่ 3 ฎีกา โดยได้รับอนุญาตให้ยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลในชั้นฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงที่คู่ความไม่โต้เถียงกันในชั้นฎีการับฟังยุติได้ว่า โจทก์และจำเลยที่ 1 เป็นพี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน โดยเป็นบุตรของนายประเสริฐ ผู้ตาย กับนางคำเภา มีพี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกันรวม 12 คน เมื่อวันที่ 31 มีนาคม 2556 ผู้ตายถึงแก่ความตายโดยไม่ได้ทำพินัยกรรมหรือตั้งผู้จัดการมรดกไว้ ผู้ตายมีทรัพย์มรดกเป็นที่ดินจำนวนสองแปลง คือ ที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3 ก.) เลขที่ 1700 และที่ดินโฉนดเลขที่ 5594 จำเลยที่ 1 เป็นผู้เก็บรักษาเอกสารสำคัญเกี่ยวกับที่ดินทั้งสองแปลง ต่อมาจำเลยที่ 1 ยื่นคำร้องขอจัดการมรดกของผู้ตาย ศาลชั้นต้นมีคำสั่งตั้งจำเลยที่ 1 เป็นผู้จัดการมรดกของผู้ตาย ระหว่างที่จำเลยที่ 1 เป็นผู้จัดการมรดก จำเลยที่ 1 ได้เปลี่ยนชื่อในทะเบียนที่ดินทั้งสองแปลง จากชื่อผู้ตายเป็นชื่อจำเลยที่ 1 ในฐานะผู้จัดการมรดก ต่อมาจำเลยที่ 1 ได้นำที่ดินทั้งสองแปลงไปแบ่งแยกเป็นโฉนดแปลงย่อยจำนวน 14 แปลง ซึ่งเจ้าพนักงานที่ดินได้ออกเป็นโฉนดที่ดินแปลงย่อยให้แก่จำเลยที่ 1 ในฐานะผู้จัดการมรดกนายประเสริฐ ต่อมาวันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2557 วันที่ 5 มีนาคม 2557 และวันที่ 22 เมษายน 2557 ก่อนที่จำเลยที่ 1 จะถูกถอนจากการเป็นผู้จัดการมรดกของผู้ตาย จำเลยที่ 1 ขายที่ดินโฉนดเลขที่ 9211 (โฉนดเดิมเลขที่ 5594) 9261, 9262, 9266, 9259, 9260 (หนังสือรับรองการทำประโยชน์เดิม (น.ส.3 ก.) เลขที่ 1700) ให้แก่จำเลยที่ 2 จากนั้นวันที่ 18 กันยายน 2557 ซึ่งเป็นเวลาภายหลังที่จำเลยที่ 1 ถูกถอนออกจากการเป็นผู้จัดการมรดกของผู้ตายแล้ว จำเลยที่ 2 จดทะเบียนขายฝากที่ดินโฉนดเลขที่ 9259, 9260, 9261, 9262 และ 9266 ให้แก่จำเลยที่ 3 และเมื่อครบกำหนดไถ่ถอน จำเลยที่ 2 ไม่ไปไถ่ถอน คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยที่ 3 ว่า ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษาให้เพิกถอนนิติกรรมขายฝากที่ดินโฉนดเลขที่ 9259, 9260, 9261, 9262 และ 9266 ระหว่างจำเลยที่ 2 และที่ 3 นั้น ชอบหรือไม่ เห็นว่า จำเลยที่ 1 มีชื่อในหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส. 3 ก.) และโฉนดที่ดินในฐานะผู้จัดการมรดกของผู้ตาย การที่จำเลยที่ 1 ในฐานะผู้จัดการมรดกของผู้ตายจดทะเบียนโอนที่ดินพิพาทเป็นของจำเลยที่ 1 ในฐานะที่ตนเป็นทายาทผู้มีสิทธิรับมรดกด้วย เป็นการกระทำไปตามอำนาจหน้าที่โดยทั่วไปของผู้จัดการมรดกไม่จำต้องได้รับความยินยอมจากทายาท และการกระทำเช่นนี้ไม่เป็นปฏิปักษ์ต่อกองมรดกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1719 และมาตรา 1722 จำเลยที่ 1 จึงมีอำนาจที่จะกระทำได้ นิติกรรมการโอนที่ดินพิพาทจากจำเลยที่ 1 ในฐานะผู้จัดการมรดกให้แก่จำเลยที่ 1 ในฐานะส่วนตัวไม่ตกเป็นโมฆะ ตามมาตรา 150 แม้จะทำให้โจทก์ผู้เป็นทายาทโดยธรรมได้รับความเสียหายไม่ได้รับมรดกที่ดินพิพาทก็เป็นเรื่องระหว่างโจทก์และจำเลยที่ 1 จะว่ากล่าวกันต่างหาก การที่โจทก์มีสิทธิได้รับมรดกที่ดินพิพาทส่วนของผู้ตายเป็นการได้ทรัพย์สินในอสังหาริมทรัพย์โดยทางอื่นนอกจากนิติกรรม และเป็นบุคคลผู้อยู่ในฐานะอันจะให้จดทะเบียนสิทธิของตนได้อยู่ก่อน ปัญหาว่าจำเลยที่ 2 รับโอนที่ดินพิพาทจากจำเลยที่ 1 โดยสุจริต เป็นเหตุให้โจทก์ไม่มีสิทธิฟ้องเพิกถอนการจดทะเบียนตามคำขอท้ายฟ้องหรือไม่ ประเด็นนี้ เห็นว่า ตามพฤติการณ์ที่ภายหลังจากที่จำเลยที่ 1 ได้รับแต่งตั้งให้เป็นผู้จัดการมรดกของผู้ตายเมื่อวันที่ 20 มิถุนายน 2556 จำเลยที่ 1 ได้นำที่ดินทรัพย์มรดก 2 แปลง ไปแบ่งแยกเป็นแปลงย่อย 14 แปลง และเจ้าพนักงานที่ดินได้ออกโฉนดที่ดินแปลงย่อยให้แก่จำเลยที่ 1 ต่อมาเมื่อวันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2557 วันที่ 5 มีนาคม 2557 และวันที่ 22 เมษายน 2557 ก่อนที่จำเลยที่ 1 จะถูกถอนจากการเป็นผู้จัดการมรดกของผู้ตาย จำเลยที่ 1 ได้ขายที่ดินพิพาทโฉนดเลขที่ 9211, 9261 ,9262, 9266, 9259 และ 9260 ให้แก่จำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นการทำสัญญาซื้อขายทรัพย์มรดกติดต่อกันทุกเดือน ซึ่งก็ได้ความตามคำให้การของโจทก์ในคดีที่โจทก์กับทายาทอื่นเป็นโจทก์ยื่นฟ้องจำเลยที่ 1 และที่ 2 เป็นคดีอาญาในข้อหายักยอกทรัพย์มรดกของผู้ตายว่า จำเลยที่ 2 มีบ้านพักอยู่ใกล้กับผู้ตาย ห่างกันเพียงประมาณ 3 กิโลเมตร และจำเลยที่ 2 ก็ได้ไปงานศพของผู้ตายด้วย โดยที่จำเลยที่ 2 เองก็ไม่ได้สืบพยานหักล้าง จึงน่าเชื่อว่าจำเลยที่ 2 เองควรได้ทราบหรือรู้ว่าที่ดินพิพาทของผู้ตายเป็นทรัพย์มรดกซึ่งต้องแบ่งปันแก่ทายาทของผู้ตาย ตามพฤติการณ์จึงถือไม่ได้ว่าจำเลยที่ 2 รับโอนที่ดินพิพาทจากจำเลยที่ 1 โดยสุจริต การที่จำเลยที่ 1 จดทะเบียนโอนขายที่ดินพิพาทส่วนของโจทก์และทายาทของผู้ตายให้แก่จำเลยที่ 2 จึงไม่มีผลทางกฎหมายที่จะใช้ยันแก่โจทก์ได้ ฟังได้ว่าจำเลยที่ 2 ไม่มีสิทธิในที่ดินทั้งสองแปลงใหญ่รวมไปถึงที่ดินที่ถูกแบ่งย่อยออกไปอีกห้าแปลง คือ ที่ดินโฉนดเลขที่ 9259, 9260, 9261, 9262 และ 9266 ดังนั้นที่จำเลยที่ 2 ทำนิติกรรมขายฝากที่ดินทั้งห้าแปลงดังกล่าวระหว่างจำเลยที่ 2 และที่ 3 จึงไม่มีผลทางกฎหมายที่จะใช้ยันแก่โจทก์ได้เช่นกัน โจทก์จึงเรียกให้เพิกถอนการจดทะเบียนตามคำขอท้ายฟ้องได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1300 ส่วนที่จำเลยที่ 3 ฎีกาว่า จำเลยที่ 3 รับซื้อฝากจากจำเลยที่ 2 โดยเสียค่าตอบแทนและจดทะเบียนขายฝากโดยสุจริตนั้น เมื่อคดีนี้จำเลยที่ 3 ขาดนัดยื่นคำให้การ จึงเป็นฎีกาในข้อที่มิได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วโดยชอบในศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ภาค 3 เป็นฎีกาที่ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 249 วรรคหนึ่ง (เดิม) ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัยให้ และที่จำเลยที่ 3 ฎีกาว่า โจทก์ไม่สุจริตในการนำคดีมาฟ้องนั้น เห็นว่า แม้ปัญหาเรื่องอำนาจฟ้องเป็นปัญหาอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน แม้คู่ความมิได้ยกขึ้นต่อสู้ในศาลชั้นต้นหรือศาลอุทธรณ์ภาค 3 ก็มีสิทธิยกขึ้นอ้างในชั้นฎีกาได้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 249 วรรคสอง (เดิม) ก็ตาม แต่ข้อกฎหมายที่ยกขึ้นอ้างอิงในฎีกาดังกล่าวจะต้องเป็นข้อกฎหมายที่ได้ข้อเท็จจริงมาจากการดำเนินกระบวนพิจารณาโดยชอบด้วย มิใช่ได้ข้อเท็จจริงมาจากเรื่องนอกฟ้อง นอกคำให้การ หรือนอกประเด็น หรือที่ไม่เกี่ยวกับที่คู่ความต้องนำสืบ คดีนี้เมื่อจำเลยที่ 3 ขาดนัดยื่นคำให้การ และคดีไม่มีประเด็นเรื่องโจทก์ฟ้องคดีโดยสุจริตหรือไม่ ดังนั้นที่จำเลยที่ 3 ฎีกาอ้างว่าโจทก์ใช้สิทธิฟ้องโดยไม่สุจริตจึงเป็นการกล่าวอ้างข้อเท็จจริงที่มิใช่ข้อเท็จจริงที่ได้มาจากการดำเนินกระบวนพิจารณาโดยชอบ จึงเป็นฎีกาในข้อที่มิได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วโดยชอบในศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ภาค 3 เป็นฎีกาที่ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 249 วรรคหนึ่ง (เดิม) เช่นกัน ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัยให้ ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษาให้เพิกถอนนิติกรรมขายฝากที่ดินโฉนดเลขที่ 9259, 9260, 9261, 9262 และ 9266 ระหว่างที่จำเลยที่ 2 และที่ 3 จึงชอบแล้ว ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของจำเลยที่ 3 ฟังไม่ขึ้น พิพากษายืน ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นฎีกาให้เป็นพับ

Code Sections Referenced มาตราที่อ้างอิง

Frequently Asked Questions คำถามที่พบบ่อย

What is the legal principle in Decision 44/2568? คำพิพากษาฎีกาที่ 44/2568 วินิจฉัยอย่างไร?

When an estate administrator who is also a co-heir registers a transfer of estate property to himself in his capacity as heir, that act falls within the administrator's general powers under CCC section 1719 and needs no other heir's consent, and it is not a juristic act in which he has an interest adverse to the estate, so CCC section 1722, which otherwise bars such an act unless the will or the court permits it, does not apply and the transfer is not void under section 150. Any harm to another statutory heir is a matter between that heir and the administrator, to be pursued separately. That does not leave the other heir without a remedy against later transferees. An heir entitled to the deceased's share acquires immovable property otherwise than by juristic act and is a person already in a position to have his right registered, so where the administrator sells on to a transferee who does not take in good faith, the transfer cannot be set up against the heir and the heir may have the registration cancelled under CCC section 1300; the same applies to a further transfer made by that transferee. A later purchaser who defaults on filing a defence cannot raise its own good faith, or the plaintiff's want of it, for the first time on further appeal: under the former section 249 of the Civil Procedure Code the point must have been properly raised in the courts below, and the public-order exception in its paragraph two still requires a point of law resting on facts properly obtained in the proceedings.

การที่ผู้จัดการมรดกซึ่งเป็นทายาทผู้มีสิทธิรับมรดกด้วย จดทะเบียนโอนที่ดินมรดกเป็นของตนในฐานะทายาท เป็นการกระทำไปตามอำนาจหน้าที่ทั่วไปของผู้จัดการมรดกตาม ป.พ.พ. มาตรา 1719 ไม่จำต้องได้รับความยินยอมจากทายาทอื่น และไม่เป็นนิติกรรมซึ่งผู้จัดการมรดกมีส่วนได้เสียเป็นปฏิปักษ์ต่อกองมรดกอันต้องห้ามตามมาตรา 1722 เว้นแต่พินัยกรรมหรือศาลจะอนุญาต นิติกรรมนั้นจึงไม่ตกเป็นโมฆะตามมาตรา 150 ส่วนความเสียหายที่ทายาทอื่นได้รับเป็นเรื่องที่จะว่ากล่าวกันต่างหาก แต่การนี้มิได้ทำให้ทายาทอื่นไม่มีทางแก้ต่อผู้รับโอนช่วง เพราะทายาทผู้มีสิทธิได้รับที่ดินส่วนของผู้ตายย่อมเป็นผู้ได้ทรัพย์สินในอสังหาริมทรัพย์โดยทางอื่นนอกจากนิติกรรม และเป็นบุคคลผู้อยู่ในฐานะอันจะให้จดทะเบียนสิทธิของตนได้อยู่ก่อน เมื่อผู้จัดการมรดกโอนต่อไปยังผู้รับโอนซึ่งมิได้รับโอนโดยสุจริต นิติกรรมนั้นย่อมไม่มีผลใช้ยันทายาท และทายาทเรียกให้เพิกถอนการจดทะเบียนได้ตามมาตรา 1300 รวมถึงนิติกรรมที่ผู้รับโอนนั้นทำต่อไปด้วย ส่วนผู้รับโอนช่วงที่ขาดนัดยื่นคำให้การ ย่อมไม่อาจยกข้อที่ว่าตนรับโอนโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทน หรือข้อที่ว่าโจทก์ฟ้องโดยไม่สุจริต ขึ้นอ้างในชั้นฎีกาได้ เพราะเป็นข้อที่มิได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วโดยชอบในศาลล่าง ต้องห้ามตาม ป.วิ.พ. มาตรา 249 วรรคหนึ่ง (เดิม) และแม้ปัญหาอำนาจฟ้องจะเป็นปัญหาอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนซึ่งยกขึ้นอ้างในชั้นฎีกาได้ตามมาตรา 249 วรรคสอง (เดิม) ข้อกฎหมายที่ยกขึ้นอ้างนั้นก็ต้องได้ข้อเท็จจริงมาจากการดำเนินกระบวนพิจารณาโดยชอบ

Which CCC sections let an administrator who is also an heir transfer estate land to himself? มาตราใดในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ให้ผู้จัดการมรดกซึ่งเป็นทายาทด้วยโอนทรัพย์มรดกแก่ตนเองได้

CCC section 1719, which gives the administrator the right and duty to do what is necessary to administer the estate and distribute the inheritance. Section 1722 confers no power: it bars the administrator from entering a juristic act in which he has an interest adverse to the estate unless the will or the court permits it, and the Court held this transfer is not such an act. Section 150 confers no power either: it is the section under which the transfer would have been void, and the Court held it is not.

มาตรา 1719 ซึ่งให้ผู้จัดการมรดกมีสิทธิและหน้าที่ทำการอันจำเป็นเพื่อจัดการมรดกและแบ่งปันทรัพย์มรดก ส่วนมาตรา 1722 มิใช่บทให้อำนาจ แต่เป็นบทห้ามผู้จัดการมรดกทำนิติกรรมซึ่งตนมีส่วนได้เสียเป็นปฏิปักษ์ต่อกองมรดก เว้นแต่พินัยกรรมหรือศาลอนุญาต ซึ่งศาลฎีกาวินิจฉัยว่าการโอนรายนี้ไม่เป็นเช่นนั้น และมาตรา 150 ก็มิใช่บทให้อำนาจ หากเป็นบทที่จะทำให้นิติกรรมตกเป็นโมฆะ ซึ่งศาลวินิจฉัยว่าไม่ตกเป็นโมฆะ

ผู้จัดการมรดกกระทำการทุจริตในประเทศไทย มาตรา 1719 ค.ศ. มาตรา 150 ค.ศ. เป็นโมฆะ การโอนทายาทในประเทศไทย ความขัดแย้งทายาทร่วมในประเทศไทย

📖 Further Reading on ThaiLawOnline 📖 อ่านเพิ่มเติมที่ ThaiLawOnline

Sebastien H. Brousseau นิติศาสตรบัณฑิต, วิทยาศาสตรบัณฑิต. ที่ปรึกษาด้านกฎหมายต่างประเทศ
Wichuda Atthatmethakon ปริญญาโทด้านกฎหมาย. ทนายความและโนตารีไทย

Reviewed and annotated by qualified legal professionals with over 18 years of practice in Thai law.

ตรวจสอบและอธิบายโดยผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายที่มีประสบการณ์การปฏิบัติงานด้านกฎหมายไทยมากกว่า 18 ปี

Disclaimer: The English translations provided on this website are unofficial and for informational purposes only. The authoritative text of Thai statutes is in the Thai language as published in the Royal Thai Government Gazette (Ratchakitchanubeksa). This content does not constitute legal advice. For specific legal questions, consult a qualified Thai attorney.

Copyright © 2026 ThaiLaw Online Co. Ltd. The Thai statutory text (ตัวบทกฎหมาย) and the original Thai-language Supreme Court (Dika) decisions are in the public domain as published in the Royal Thai Government Gazette (ราชกิจจานุเบกษา) pursuant to Section 7 of the Copyright Act B.E. 2537 (1994). All other content, including English translations, Supreme Court (Dika) decision summaries, legal annotations, cross-references, commentary, and editorial analysis, is the copyrighted intellectual property of ThaiLawOnline and its editors, Sebastien H. Brousseau (LL.B.) and Wichuda Atthatmethakon (LL.M.). Unauthorized reproduction or distribution is prohibited.

ข้อสงวนสิทธิ์: คำแปลภาษาอังกฤษที่ให้ไว้ในเว็บไซต์นี้เป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการและมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ข้อมูลเท่านั้น ตัวบทกฎหมายที่เป็นทางการคือภาษาไทยตามที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เนื้อหานี้ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางกฎหมาย สำหรับคำถามทางกฎหมายเฉพาะ กรุณาปรึกษาทนายความไทยที่มีคุณสมบัติ

ลิขสิทธิ์ © 2026 บริษัท ไทยลอว์ ออนไลน์ จำกัด ตัวบทกฎหมายภาษาไทยและคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับภาษาไทยดั้งเดิมเป็นสาธารณสมบัติ ตามที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา ตามมาตรา 7 แห่งพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 เนื้อหาอื่นทั้งหมด ได้แก่ คำแปลภาษาอังกฤษ บทสรุปคำพิพากษาศาลฎีกา คำอธิบายกฎหมาย การอ้างอิงข้าม ข้อวิจารณ์ และบทวิเคราะห์ทางบรรณาธิการ เป็นทรัพย์สินทางปัญญาอันมีลิขสิทธิ์ของ ThaiLawOnline และบรรณาธิการ เซบาสเตียง อ็อง บรูโซ (LL.B.) และ วิชุดา อรรถเมธากร (LL.M.) ห้ามทำซ้ำหรือเผยแพร่โดยไม่ได้รับอนุญาต

เลื่อนขึ้น
WhatsApp LINE โทร จอง