มาตรา 1719 — อำนาจหน้าที่ของผู้จัดการมรดก
ตัวบทกฎหมาย
ผู้จัดการมรดกมีสิทธิและหน้าที่ที่จะทำการอันจำเป็นเพื่อให้การเป็นไปตามคำสั่งแจ้งชัดหรือโดยปริยายแห่งพินัยกรรม และเพื่อจัดการมรดกโดยทั่วไป หรือเพื่อแบ่งปันทรัพย์มรดก
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
The estate administrator has the right and the duty to do all such acts as are necessary to comply with the express or implied directions of the will and to administer the estate in general, or to distribute the inheritance.
คำแปลนี้ยังไม่ได้รับการรับรองจากสำนักงาน — โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 1719 เป็นบทเริ่มต้นของกระบวนการจัดการมรดกไทย ข้อสังเกตในทางปฏิบัติ: (1) ถ้าพินัยกรรมไม่ได้ตั้งผู้จัดการมรดกไว้ ทายาทหรือผู้มีส่วนได้เสียต้องร้องต่อศาลตามมาตรา 1713 ธนาคาร กรมที่ดิน และหน่วยงานอื่นจะไม่ปล่อยทรัพย์โดยไม่มีคำสั่งตั้ง (2) ผู้จัดการมรดกมีหน้าที่ต่อทายาทเหมือนผู้ดูแลผลประโยชน์ ศาลสามารถถอดถอนได้ตามมาตรา 1727 หากประมาทหรือทำเพื่อประโยชน์ตน (3) อำนาจสิ้นสุดเมื่อมีการแบ่งและส่งบัญชีต่อศาลตามมาตรา 1727/1731
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
สำหรับทนายความ: ผู้จัดการมรดกไม่อาจโอนทรัพย์สินกองมรดกให้ตนเอง (ความขัดแย้งทางผลประโยชน์ตามมาตรา ๑๗๒๒) การแบ่งทรัพย์มรดกให้ทายาทคนหนึ่งแต่เพียงผู้เดียวโดยไม่ได้รับความยินยอมจากทายาทอื่นเป็นการผิดหน้าที่ตามมาตรา ๑๗๑๙ และทายาทที่ถูกตัดสิทธิมีสิทธิเรียกคืนทรัพย์ (ฎีกาที่ ๗๘๔๔/๒๕๕๗) สำหรับประชาชนทั่วไป: ผู้จัดการมรดกมีหน้าที่จัดการกองมรดกอย่างเป็นกลางและแบ่งตามสัดส่วนที่กฎหมายหรือพินัยกรรมกำหนด การกระทำที่เป็นประโยชน์ส่วนตนสามารถถูกเพิกถอนได้
ความเป็นมาทางกฎหมาย
บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ฉบับดั้งเดิม ไม่มีการแก้ไขเพิ่มเติมที่สำคัญ มาตรา ๑๗๑๙ เป็นบทบัญญัติปฏิบัติการหลักที่กำหนดขอบเขตอำนาจของผู้จัดการมรดก ผู้จัดการมรดกไม่ใช่ตัวแทนของทายาทแต่เป็นผู้แทนตามกฎหมายที่มีหน้าที่อิสระ (ฎีกาที่ ๑๒๑๗/๒๕๔๓) แม้บทบัญญัติเรื่องตัวแทนจะนำมาใช้โดยอนุโลมตามมาตรา ๑๗๒๐
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7844/2557 (2014) ★ คดีนำ
ผู้จัดการมรดกที่โอนทรัพย์มรดกให้ทายาทคนหนึ่งแต่เพียงผู้เดียวโดยไม่ได้รับความยินยอมจากทายาทอื่นทุกคนปฏิบัติผิดหน้าที่ตามมาตรา ๑๗๑๙ ทายาทที่ถูกตัดสิทธิสามารถฟ้องเรียกคืนส่วนแบ่งของตนได้
โจทก์และจำเลยที่ ๒ เป็นทายาทโดยธรรมลำดับเดียวกันมีส่วนแบ่งเท่ากัน จำเลยที่ ๑ ในฐานะผู้จัดการมรดกโอนที่ดินพิพาทให้จำเลยที่ ๒ แต่เพียงผู้เดียวโดยไม่ได้รับความยินยอมจากทายาทอื่น ศาลวินิจฉัยว่าเป็นการปฏิบัติผิดหน้าที่ตามมาตรา ๑๗๑๙
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1217/2543 (2000) ★ คดีนำ
ผู้จัดการมรดกที่ศาลตั้งเป็นผู้แทนตามกฎหมายของทายาท ไม่ใช่ตัวแทน ผู้จัดการมรดกดำเนินการอิสระตามกฎหมาย ทายาทไม่อาจสั่งการให้ผู้จัดการมรดกกระทำการใดได้
ศาลวินิจฉัยว่าผู้จัดการมรดกที่ศาลตั้งไม่ใช่ตัวแทนของทายาท อำนาจหน้าที่และความรับผิดของผู้จัดการมรดกเกิดขึ้นโดยบทบัญญัติของกฎหมาย ทายาทไม่มีอำนาจสั่งการผู้จัดการมรดก แต่สามารถตรวจสอบให้ผู้จัดการมรดกปฏิบัติตามกฎหมาย
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2671/2548 (2005)
การประนีประนอมของผู้จัดการมรดกร่วมที่แบ่งมรดกโดยไม่ได้รับความยินยอมจากทายาททั้งหมดเป็นการผิดหน้าที่ตามมาตรา ๑๗๑๙ ทายาทที่ถูกตัดสิทธิมีสิทธิฟ้องเรียกส่วนแบ่งของตนแม้จะมีคำพิพากษาตามยอม
ผู้จัดการมรดกร่วมกันทำสัญญาประนีประนอมแบ่งมรดกโดยไม่ได้รับความยินยอมจากโจทก์ แม้ศาลจะพิพากษาตามยอมแล้ว ก็ไม่มีผลผูกพันโจทก์ การกระทำดังกล่าวถือว่าผิดหน้าที่ตามมาตรา ๑๗๑๙
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
คำถามที่พบบ่อย
ผู้จัดการมรดกในประเทศไทยทำอะไรได้บ้างและมีข้อจำกัดอะไร?
ตามมาตรา ๑๗๑๙ ผู้จัดการมรดกมีสิทธิและหน้าที่: รวบรวมทรัพย์สินกองมรดกทั้งหมด ชำระหนี้สินกองมรดก ปฏิบัติตามคำสั่งในพินัยกรรม (ถ้ามี) จัดการกองมรดกระหว่างการบริหาร และแบ่งทรัพย์ที่เหลือให้ทายาท ข้อจำกัดสำคัญ: ผู้จัดการมรดกไม่อาจขายทรัพย์กองมรดกให้ตนเอง (มาตรา ๑๗๒๒) ไม่อาจแบ่งทรัพย์ให้ทายาทคนหนึ่งแต่เพียงผู้เดียวโดยไม่ได้รับความยินยอมจากทายาทอื่น ต้องจัดทำบัญชีทรัพย์มรดกภายในหนึ่งเดือนนับแต่ได้รับแต่งตั้ง (มาตรา ๑๗๒๙) ต้องเก็บบัญชีและรายงานต่อทายาท (มาตรา ๑๗๓๒) และต้องจัดการแล้วเสร็จและแบ่งภายในระยะเวลาที่ศาลหรือพินัยกรรมกำหนด การกระทำใดที่ฝ่าฝืนหน้าที่เหล่านี้อาจถูกเพิกถอน และผู้จัดการมรดกอาจถูกถอดถอนโดยศาล (มาตรา ๑๗๒๗)