มาตรา 1719 : อำนาจหน้าที่ของผู้จัดการมรดก
ตัวบทกฎหมาย
ผู้จัดการมรดกมีสิทธิและหน้าที่ที่จะทำการอันจำเป็นเพื่อให้การเป็นไปตามคำสั่งแจ้งชัดหรือโดยปริยายแห่งพินัยกรรม และเพื่อจัดการมรดกโดยทั่วไป หรือเพื่อแบ่งปันทรัพย์มรดก
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
The estate administrator has the right and the duty to do all such acts as are necessary to comply with the express or implied directions of the will and to administer the estate in general, or to distribute the inheritance.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 1719 เป็นบทเริ่มต้นของกระบวนการจัดการมรดกไทย ข้อสังเกตในทางปฏิบัติ: (1) ถ้าพินัยกรรมไม่ได้ตั้งผู้จัดการมรดกไว้ ทายาทหรือผู้มีส่วนได้เสียต้องร้องต่อศาลตามมาตรา 1713 ธนาคาร กรมที่ดิน และหน่วยงานอื่นจะไม่ปล่อยทรัพย์โดยไม่มีคำสั่งตั้ง (2) ผู้จัดการมรดกมีหน้าที่ต่อทายาทเหมือนผู้ดูแลผลประโยชน์ ศาลสามารถถอดถอนได้ตามมาตรา 1727 หากประมาทหรือทำเพื่อประโยชน์ตน (3) อำนาจสิ้นสุดเมื่อมีการแบ่งและส่งบัญชีต่อศาลตามมาตรา 1727/1731
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
สำหรับทนายความ: ผู้จัดการมรดกไม่อาจโอนทรัพย์สินกองมรดกให้ตนเอง (ความขัดแย้งทางผลประโยชน์ตามมาตรา ๑๗๒๒) การแบ่งทรัพย์มรดกให้ทายาทคนหนึ่งแต่เพียงผู้เดียวโดยไม่ได้รับความยินยอมจากทายาทอื่นเป็นการผิดหน้าที่ตามมาตรา ๑๗๑๙ และทายาทที่ถูกตัดสิทธิมีสิทธิเรียกคืนทรัพย์ (ฎีกาที่ ๗๘๔๔/๒๕๕๗) สำหรับประชาชนทั่วไป: ผู้จัดการมรดกมีหน้าที่จัดการกองมรดกอย่างเป็นกลางและแบ่งตามสัดส่วนที่กฎหมายหรือพินัยกรรมกำหนด การกระทำที่เป็นประโยชน์ส่วนตนสามารถถูกเพิกถอนได้
ความเป็นมาทางกฎหมาย
บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ฉบับดั้งเดิม ไม่มีการแก้ไขเพิ่มเติมที่สำคัญ มาตรา ๑๗๑๙ เป็นบทบัญญัติปฏิบัติการหลักที่กำหนดขอบเขตอำนาจของผู้จัดการมรดก ผู้จัดการมรดกไม่ใช่ตัวแทนของทายาทแต่เป็นผู้แทนตามกฎหมายที่มีหน้าที่อิสระ (ฎีกาที่ ๑๒๑๗/๒๕๔๓) แม้บทบัญญัติเรื่องตัวแทนจะนำมาใช้โดยอนุโลมตามมาตรา ๑๗๒๐
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7844/2557 (2014) ★ คดีนำ
ผู้จัดการมรดกที่โอนทรัพย์มรดกให้ทายาทคนหนึ่งแต่เพียงผู้เดียวโดยไม่ได้รับความยินยอมจากทายาทอื่นทุกคนปฏิบัติผิดหน้าที่ตามมาตรา ๑๗๑๙ ทายาทที่ถูกตัดสิทธิสามารถฟ้องเรียกคืนส่วนแบ่งของตนได้
โจทก์และจำเลยที่ ๒ เป็นทายาทโดยธรรมลำดับเดียวกันมีส่วนแบ่งเท่ากัน จำเลยที่ ๑ ในฐานะผู้จัดการมรดกโอนที่ดินพิพาทให้จำเลยที่ ๒ แต่เพียงผู้เดียวโดยไม่ได้รับความยินยอมจากทายาทอื่น ศาลวินิจฉัยว่าเป็นการปฏิบัติผิดหน้าที่ตามมาตรา ๑๗๑๙
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1217/2543 (2000) ★ คดีนำ
ผู้จัดการมรดกที่ศาลตั้งเป็นผู้แทนตามกฎหมายของทายาท ไม่ใช่ตัวแทน ผู้จัดการมรดกดำเนินการอิสระตามกฎหมาย ทายาทไม่อาจสั่งการให้ผู้จัดการมรดกกระทำการใดได้
ศาลวินิจฉัยว่าผู้จัดการมรดกที่ศาลตั้งไม่ใช่ตัวแทนของทายาท อำนาจหน้าที่และความรับผิดของผู้จัดการมรดกเกิดขึ้นโดยบทบัญญัติของกฎหมาย ทายาทไม่มีอำนาจสั่งการผู้จัดการมรดก แต่สามารถตรวจสอบให้ผู้จัดการมรดกปฏิบัติตามกฎหมาย
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2671/2548 (2005)
การประนีประนอมของผู้จัดการมรดกร่วมที่แบ่งมรดกโดยไม่ได้รับความยินยอมจากทายาททั้งหมดเป็นการผิดหน้าที่ตามมาตรา ๑๗๑๙ ทายาทที่ถูกตัดสิทธิมีสิทธิฟ้องเรียกส่วนแบ่งของตนแม้จะมีคำพิพากษาตามยอม
ผู้จัดการมรดกร่วมกันทำสัญญาประนีประนอมแบ่งมรดกโดยไม่ได้รับความยินยอมจากโจทก์ แม้ศาลจะพิพากษาตามยอมแล้ว ก็ไม่มีผลผูกพันโจทก์ การกระทำดังกล่าวถือว่าผิดหน้าที่ตามมาตรา ๑๗๑๙
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 72 คดี (พ.ศ. 2508 ถึง 2569)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4273/2568 (2025) การแบ่งปันทรัพย์มรดกระหว่างทายาท — ต้องทำโดยเข้าครอบครองเป็นส่วนสัด หรือทำสัญญาเป็นหนังสือตามมาตรา 1750
- คำพิพากษาฎีกาที่ 44/2568 (2025) ผู้จัดการมรดกโอนทรัพย์มรดกให้แก่ตนเองในฐานะทายาท — ไม่เป็นการขัดผลประโยชน์ ไม่ตกเป็นโมฆะตามมาตรา 150
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3196/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1653/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4887/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1488/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4503/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3502/2564 (2021)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- มาตรา 1754 13
- มาตรา 1722 12
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 142 10
- มาตรา 1300 9
- มาตรา 1599 8
- มาตรา 1750 7
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล
คำถามที่พบบ่อย
ผู้จัดการมรดกในประเทศไทยทำอะไรได้บ้างและมีข้อจำกัดอะไร?
ตามมาตรา ๑๗๑๙ ผู้จัดการมรดกมีสิทธิและหน้าที่: รวบรวมทรัพย์สินกองมรดกทั้งหมด ชำระหนี้สินกองมรดก ปฏิบัติตามคำสั่งในพินัยกรรม (ถ้ามี) จัดการกองมรดกระหว่างการบริหาร และแบ่งทรัพย์ที่เหลือให้ทายาท ข้อจำกัดสำคัญ: ผู้จัดการมรดกไม่อาจขายทรัพย์กองมรดกให้ตนเอง (มาตรา ๑๗๒๒) ไม่อาจแบ่งทรัพย์ให้ทายาทคนหนึ่งแต่เพียงผู้เดียวโดยไม่ได้รับความยินยอมจากทายาทอื่น ต้องจัดทำบัญชีทรัพย์มรดกภายในหนึ่งเดือนนับแต่ได้รับแต่งตั้ง (มาตรา ๑๗๒๙) ต้องเก็บบัญชีและรายงานต่อทายาท (มาตรา ๑๗๓๒) และต้องจัดการแล้วเสร็จและแบ่งภายในระยะเวลาที่ศาลหรือพินัยกรรมกำหนด การกระทำใดที่ฝ่าฝืนหน้าที่เหล่านี้อาจถูกเพิกถอน และผู้จัดการมรดกอาจถูกถอดถอนโดยศาล (มาตรา ๑๗๒๗)
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 1719 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 1719. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1719/ (accessed 8 สิงหาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 1719 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1719/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1719/"><p>ผู้จัดการมรดกมีสิทธิและหน้าที่ที่จะทำการอันจำเป็นเพื่อให้การเป็นไปตามคำสั่งแจ้งชัดหรือโดยปริยายแห่งพินัยกรรม และเพื่อจัดการมรดกโดยทั่วไป หรือเพื่อแบ่งปันทรัพย์มรดก</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 1719 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1719/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา