มาตรา 1300: การเพิกถอนการจดทะเบียนที่เสียเปรียบแก่ผู้อยู่ในฐานะจะจดทะเบียนได้ก่อน

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้

1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 13689/2556 (2013)

   ความคุ้มครองผู้รับโอนโดยเสียค่าตอบแทนและโดยสุจริตตามมาตรา ๑๓๐๐ ไม่คุ้มครองผู้ซื้อซึ่งรับโอนมาจากผู้โอนที่ได้ทรัพย์มาโดยไม่มีค่าตอบแทน เพราะผู้โอนนั้นไม่ได้รับความคุ้มครองและไม่มีสิทธิโอนต่อ ผู้รับโอนย่อมไม่มีสิทธิดีกว่าผู้โอน จึงยังขอให้เพิกถอนการจดทะเบียนได้

   บุตรสองคนของผู้ตายฟ้องขอให้เพิกถอนการโอนที่ดิน น.ส. ๓ ก. ต่อเนื่องกันหลายทอด ซึ่งที่ดินพิพาทเป็นทรัพย์สินของผู้ตายและตกเป็นของโจทก์ทั้งสองเฉพาะส่วนตามมาตรา ๑๕๙๙ วรรคหนึ่ง การฟ้องคดีเป็นการใช้สิทธิในฐานะผู้อยู่ในฐานะอันจะให้จดทะเบียนสิทธิของตนได้อยู่ก่อนตามมาตรา ๑๓๐๐ มิใช่การฟ้องคดีเกี่ยวกับการจัดการมรดกซึ่งมีอายุความห้าปีตามมาตรา ๑๗๓๓ วรรคสอง และมิใช่การฟ้องคดีละเมิดซึ่งมีอายุความหนึ่งปีตามมาตรา ๔๔๘ คดีจึงไม่ขาดอายุความ จำเลยที่ ๑ ซึ่งเป็นบุตรและผู้จัดการมรดกโอนที่ดินมรดกเป็นของตนเองแล้วโอนต่อให้จำเลยที่ ๒ โดยไม่แบ่งให้ทายาทโดยธรรมคนอื่น เป็นการโอนและจัดการมรดกโดยไม่ชอบ ทำให้โจทก์ทั้งสองเสียเปรียบ เมื่อจำเลยที่ ๒ รับโอนมาโดยไม่มีค่าตอบแทน จึงไม่ได้รับความคุ้มครองตามมาตรา ๑๓๐๐ และไม่มีสิทธิขายให้จำเลยที่ ๓ แม้จำเลยที่ ๓ จะรับโอนโดยสุจริต เสียค่าตอบแทน และจดทะเบียนโดยสุจริต ก็ไม่มีสิทธิในที่ดินพิพาทตามหลักที่ว่าผู้รับโอนไม่มีสิทธิดีกว่าผู้โอน โจทก์ทั้งสองจึงขอให้เพิกถอนได้

   อ่านคำพิพากษาฉบับเต็ม (deka.in.th)

2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5088/2554 (2011)

   ผู้ที่ได้คำพิพากษาตามยอมให้โอนที่ดินแก่ตน แต่มิได้ร้องขอให้บังคับคดีภายในสิบปีตาม ป.วิ.พ. มาตรา ๒๗๑ ย่อมสิ้นสิทธิที่จะบังคับคดี และไม่อยู่ในฐานะอันจะให้จดทะเบียนสิทธิของตนได้อยู่ก่อนตามมาตรา ๑๓๐๐ จึงไม่มีสิทธิยื่นคำร้องขอกันส่วนเงินที่ได้จากการขายทอดตลาด

   เมื่อปี ๒๕๓๘ ศาลพิพากษาตามยอมให้จำเลยที่ ๒ โอนที่ดินพิพาทให้ผู้ร้องเข้าถือกรรมสิทธิ์รวมบางส่วนภายในสองเดือน หากไม่โอนให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนา อันเป็นข้อตกลงที่คู่ความทั้งสองฝ่ายต้องดำเนินการโอนกรรมสิทธิ์ทางทะเบียน ผู้ร้องจึงต้องดำเนินการบังคับคดีภายในสิบปีตาม ป.วิ.พ. มาตรา ๒๗๑ การที่ผู้ร้องไปดำเนินการเพียงขอออกใบแทนโฉนดที่ดิน แต่ขอให้รอเรื่องไว้ก่อนโดยไม่ยอมชำระค่าธรรมเนียมในการโอนตลอดมา ยังถือไม่ได้ว่าได้มีการร้องขอให้บังคับคดีตามคำพิพากษาแล้ว เมื่อพ้นกำหนดสิบปีนับแต่วันที่คำพิพากษาถึงที่สุด ผู้ร้องย่อมสิ้นสิทธิที่จะบังคับคดีเอาแก่ที่ดินพิพาทและไม่มีสิทธิเรียกให้จำเลยที่ ๒ ปฏิบัติตามคำพิพากษาได้อีก ผู้ร้องจึงไม่อยู่ในฐานะอันจะให้จดทะเบียนสิทธิของตนได้อยู่ก่อนตามมาตรา ๑๓๐๐ และมิใช่ผู้ที่อาจร้องขอให้บังคับเหนือทรัพย์สินนั้นได้ตาม ป.วิ.พ. มาตรา ๒๘๗ จึงไม่มีสิทธิขอกันส่วนเงินที่ได้จากการขายทอดตลาด

   อ่านคำพิพากษาฉบับเต็ม (deka.in.th)

คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา