มาตรา 237 — การฉ้อฉลเจ้าหนี้
ตัวบทกฎหมาย
เจ้าหนี้ชอบที่จะร้องขอให้ศาลเพิกถอนเสียได้ซึ่งนิติกรรมใด ๆ อันลูกหนี้ได้กระทำลงทั้งรู้อยู่ว่าจะเป็นทางให้เจ้าหนี้เสียเปรียบ แต่ความข้อนี้ท่านมิให้ใช้บังคับ ถ้าปรากฏว่าในขณะที่ทำนิติกรรมนั้น บุคคลซึ่งเป็นผู้ได้ลาภงอกแต่การนั้นมิได้รู้เท่าถึงข้อความจริงอันเป็นทางให้เจ้าหนี้ต้องเสียเปรียบนั้นด้วย แต่หากกรณีเป็นการทำให้โดยเสน่หา ท่านว่าเพียงแต่ลูกหนี้เป็นผู้รู้ฝ่ายเดียวเท่านั้นก็พอแล้วที่จะขอเพิกถอนได้บทบัญญัติดังกล่าวมาในวรรคก่อนนี้ ท่านมิให้ใช้บังคับแก่นิติกรรมใดอันมิได้มีวัตถุเป็นสิทธิในทรัพย์สิน
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
The creditor is entitled to claim cancellation by the Court of any juristic act done by the debtor with knowledge that it would prejudice his creditor; but this does not apply if the person enriched by such act did not know, at the time of the act, or the facts which could make it prejudicial to the creditor, provided, however, that in case of gratuitous act the knowledge on the part of the debtor alone is sufficient. The provisions of the foregoing paragraph do not apply to a juristic act whose subject is not a property right. feedback (/form/1-samuiforsale-contact-form.html?tmpl=component) /
คำแปลนี้ยังไม่ได้รับการรับรองจากสำนักงาน — โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 237 คือเครื่องมือเรียกคืนทรัพย์ที่ลูกหนี้โอนให้ญาติหรือบริษัทหุ่นเชิดเพื่อหลบหนีเจ้าหนี้ที่รู้อยู่ เจ้าหนี้ต้องพิสูจน์สามประการ: (1) ลูกหนี้รู้ว่าการโอนจะทำให้เจ้าหนี้เสียเปรียบ (2) สำหรับการโอนที่มีค่าตอบแทน ผู้รับโอนต้องรู้ด้วย (3) ฟ้องภายใน 1 ปีนับแต่รู้ และ 10 ปีนับแต่วันทำนิติกรรมตามมาตรา 240 ผลของการเพิกถอนคือทรัพย์กลับเข้ามาในกองทรัพย์สินของลูกหนี้พร้อมให้บังคับคดี คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3107/2568 และ 1383/2568 ยืนยันว่าผู้รับโอนสิทธิเรียกร้องจากเจ้าหนี้เดิมก็มีอำนาจฟ้องตามมาตรา 237 ได้
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
ทนายความ: ต้องพิสูจน์ (1) มีหนี้ที่สมบูรณ์ในขณะทำนิติกรรม (2) ลูกหนี้รู้ว่าเจ้าหนี้จะเสียเปรียบ (3) สำหรับนิติกรรมมีค่าตอบแทน ต้องพิสูจน์ว่าบุคคลภายนอกรู้ด้วย อายุความ 1 ปีนับแต่เจ้าหนี้รู้ถึงนิติกรรม ประชาชนทั่วไป: หากลูกหนี้โอนหรือให้ทรัพย์สินแก่พวกพ้องทั้งที่รู้ว่าเป็นหนี้ท่านอยู่ ท่านสามารถขอให้ศาลเพิกถอนการโอนนั้นได้
ความเป็นมาทางกฎหมาย
บัญญัติมาแต่เดิมในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ยังไม่มีการแก้ไขเพิ่มเติมที่สำคัญ
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4503/2560 (2017)
เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาที่บังคับชำระหนี้จากทรัพย์ที่เหลือไม่ได้ มีสิทธิฟ้องขอเพิกถอนการโอนที่ไม่สุจริตตามมาตรา 237
เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาบังคับชำระหนี้ไม่ได้เพราะทรัพย์ถูกจำนองหมด มีเพียงที่ดินที่ลูกหนี้โอนขายแก่บุคคลอื่นโดยไม่สุจริต ศาลรับฟ้องขอเพิกถอนการฉ้อฉลตามมาตรา 237
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2675/2559 (2016)
การฟ้องเพิกถอนนิติกรรมมีค่าตอบแทนตามมาตรา 237 ต้องบรรยายและพิสูจน์ว่าบุคคลภายนอกรู้ข้อเท็จจริง ขาดองค์ประกอบนี้ทำให้คดีไม่มีมูล
การฟ้องเพิกถอนการฉ้อฉลตามมาตรา 237 กรณีนิติกรรมมีค่าตอบแทน โจทก์ต้องบรรยายฟ้องให้ปรากฏว่าบุคคลภายนอกรู้ถึงข้อเท็จจริงที่ทำให้เจ้าหนี้เสียเปรียบด้วย มิฉะนั้นฟ้องขาดองค์ประกอบ
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3209/2558 (2015)
การโอนทรัพย์ก่อนล้มละลายที่เป็นการฉ้อฉลเจ้าหนี้ถูกเพิกถอนได้ตาม พ.ร.บ.ล้มละลาย มาตรา 113 ประกอบ ป.พ.พ. มาตรา 237 ลูกหนี้มีสิทธิต่อสู้คดีแม้ถูกพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดแล้ว
ลูกหนี้โอนที่ดินก่อนถูกฟ้องล้มละลายประมาณ 5 เดือน ผู้จัดการทรัพย์ขอเพิกถอนอ้าง พ.ร.บ.ล้มละลาย มาตรา 113 ประกอบ ป.พ.พ. มาตรา 237 ศาลรับรองว่าการโอนเข้าข่ายมาตรา 237
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
คำถามที่พบบ่อย
เจ้าหนี้ต้องมีคำพิพากษาก่อนจึงจะฟ้องขอเพิกถอนการฉ้อฉลตามมาตรา 237 ได้หรือไม่?
ไม่จำเป็น มาตรา 237 กำหนดเพียงว่าต้องมีหนี้ที่สมบูรณ์และบังคับได้อยู่แล้วในขณะที่ลูกหนี้ทำนิติกรรม ไม่ต้องมีคำพิพากษาก่อน แต่ในทางปฏิบัติเจ้าหนี้ตามคำพิพากษามีความสะดวกในการพิสูจน์การมีอยู่ของหนี้