มาตรา 149 — นิติกรรม — บทนิยาม
ตัวบทกฎหมาย
นิติกรรม หมายความว่า การใด ๆ อันทำลงโดยชอบด้วยกฎหมายและด้วยใจสมัคร มุ่งโดยตรงต่อการผูกนิติสัมพันธ์ขึ้นระหว่างบุคคล เพื่อจะก่อ เปลี่ยนแปลง โอน สงวน หรือ ระงับซึ่งสิทธิ
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
Juristic act are voluntary lawful acts, the immediate purpose of which is to establish between persons relations, to create, modify, transfer, preserve or extinguish rights.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 149 เป็นส่วนหนึ่งของบรรพ 1 (บททั่วไป) แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เนื้อหานี้รอการจัดทำหมายเหตุของสำนักงาน ตัวบทภาษาไทยข้างต้นคัดลอกจากต้นฉบับของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
สำหรับนักกฎหมาย: ต้องพิสูจน์ว่าการกระทำมีคุณสมบัติเป็นนิติกรรมก่อนนำกฎเรื่องความสามารถ แบบ การเพิกถอน หรืออายุความมาใช้ องค์ประกอบหลัก ได้แก่ ใจสมัคร ชอบด้วยกฎหมาย และมุ่งผูกนิติสัมพันธ์โดยตรง สำหรับประชาชน: การทำสัญญา การให้ทรัพย์ การรับมรดก หรือการเลิกสัญญา ล้วนเป็นนิติกรรม
ความเป็นมาทางกฎหมาย
เป็นส่วนหนึ่งของการประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ฉบับดั้งเดิม ไม่มีการแก้ไขเพิ่มเติมที่สำคัญ นิยามนี้ตามแบบอย่าง Rechtsgeschäft ในประมวลกฎหมายแพ่งเยอรมัน
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6473/2551 (2008)
การใช้สิทธิบอกเลิกสัญญาเป็นนิติกรรมซึ่งต้องอยู่ภายใต้หลักการแสดงเจตนาตามมาตรา 149, 150 และ 168
เมื่อสิทธิบอกเลิกสัญญาเกิดขึ้นแล้ว การใช้สิทธินั้นต้องแสดงเจตนาตามหลักนิติกรรมและการแสดงเจตนาตามมาตรา 149, 150 และ 168
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5633/2548 (2005)
แผนฟื้นฟูกิจการเป็นนิติกรรม เมื่อกฎหมายพิเศษไม่ได้บัญญัติไว้ ให้นำหลักทั่วไปเรื่องนิติกรรมตาม ป.พ.พ. มาใช้บังคับ
แผนฟื้นฟูกิจการเป็นนิติกรรมอย่างหนึ่ง เมื่อกฎหมายฟื้นฟูกิจการไม่ได้บัญญัติไว้เฉพาะ ให้นำหลักทั่วไปเรื่องนิติกรรมตาม ป.พ.พ. มาใช้บังคับ
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 19 คดี (พ.ศ. 2501 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6968/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 15668/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 13070/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 13068/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6010/2557 (2014)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8711/2554 (2011)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 589/2553 (2010)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6473/2551 (2008)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- มาตรา 150 4
- มาตรา 213 4
- มาตรา 1574 3
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 142 3
- มาตรา 112 3
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล
คำถามที่พบบ่อย
นิติกรรมกับสัญญาต่างกันอย่างไรในกฎหมายไทย?
นิติกรรมตามมาตรา 149 เป็นแนวคิดที่กว้างกว่า ครอบคลุมการกระทำที่ชอบด้วยกฎหมายทุกประเภทที่มุ่งผูกนิติสัมพันธ์ รวมถึงสัญญา การให้ พินัยกรรม และการรับมรดก ส่วนสัญญาเป็นนิติกรรมประเภทเฉพาะที่เกิดจากการแสดงเจตนาสนองรับระหว่างคู่กรณีสองฝ่ายขึ้นไป
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 149 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 149. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-149/ (accessed 8 สิงหาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 149 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-149/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-149/"><p>นิติกรรม หมายความว่า การใด ๆ อันทำลงโดยชอบด้วยกฎหมายและด้วยใจสมัคร มุ่งโดยตรงต่อการผูกนิติสัมพันธ์ขึ้นระหว่างบุคคล เพื่อจะก่อ เปลี่ยนแปลง โอน สงวน หรือ ระงับซึ่งสิทธิ</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 149 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-149/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา