มาตรา 1574: อำนาจจัดการทรัพย์สินของผู้เยาว์
ลักษณะ 2 บิดามารดากับบุตร หมวด 2 สิทธิและหน้าที่ของบิดามารดาและบุตร
ตัวบทของมาตรา
ตัวบทกฎหมาย
นิติกรรมใดอันเกี่ยวกับทรัพย์สินของผู้เยาว์ดังต่อไปนี้ ผู้ใช้อำนาจปกครองจะกระทำมิได้ เว้นแต่ศาลจะอนุญาต (๑) ขาย แลกเปลี่ยน ขายฝาก ให้เช่าซื้อ จำนอง ปลดจำนอง หรือโอนสิทธิจำนอง ซึ่งอสังหาริมทรัพย์หรือสังหาริมทรัพย์ที่อาจจำนองได้ (๒) กระทำให้สุดสิ้นลงทั้งหมดหรือบางส่วน ซึ่งทรัพยสิทธิของผู้เยาว์อันเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ (๓) ก่อตั้งภาระจำยอม สิทธิอาศัย สิทธิเหนือพื้นดิน สิทธิเก็บกิน ภาระติดพันในอสังหาริมทรัพย์ หรือทรัพยสิทธิอื่นใดในอสังหาริมทรัพย์ (๔) จำหน่ายไปทั้งหมดหรือบางส่วนซึ่งสิทธิเรียกร้องที่จะให้ได้มาซึ่งทรัพยสิทธิในอสังหาริมทรัพย์ หรือสังหาริมทรัพย์ที่อาจจำนองได้ หรือสิทธิเรียกร้องที่จะให้ทรัพย์สินเช่นว่านั้นของผู้เยาว์ปลอดจากทรัพยสิทธิที่มีอยู่เหนือทรัพย์สินนั้น (๕) ให้เช่าอสังหาริมทรัพย์เกินสามปี (๖) ก่อข้อผูกพันใด ๆ ที่มุ่งให้เกิดผลตาม (๑) (๒) หรือ (๓) (๗) ให้กู้ยืมเงิน (๘) ให้โดยเสน่หา เว้นแต่จะเอาเงินได้ของผู้เยาว์ให้แทนผู้เยาว์เพื่อการกุศลสาธารณะ เพื่อการสังคม หรือตามหน้าที่ธรรมจรรยา ทั้งนี้ พอสมควรแก่ฐานานุรูปของผู้เยาว์ (๙) รับการให้โดยเสน่หาที่มีเงื่อนไขหรือค่าภาระติดพัน หรือไม่รับการให้โดยเสน่หา (๑๐) ประกันโดยประการใด ๆ อันอาจมีผลให้ผู้เยาว์ต้องถูกบังคับชำระหนี้หรือทำนิติกรรมอื่นที่มีผลให้ผู้เยาว์ต้องรับเป็นผู้รับชำระหนี้ของบุคคลอื่นหรือแทนบุคคลอื่น (๑๑) นำทรัพย์สินไปแสวงหาผลประโยชน์นอกจากในกรณีที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๑๕๙๘/๔ (๑) (๒) หรือ (๓) (๑๒) ประนีประนอมยอมความ (๑๓) มอบข้อพิพาทให้อนุญาโตตุลาการวินิจฉัย
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
The person exercising parental power may not do any of the following juristic acts relating to the property of a minor without the permission of the Court:
(1) sell, exchange, sell with a right of redemption, let on hire-purchase, mortgage, release a mortgage of, or transfer a mortgage over, immovable property or movable property capable of being mortgaged;
(2) extinguish, wholly or in part, a real right of the minor relating to immovable property;
(3) create a servitude, habitation, superficies, usufruct, charge on immovable property or any other real right in immovable property;
(4) dispose of, wholly or in part, a claim to acquire a real right in immovable property or in movable property capable of being mortgaged, or a claim to have such property of the minor freed from a real right existing over it;
(5) let immovable property for more than three years;
(6) enter into any obligation intended to produce the effect of (1), (2) or (3);
(7) lend money;
(8) make a gift, except where the minor's income is given on the minor's behalf for public charity, for social purposes or in discharge of a moral duty, and then only in proportion to the minor's station in life;
(9) accept a gift subject to a condition or a charge, or refuse a gift;
(10) give security in any manner which may result in the minor being compelled to perform an obligation, or enter into any other juristic act which results in the minor having to undertake performance of the obligation of another person or on behalf of another person;
(11) use property to seek profit otherwise than in the cases provided in section 1598/4 (1), (2) or (3);
(12) make a compromise;
(13) submit a dispute to arbitration.
ตรวจสอบกับตัวบทภาษาไทยแล้ว 6 พฤศจิกายน 2026
ต้องการทนายความ? หากมาตรานี้เกี่ยวกับเรื่องของท่าน ปรึกษาสำนักงานกฎหมายของเราได้ทางออนไลน์ เป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ นัดปรึกษาออนไลน์ →
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 1574 จำกัดอำนาจของบิดามารดาเหนือทรัพย์สินที่มีค่าของบุตร, คุ้มครองบุตรจากการตัดสินใจที่ไม่รอบคอบของบิดามารดา ต้องได้รับอนุญาตจากศาล (ศาลเยาวชนและครอบครัว) ก่อนขายที่ดินของบุตร ให้ จำนอง หรือประนีประนอมข้อพิพาทที่มีมูลค่าเกินจำนวนเล็กน้อย กรณีนี้พบบ่อยในเรื่องมรดก: บุตรรับมรดกที่ดินจากปู่ย่าตายาย และบิดามารดาที่เหลือต้องการขายเพื่อชำระหนี้หรือย้ายที่อยู่, ศาลต้องอนุญาต บิดามารดาต้องแสดงให้เห็นว่าการทำธุรกรรมเป็นประโยชน์ของบุตร ไม่ใช่ของบิดามารดา
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
สำหรับทนายความ: ก่อนที่ผู้ใช้อำนาจปกครองจะขาย จำนอง หรือโอนที่ดินของผู้เยาว์ ต้องยื่นคำร้องขออนุญาตต่อศาลก่อน และผลของการไม่ขออนุญาตร้ายแรงกว่าที่มักเข้าใจกัน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 533/2552 วินิจฉัยว่าสัญญาประนีประนอมยอมความเกี่ยวกับค่าสินไหมทดแทนของผู้เยาว์ซึ่งทำโดยไม่ได้รับอนุญาตตามมาตรา 1574 (12) ตกเป็นโมฆะ ไม่มีผลผูกพันผู้เยาว์ มิใช่โมฆียะที่ผู้เยาว์ต้องบอกล้างเมื่อบรรลุนิติภาวะ จึงต้องถือว่าเสียเปล่ามาแต่ต้น ซึ่งเปลี่ยนทั้งตัวผู้มีสิทธิยกขึ้นอ้างและทำให้ไม่ต้องอาศัยกำหนดเวลาบอกล้าง สำหรับประชาชน: ขายทรัพย์สินของบุตรโดยไม่ได้รับอนุญาตจากศาลไม่ได้ และการขายที่ทำไปโดยไม่ได้รับอนุญาตอาจไม่มีผลทางกฎหมายเลย ซึ่งคุ้มครองบุตร แต่ก็ทำให้ผู้ซื้อที่สุจริตเสี่ยงด้วย
ความเป็นมาทางกฎหมาย
มาตรา 1574 ใช้บังคับมาตั้งแต่การปรับปรุง พ.ศ. 2519 พระราชบัญญัติสมรสเท่าเทียม (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567 ไม่ได้เปลี่ยนเนื้อหาของมาตรา 1574 แต่การคุ้มครองอำนาจปกครองใช้กับบุตรของคู่สมรสทุกคู่
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 533/2552 (2009)
สัญญาประนีประนอมยอมความเกี่ยวกับค่าสินไหมทดแทนของผู้เยาว์เป็นเรื่องเกี่ยวกับทรัพย์สินที่ผู้เยาว์จะได้มา ผู้ใช้อำนาจปกครองในฐานะผู้แทนโดยชอบธรรมจึงต้องขออนุญาตศาลเสียก่อนตามมาตรา ๑๕๗๔ (๑๒) การทำสัญญาโดยมิได้รับอนุญาตจากศาลย่อมเป็นการฝ่าฝืนบทบัญญัติดังกล่าวและตกเป็นโมฆะ ไม่มีผลผูกพันผู้เยาว์แต่ประการใด สิทธินำคดีมาฟ้องเรียกค่าสินไหมทดแทนจึงไม่ระงับไป
เมื่อมีผู้กระทำละเมิดต่อผู้เยาว์อันมีผลให้ผู้เยาว์มีสิทธิได้รับค่าสินไหมทดแทน ย่อมเป็นการที่ผู้เยาว์จะได้มาซึ่งทรัพย์สินอย่างหนึ่ง หากมีการประนีประนอมยอมความซึ่งผู้ใช้อำนาจปกครองต้องทำสัญญาแทนผู้เยาว์ ผู้ใช้อำนาจปกครองในฐานะผู้แทนโดยชอบธรรมชอบที่จะต้องขออนุญาตศาลเสียก่อนตามมาตรา ๑๕๗๔ (๑๒) เมื่อ ช. บิดาโดยชอบด้วยกฎหมายของโจทก์ทำข้อตกลงกับจำเลยเรื่องค่าเสียหายและค่ารักษาพยาบาลของโจทก์และของ ช. โดยไม่ติดใจเรียกร้องค่าเสียหายใด ๆ ทั้งทางแพ่งและทางอาญาอีก อันเป็นการระงับข้อพิพาทในมูลละเมิดและเป็นสัญญาประนีประนอมยอมความ การที่ ช. ทำสัญญาตามลำพังโดยมิได้รับอนุญาตจากศาล ย่อมเป็นการฝ่าฝืนบทบัญญัติดังกล่าวและตกเป็นโมฆะ ไม่มีผลผูกพันโจทก์ สิทธินำคดีมาฟ้องของโจทก์จึงไม่ระงับไป ทั้งการที่โจทก์เสียตาข้างซ้ายทำให้เสียความสามารถในการมองเห็น เป็นค่าเสียหายอย่างอื่นอันมิใช่ตัวเงินตามมาตรา ๔๔๖ วรรคหนึ่ง เช่นเดียวกับความเสื่อมสุขภาพอนามัย การเสียโฉม และความเจ็บปวดทรมาน
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6595/2539 (1996)
เมื่อมารดาซึ่งเป็นทั้งผู้แทนโดยชอบธรรมของทายาทผู้เยาว์และผู้จัดการมรดกขายที่ดินมรดกไปในขอบเขตอำนาจของตนในฐานะผู้จัดการมรดก โดยที่ประชุมทายาทมีมติให้นำที่ดินไปหาผลประโยชน์เข้ากองมรดกและได้แบ่งเงินที่ได้ให้แก่ทายาทตามส่วนแล้ว ย่อมเป็นการกระทำในฐานะผู้จัดการมรดก มิใช่ในฐานะผู้แทนโดยชอบธรรมของบุตรผู้เยาว์ จะนำมาตรา ๑๕๗๔ มาใช้บังคับไม่ได้ นิติกรรมซื้อขายจึงไม่เป็นโมฆะ
จำเลยที่ ๑ เป็นทายาท เป็นมารดาผู้แทนโดยชอบธรรมของทายาทผู้เยาว์สามคน และเป็นผู้จัดการมรดกของผู้ตายด้วย ก่อนขายที่ดินพิพาท จำเลยที่ ๑ ได้เรียกประชุมทายาทโดยเข้าประชุมทั้งในฐานะผู้จัดการมรดกและในฐานะผู้แทนโดยชอบธรรมของผู้เยาว์ และมีทายาทอื่นรวมทั้งผู้แทนของโจทก์ร่วมประชุมด้วย ที่ประชุมมีมติเอกฉันท์ให้ผู้จัดการมรดกนำที่ดินพิพาทไปจัดการหาผลประโยชน์เข้ากองมรดก และหลังการขายจำเลยที่ ๑ ได้แบ่งเงินที่ได้ให้แก่ทายาทตามส่วน ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยว่าเป็นการขายไปในขอบเขตอำนาจในฐานะผู้จัดการมรดก มิใช่ในฐานะผู้แทนโดยชอบธรรมของบุตรผู้เยาว์ จะนำมาตรา ๑๕๗๔ มาใช้บังคับไม่ได้ นิติกรรมซื้อขายที่ดินพิพาทจึงไม่เป็นโมฆะ และเมื่อที่ดินพิพาทตกเป็นทรัพย์มรดกอยู่ในอำนาจหน้าที่ของผู้จัดการมรดกที่จะต้องจัดการแบ่งปันแก่ทายาทตามมาตรา ๑๗๑๙ จำเลยที่ ๑ จึงมีอำนาจขายได้โดยไม่ต้องได้รับความยินยอมจากทายาท
บทสรุปคำพิพากษาที่คัดเลือกจากคลังข้อมูลวิจัยของสำนักงาน ลิงก์แหล่งที่มาระบุเอกสารที่ใช้ แต่การมีลิงก์เพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าได้ตรวจสอบตรงกับต้นฉบับทางการของศาลแล้ว
หน้าคำพิพากษาศาลฎีกาบนเว็บไซต์นี้ที่เกี่ยวกับมาตรานี้
- 453/2567 (2024) ★ ศาลอนุญาตให้ผู้ใช้อำนาจปกครองขายที่ดินซึ่งถือกรรมสิทธิ์ร่วมกับผู้เยาว์ เพื่อการศึกษาของบุตรได้
- 1649/2567 (2024) ★ ผู้ใช้อำนาจปกครองสละมรดกของผู้เยาว์โดยไม่ได้รับอนุญาตจากศาล ไม่มีผลผูกพันผู้เยาว์
แสดงคำพิพากษาที่อ้างถึงมาตรานี้ในฐานข้อมูลของเรา ดูคำพิพากษาเพิ่มเติมได้ที่ส่วนคำพิพากษาศาลฎีกา
สถิติการอ้างถึงในคำพิพากษาศาลฎีกา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 53 คดี (พ.ศ. 2493 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 453/2567 (2024) ศาลอนุญาตให้ผู้ใช้อำนาจปกครองขายที่ดินซึ่งถือกรรมสิทธิ์ร่วมกับผู้เยาว์ เพื่อการศึกษาของบุตรได้
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4903/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1682/2564 (2021)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8308/2561 (2018)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4057/2561 (2018)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6522/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5534/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1790/2558 (2015)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 142 6
- มาตรา 1719 5
- มาตรา 1575 4
- มาตรา 21 4
- มาตรา 149 3
- มาตรา 1566 3
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
อ้างอิงมาตรานี้
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 1574 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 1574. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1574/ (accessed 16 พฤศจิกายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 1574 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1574/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1574/"><p>นิติกรรมใดอันเกี่ยวกับทรัพย์สินของผู้เยาว์ดังต่อไปนี้ ผู้ใช้อำนาจปกครองจะกระทำมิได้ เว้นแต่ศาลจะอนุญาต (๑) ขาย แลกเปลี่ยน ขายฝาก ให้เช่าซื้อ จำนอง ปลดจำนอง หรือโอนสิทธิจำนอง ซึ่งอสังหาริมทรัพย์หรือสังหาริมทรัพย์ที่อาจจำนองได้ (๒) กระทำให้สุดสิ้นลงทั้งหมดหรือบางส่วน ซึ่งทรัพยสิทธิของผู้เยาว์อันเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ (๓) ก่อตั้งภาระจำยอม สิทธิอาศัย สิทธิเหนือพื้นดิน สิทธิเก็บกิน ภาระติดพันในอสังหาริมทรัพย์ หรือทรัพยสิทธิอื่นใดในอสังหาริมทรัพย์ (๔) จำหน่ายไปทั้งหมดหรือบางส่วนซึ่งสิทธิเรียกร้องที่จะให้ได้มาซึ่งทรัพยสิทธิในอสังหาริมทรัพย์ หรือสังหาริมทรัพย์ที่อาจจำนองได้ หรือสิทธิเรียกร้องที่จะให้ทรัพย์สินเช่นว่านั้นของผู้เยาว์ปลอดจากทรัพยสิทธิที่มีอยู่เหนือทรัพย์สินนั้น (๕) ให้เช่าอสังหาริมทรัพย์เกินสามปี (๖) ก่อข้อผูกพันใด ๆ ที่มุ่งให้เกิดผลตาม (๑) (๒) หรือ (๓) (๗) ให้กู้ยืมเงิน (๘) ให้โดยเสน่หา เว้นแต่จะเอาเงินได้ของผู้เยาว์ให้แทนผู้เยาว์เพื่อการกุศลสาธารณะ เพื่อการสังคม หรือตามหน้าที่ธรรมจรรยา ทั้งนี้ พอสมควรแก่ฐานานุรูปของผู้เยาว์…</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 1574 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1574/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา