มาตรา 1574: อำนาจจัดการทรัพย์สินของผู้เยาว์

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้

1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 533/2552 (2009)

   สัญญาประนีประนอมยอมความเกี่ยวกับค่าสินไหมทดแทนของผู้เยาว์เป็นเรื่องเกี่ยวกับทรัพย์สินที่ผู้เยาว์จะได้มา ผู้ใช้อำนาจปกครองในฐานะผู้แทนโดยชอบธรรมจึงต้องขออนุญาตศาลเสียก่อนตามมาตรา ๑๕๗๔ (๑๒) การทำสัญญาโดยมิได้รับอนุญาตจากศาลย่อมเป็นการฝ่าฝืนบทบัญญัติดังกล่าวและตกเป็นโมฆะ ไม่มีผลผูกพันผู้เยาว์แต่ประการใด สิทธินำคดีมาฟ้องเรียกค่าสินไหมทดแทนจึงไม่ระงับไป

   เมื่อมีผู้กระทำละเมิดต่อผู้เยาว์อันมีผลให้ผู้เยาว์มีสิทธิได้รับค่าสินไหมทดแทน ย่อมเป็นการที่ผู้เยาว์จะได้มาซึ่งทรัพย์สินอย่างหนึ่ง หากมีการประนีประนอมยอมความซึ่งผู้ใช้อำนาจปกครองต้องทำสัญญาแทนผู้เยาว์ ผู้ใช้อำนาจปกครองในฐานะผู้แทนโดยชอบธรรมชอบที่จะต้องขออนุญาตศาลเสียก่อนตามมาตรา ๑๕๗๔ (๑๒) เมื่อ ช. บิดาโดยชอบด้วยกฎหมายของโจทก์ทำข้อตกลงกับจำเลยเรื่องค่าเสียหายและค่ารักษาพยาบาลของโจทก์และของ ช. โดยไม่ติดใจเรียกร้องค่าเสียหายใด ๆ ทั้งทางแพ่งและทางอาญาอีก อันเป็นการระงับข้อพิพาทในมูลละเมิดและเป็นสัญญาประนีประนอมยอมความ การที่ ช. ทำสัญญาตามลำพังโดยมิได้รับอนุญาตจากศาล ย่อมเป็นการฝ่าฝืนบทบัญญัติดังกล่าวและตกเป็นโมฆะ ไม่มีผลผูกพันโจทก์ สิทธินำคดีมาฟ้องของโจทก์จึงไม่ระงับไป ทั้งการที่โจทก์เสียตาข้างซ้ายทำให้เสียความสามารถในการมองเห็น เป็นค่าเสียหายอย่างอื่นอันมิใช่ตัวเงินตามมาตรา ๔๔๖ วรรคหนึ่ง เช่นเดียวกับความเสื่อมสุขภาพอนามัย การเสียโฉม และความเจ็บปวดทรมาน

   อ่านคำพิพากษาฉบับเต็ม (deka.in.th)

2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6595/2539 (1996)

   เมื่อมารดาซึ่งเป็นทั้งผู้แทนโดยชอบธรรมของทายาทผู้เยาว์และผู้จัดการมรดกขายที่ดินมรดกไปในขอบเขตอำนาจของตนในฐานะผู้จัดการมรดก โดยที่ประชุมทายาทมีมติให้นำที่ดินไปหาผลประโยชน์เข้ากองมรดกและได้แบ่งเงินที่ได้ให้แก่ทายาทตามส่วนแล้ว ย่อมเป็นการกระทำในฐานะผู้จัดการมรดก มิใช่ในฐานะผู้แทนโดยชอบธรรมของบุตรผู้เยาว์ จะนำมาตรา ๑๕๗๔ มาใช้บังคับไม่ได้ นิติกรรมซื้อขายจึงไม่เป็นโมฆะ

   จำเลยที่ ๑ เป็นทายาท เป็นมารดาผู้แทนโดยชอบธรรมของทายาทผู้เยาว์สามคน และเป็นผู้จัดการมรดกของผู้ตายด้วย ก่อนขายที่ดินพิพาท จำเลยที่ ๑ ได้เรียกประชุมทายาทโดยเข้าประชุมทั้งในฐานะผู้จัดการมรดกและในฐานะผู้แทนโดยชอบธรรมของผู้เยาว์ และมีทายาทอื่นรวมทั้งผู้แทนของโจทก์ร่วมประชุมด้วย ที่ประชุมมีมติเอกฉันท์ให้ผู้จัดการมรดกนำที่ดินพิพาทไปจัดการหาผลประโยชน์เข้ากองมรดก และหลังการขายจำเลยที่ ๑ ได้แบ่งเงินที่ได้ให้แก่ทายาทตามส่วน ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยว่าเป็นการขายไปในขอบเขตอำนาจในฐานะผู้จัดการมรดก มิใช่ในฐานะผู้แทนโดยชอบธรรมของบุตรผู้เยาว์ จะนำมาตรา ๑๕๗๔ มาใช้บังคับไม่ได้ นิติกรรมซื้อขายที่ดินพิพาทจึงไม่เป็นโมฆะ และเมื่อที่ดินพิพาทตกเป็นทรัพย์มรดกอยู่ในอำนาจหน้าที่ของผู้จัดการมรดกที่จะต้องจัดการแบ่งปันแก่ทายาทตามมาตรา ๑๗๑๙ จำเลยที่ ๑ จึงมีอำนาจขายได้โดยไม่ต้องได้รับความยินยอมจากทายาท

   อ่านคำพิพากษาฉบับเต็ม (deka.in.th)

คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา