มาตรา 1574: อำนาจจัดการทรัพย์สินของผู้เยาว์
ตัวบทกฎหมาย
นิติกรรมใดอันเกี่ยวกับทรัพย์สินของผู้เยาว์ดังต่อไปนี้ ผู้ใช้อำนาจปกครองจะกระทำมิได้ เว้นแต่ศาลจะอนุญาต (๑) ขาย แลกเปลี่ยน ขายฝาก ให้เช่าซื้อ จำนอง ปลดจำนอง หรือโอนสิทธิจำนอง ซึ่งอสังหาริมทรัพย์หรือสังหาริมทรัพย์ที่อาจจำนองได้ (๒) กระทำให้สุดสิ้นลงทั้งหมดหรือบางส่วน ซึ่งทรัพยสิทธิของผู้เยาว์อันเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ (๓) ก่อตั้งภาระจำยอม สิทธิอาศัย สิทธิเหนือพื้นดิน สิทธิเก็บกิน ภาระติดพันในอสังหาริมทรัพย์ หรือทรัพยสิทธิอื่นใดในอสังหาริมทรัพย์ (๔) จำหน่ายไปทั้งหมดหรือบางส่วนซึ่งสิทธิเรียกร้องที่จะให้ได้มาซึ่งทรัพยสิทธิในอสังหาริมทรัพย์ หรือสังหาริมทรัพย์ที่อาจจำนองได้ หรือสิทธิเรียกร้องที่จะให้ทรัพย์สินเช่นว่านั้นของผู้เยาว์ปลอดจากทรัพยสิทธิที่มีอยู่เหนือทรัพย์สินนั้น (๕) ให้เช่าอสังหาริมทรัพย์เกินสามปี (๖) ก่อข้อผูกพันใด ๆ ที่มุ่งให้เกิดผลตาม (๑) (๒) หรือ (๓) (๗) ให้กู้ยืมเงิน (๘) ให้โดยเสน่หา เว้นแต่จะเอาเงินได้ของผู้เยาว์ให้แทนผู้เยาว์เพื่อการกุศลสาธารณะ เพื่อการสังคม หรือตามหน้าที่ธรรมจรรยา ทั้งนี้ พอสมควรแก่ฐานานุรูปของผู้เยาว์ (๙) รับการให้โดยเสน่หาที่มีเงื่อนไขหรือค่าภาระติดพัน หรือไม่รับการให้โดยเสน่หา (๑๐) ประกันโดยประการใด ๆ อันอาจมีผลให้ผู้เยาว์ต้องถูกบังคับชำระหนี้หรือทำนิติกรรมอื่นที่มีผลให้ผู้เยาว์ต้องรับเป็นผู้รับชำระหนี้ของบุคคลอื่นหรือแทนบุคคลอื่น (๑๑) นำทรัพย์สินไปแสวงหาผลประโยชน์นอกจากในกรณีที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๑๕๙๘/๔ (๑) (๒) หรือ (๓) (๑๒) ประนีประนอมยอมความ (๑๓) มอบข้อพิพาทให้อนุญาโตตุลาการวินิจฉัย
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
A person exercising parental power cannot enter into any of the following juristic acts with regard to the property of the minor except with permission of the Court; 1. selling, exchanging, sale with right of redemption, letting out property on hire-purchase, mortgaging, releasing mortgage to mortgagor or transferring the right of mortgage on immovable property or on mortgageable movable property; 2. extinguishing the whole or a part of real right of the minor on immovable property; 3. creating servitude, right of inhabitation, right of superficies, usufruct or any charge on immovable property; 4. disposing of the whole or a part of the claim the purpose of which is to create real right on immovable property or on mortgageable property, or the claim the purpose of which is to have a real right on such property of the minor relieved; 5. letting immovable property for more than three years; 6. creating any commitments the purpose of which is to achieve the objective as provided in (1), (2) and (3); 7. making a loan of money; 8. making a gift, except out of the income of the minor on the minor’s behalf for charitable, social or moral purposes, and suitable to the minor’s condition in life; 9. accepting a gift subject to any condition or charge, or refusing a gift; 10. giving guarantee by any means whatsoever which may cause the minor to be compelled to perform an obligation or to enter into other juristic act, as requiring the minor to perform an obligation to other person or on behalf of other person; 11. making benefit out of the property other than those provided in Section 1598/4 (1), (2) or (3) 12. making a compromise; 13. submitting a dispute to arbitration.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 1574 จำกัดอำนาจของบิดามารดาเหนือทรัพย์สินที่มีค่าของบุตร, คุ้มครองบุตรจากการตัดสินใจที่ไม่รอบคอบของบิดามารดา ต้องได้รับอนุญาตจากศาล (ศาลเยาวชนและครอบครัว) ก่อนขายที่ดินของบุตร ให้ จำนอง หรือประนีประนอมข้อพิพาทที่มีมูลค่าเกินจำนวนเล็กน้อย กรณีนี้พบบ่อยในเรื่องมรดก: บุตรรับมรดกที่ดินจากปู่ย่าตายาย และบิดามารดาที่เหลือต้องการขายเพื่อชำระหนี้หรือย้ายที่อยู่, ศาลต้องอนุญาต บิดามารดาต้องแสดงให้เห็นว่าการทำธุรกรรมเป็นประโยชน์ของบุตร ไม่ใช่ของบิดามารดา
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
สำหรับทนายความ: ก่อนที่พ่อแม่จะขาย จำนอง หรือโอนที่ดินที่บุตรได้รับมรดก ต้องยื่นคำร้องต่อศาลก่อน การโอนโดยไม่ได้รับอนุมัติอาจเพิกถอนได้โดยบุตรเมื่อบรรลุนิติภาวะ สำหรับประชาชน: ไม่สามารถขายทรัพย์สินของบุตรโดยไม่ได้รับอนุญาตจากศาล กฎนี้คุ้มครองบุตรจากการที่พ่อแม่เอาเปรียบ
ความเป็นมาทางกฎหมาย
มาตรา 1574 ใช้บังคับมาตั้งแต่การปรับปรุง พ.ศ. 2519 พระราชบัญญัติสมรสเท่าเทียม (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567 ไม่ได้เปลี่ยนเนื้อหาของมาตรา 1574 แต่การคุ้มครองอำนาจปกครองใช้กับบุตรของคู่สมรสทุกคู่
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 533/2552 (2009)
การตกลงยอมความในค่าสินไหมทดแทนของบุตรผู้เยาว์โดยไม่ได้รับอนุมัติจากศาลเป็นการกระทำที่ต้องได้รับความเห็นชอบตามมาตรา 1574 และอาจเพิกถอนได้
เมื่อบุตรผู้เยาว์มีสิทธิได้รับค่าสินไหมทดแทนจากการละเมิด พ่อแม่ที่เป็นผู้แทนโดยชอบธรรมต้องได้รับอนุมัติจากศาลก่อนตกลงยอมความ การตกลงโดยไม่ได้รับอนุมัติเป็นการกระทำที่ต้องได้รับความเห็นชอบตามมาตรา 1574 และอาจเพิกถอนได้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6595/2539 (1996)
พ่อแม่ที่เป็นผู้ปกครองจัดการทรัพย์สินมรดกของบุตรผู้เยาว์ต้องได้รับอนุมัติจากศาลตามมาตรา 1574 ก่อนจัดการทรัพย์สินนั้น
มารดาที่ดำรงตำแหน่งผู้แทนโดยชอบธรรมและผู้จัดการมรดกได้ทำนิติกรรมเกี่ยวกับทรัพย์สินที่บุตรผู้เยาว์ได้รับมรดก ศาลวินิจฉัยว่าต้องได้รับอนุมัติจากศาลตามมาตรา 1574 ก่อนจัดการส่วนมรดกของบุตร
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 53 คดี (พ.ศ. 2493 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 453/2567 (2024) ศาลอนุญาตให้ผู้ใช้อำนาจปกครองขายที่ดินซึ่งถือกรรมสิทธิ์ร่วมกับผู้เยาว์ เพื่อการศึกษาของบุตรได้
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4903/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1682/2564 (2021)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8308/2561 (2018)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4057/2561 (2018)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6522/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5534/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1790/2558 (2015)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 142 6
- มาตรา 1719 5
- มาตรา 1575 4
- มาตรา 21 4
- มาตรา 149 3
- มาตรา 1566 3
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 1574 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 1574. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1574/ (accessed 8 สิงหาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 1574 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1574/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1574/"><p>นิติกรรมใดอันเกี่ยวกับทรัพย์สินของผู้เยาว์ดังต่อไปนี้ ผู้ใช้อำนาจปกครองจะกระทำมิได้ เว้นแต่ศาลจะอนุญาต (๑) ขาย แลกเปลี่ยน ขายฝาก ให้เช่าซื้อ จำนอง ปลดจำนอง หรือโอนสิทธิจำนอง ซึ่งอสังหาริมทรัพย์หรือสังหาริมทรัพย์ที่อาจจำนองได้ (๒) กระทำให้สุดสิ้นลงทั้งหมดหรือบางส่วน ซึ่งทรัพยสิทธิของผู้เยาว์อันเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ (๓) ก่อตั้งภาระจำยอม สิทธิอาศัย สิทธิเหนือพื้นดิน สิทธิเก็บกิน ภาระติดพันในอสังหาริมทรัพย์ หรือทรัพยสิทธิอื่นใดในอสังหาริมทรัพย์ (๔) จำหน่ายไปทั้งหมดหรือบางส่วนซึ่งสิทธิเรียกร้องที่จะให้ได้มาซึ่งทรัพยสิทธิในอสังหาริมทรัพย์ หรือสังหาริมทรัพย์ที่อาจจำนองได้ หรือสิทธิเรียกร้องที่จะให้ทรัพย์สินเช่นว่านั้นของผู้เยาว์ปลอดจากทรัพยสิทธิที่มีอยู่เหนือทรัพย์สินนั้น (๕) ให้เช่าอสังหาริมทรัพย์เกินสามปี (๖) ก่อข้อผูกพันใด ๆ ที่มุ่งให้เกิดผลตาม (๑) (๒) หรือ (๓) (๗) ให้กู้ยืมเงิน (๘) ให้โดยเสน่หา เว้นแต่จะเอาเงินได้ของผู้เยาว์ให้แทนผู้เยาว์เพื่อการกุศลสาธารณะ เพื่อการสังคม หรือตามหน้าที่ธรรมจรรยา ทั้งนี้ พอสมควรแก่ฐานานุรูปของผู้เยาว์…</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 1574 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1574/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา