ตั้งแต่ปี 2006 เป็นต้นมา · ใบอนุญาตทนายความเลขที่ 3149/2556 +66 87 225 1340 (EN/FR) +66 87 414 9288 (TH) WhatsApp

บรรพ 5: ครอบครัว

มาตรา 1564: หน้าที่ของบิดามารดาในการอุปการะเลี้ยงดูและให้การศึกษาบุตร

ลักษณะ 2 บิดามารดากับบุตร หมวด 2 สิทธิและหน้าที่ของบิดามารดาและบุตร

ตัวบทของมาตรา

ตัวบทกฎหมาย

บิดามารดาจำต้องอุปการะเลี้ยงดูและให้การศึกษาตามสมควรแก่บุตรในระหว่างที่เป็นผู้เยาว์
บิดามารดาจำต้องอุปการะเลี้ยงดูบุตรซึ่งบรรลุนิติภาวะแล้วแต่เฉพาะผู้ทุพพลภาพและหาเลี้ยงตนเองมิได้

คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา

คำแปลภาษาอังกฤษ

The father and mother are bound to maintain and give appropriate education to a child during the child's minority.
The father and mother are bound to maintain a child who has attained majority only where that child is disabled and unable to earn a living.

ตรวจสอบกับตัวบทภาษาไทยแล้ว 6 พฤศจิกายน 2026

ต้องการทนายความ? หากมาตรานี้เกี่ยวกับเรื่องของท่าน ปรึกษาสำนักงานกฎหมายของเราได้ทางออนไลน์ เป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ นัดปรึกษาออนไลน์ →

หมายเหตุของสำนักงาน

มาตรา 1564 เป็นบทบัญญัติพื้นฐานในการกำหนดค่าอุปการะบุตรในคดีหย่าและคดีพิสูจน์ความเป็นบิดา จุดสำคัญ: (1) หน้าที่ตกแก่บิดามารดาร่วมกัน ศาลแบ่งสัดส่วนตามฐานะ (2) อุปการะรวมถึงค่าอาหาร ที่อยู่ การแพทย์ และการศึกษา (3) หน้าที่ยังคงอยู่แม้ภายหลังการหย่า และมีอยู่ตลอดเวลาที่บุตรยังไม่บรรลุนิติภาวะ เมื่อบุตรบรรลุนิติภาวะแล้ว หน้าที่อุปการะเลี้ยงดูคงมีต่อไปเฉพาะกรณีที่บุตรนั้นเป็นผู้พิการหรือทุพพลภาพและหาเลี้ยงตนเองไม่ได้ ตามวรรคสองของมาตรานี้ การที่บุตรยังศึกษาอยู่มิใช่เหตุที่มาตรานี้กำหนดให้หน้าที่ดำเนินต่อไป

มาตราหลัก

ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ

สำหรับทนายความ: เมื่อลูกความหย่าและพิพาทเรื่องค่าอุปการะบุตร ศาลใช้หลักความสมส่วนโดยพิจารณาจากรายได้ของแต่ละฝ่ายและความต้องการที่แท้จริงของบุตร ควรเก็บหลักฐานค่าใช้จ่ายด้านการศึกษาและการรักษาพยาบาล สำหรับประชาชน: พ่อแม่ทั้งสองต้องมีส่วนร่วมตามสัดส่วน ผู้มีรายได้สูงกว่ามักต้องจ่ายมากกว่า หน้าที่นี้ใช้บังคับโดยไม่คำนึงว่าจะเป็นผู้ถือครองอำนาจปกครองหรือไม่

ความเป็นมาทางกฎหมาย

มาตรา 1564 ใช้บังคับมาตั้งแต่การปรับปรุง พ.ศ. 2519 พระราชบัญญัติสมรสเท่าเทียม (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567 ขยายหน้าที่พ่อแม่ร่วมกันให้ใช้กับคู่สมรสที่สมรสถูกต้องตามกฎหมายทุกคู่รวมถึงพ่อแม่ที่เป็นคู่สมรสเพศเดียวกัน

คำสำคัญ

  • ค่าอุปการะบุตร
  • หน้าที่พ่อแม่
  • การศึกษา
  • หน้าที่ร่วม
  • บุตรผู้เยาว์

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้

  1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7345/2560 (2017)

    สิทธิของบุตรที่จะได้ค่าอุปการะเลี้ยงดูนับแต่วันคลอดมิได้เกิดจากมาตรา 1564 แต่เกิดจากการแก้ไขมาตรา 1557 ซึ่งมีผลตั้งแต่วันที่ 8 มีนาคม 2551 ให้การเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายมีผลนับแต่วันที่เด็กเกิด จึงฟ้องเรียกค่าอุปการะเลี้ยงดูย้อนหลังรวมมาในคดีขอให้รับเด็กเป็นบุตรได้ ส่วนมาตรา 1564 ทำให้บิดามารดาเป็นลูกหนี้ร่วมกัน แต่ไม่จำเป็นเสมอไปว่าต้องให้ค่าอุปการะเลี้ยงดูเป็นจำนวนเท่า ๆ กัน เพราะมาตรา 1598/38 ให้ศาลคำนึงถึงความสามารถของผู้มีหน้าที่ให้ ฐานะของผู้รับ และพฤติการณ์แห่งคดี ทั้งมาตรา 1598/39 ให้แก้ไขเพิ่มขึ้นหรือลดลงในภายหลังได้ การกำหนดค่าอุปการะเลี้ยงดูเป็นปัญหาเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน ศาลฎีกาจึงกำหนดได้ตามที่เห็นสมควรแม้คู่ความมิได้ฎีกา และไม่เป็นการพิพากษาเกินคำขอ

    บุตรฟ้องเรียกค่าอุปการะเลี้ยงดูจากบิดาเดือนละ 10,000 บาท นับแต่วันที่โจทก์เกิดจนถึงวันฟ้อง รวม 1,720,000 บาท จำเลยให้การว่าคดีขาดอายุความตามมาตรา 193/33 (4) ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าไม่ขาดอายุความ จำเลยกลับอุทธรณ์อ้างมาตรา 1547 แทน ศาลชั้นต้นไม่รับอุทธรณ์เพราะเป็นข้อที่มิได้ยกขึ้นว่ากันมาโดยชอบในศาลชั้นต้น แม้อายุความเป็นปัญหาเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อย แต่จำเลยต้องยกขึ้นต่อสู้เป็นประเด็นตั้งแต่ศาลชั้นต้น ในเนื้อหา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าการแก้ไขมาตรา 1557 ซึ่งมีผลตั้งแต่วันที่ 8 มีนาคม 2551 ให้การเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายมีผลย้อนหลังนับแต่วันที่เด็กเกิด โจทก์จึงมีสิทธิได้ค่าอุปการะเลี้ยงดูนับแต่วันคลอด การที่ศาลอุทธรณ์ภาค 1 กำหนดให้จ่ายนับแต่วันเกิดจนถึงวันฟ้องจึงชอบแล้ว และแม้มาตรา 1564 ทำให้บิดามารดาเป็นลูกหนี้ร่วมกัน ก็ไม่จำเป็นต้องจ่ายเท่ากัน การที่ศาลอุทธรณ์ภาค 1 ลดค่าอุปการะเลี้ยงดูจาก 1,370,000 บาท เหลือ 685,000 บาท เพื่อให้เท่ากันจึงไม่ชอบ เพราะมาตรา 1598/38 ให้คำนึงถึงความสามารถของผู้มีหน้าที่ให้ ฐานะของผู้รับ และพฤติการณ์แห่งคดี ทั้งมาตรา 1598/39 ให้แก้ไขภายหลังได้ ศาลฎีกาจึงกำหนดตามศาลชั้นต้นที่ 1,370,000 บาท แม้โจทก์มิได้ฎีกา

    อ่านข้อความจาก deka.in.th (สำเนาจากแหล่งข้อมูลทุติยภูมิ)

  2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 248/2542 (1999)

    หน้าที่อุปการะบุตรเป็นอิสระจากการแบ่งทรัพย์สินและไม่สามารถหักกลบกับส่วนแบ่งสินสมรสได้

    ส่วนแบ่งสินสมรสของพ่อแม่และหน้าที่อุปการะบุตรเป็นภาระผูกพันที่แยกจากกัน ไม่สามารถหักกลบกันได้

    อ่านข้อความจาก deka.in.th (สำเนาจากแหล่งข้อมูลทุติยภูมิ)

บทสรุปคำพิพากษาที่คัดเลือกจากคลังข้อมูลวิจัยของสำนักงาน ลิงก์แหล่งที่มาระบุเอกสารที่ใช้ แต่การมีลิงก์เพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าได้ตรวจสอบตรงกับต้นฉบับทางการของศาลแล้ว

หน้าคำพิพากษาศาลฎีกาบนเว็บไซต์นี้ที่เกี่ยวกับมาตรานี้

แสดงคำพิพากษาที่อ้างถึงมาตรานี้ในฐานข้อมูลของเรา ดูคำพิพากษาเพิ่มเติมได้ที่ส่วนคำพิพากษาศาลฎีกา

สถิติการอ้างถึงในคำพิพากษาศาลฎีกา 42

มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 42 คดี (พ.ศ. 2512 ถึง 2569)

ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง

รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน

มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ

มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี

นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ

คำถามที่พบบ่อย

หลังหย่าในประเทศไทย พ่อแม่ต้องจ่ายค่าเลี้ยงดูบุตรเท่าไหร่?

ไม่มีอัตราตายตัว ตามมาตรา 1564 บิดามารดาทั้งสองมีหน้าที่ร่วมกัน แต่ไม่ได้หมายความว่าต้องออกเท่ากัน มาตรา 1598/38 ให้ศาลพิเคราะห์ความสามารถของผู้มีหน้าที่ให้ ฐานะของผู้รับ และพฤติการณ์แห่งคดี ศาลพิจารณาจากรายได้ ค่าเล่าเรียน ค่ารักษาพยาบาล และมาตรฐานการครองชีพ และตามมาตรา 1598/39 อาจขอแก้ไขจำนวนในภายหลังได้เมื่อพฤติการณ์เปลี่ยนแปลงไป โดยปกติหน้าที่นี้มีอยู่ในระหว่างที่บุตรเป็นผู้เยาว์ คือจนบุตรอายุครบ 20 ปีบริบูรณ์ หรือสมรสก่อนถึงกำหนดนั้น แต่มาตรา 1564 วรรคสองมีข้อยกเว้นที่มักถูกมองข้าม คือบิดามารดายังคงต้องอุปการะเลี้ยงดูบุตรซึ่งบรรลุนิติภาวะแล้ว เฉพาะผู้ทุพพลภาพและหาเลี้ยงตนเองมิได้ ทั้งนี้ การกำหนดค่าอุปการะเลี้ยงดูเป็นปัญหาอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน ศาลฎีกาจึงกำหนดจำนวนที่สมควรได้แม้ไม่มีคู่ความฝ่ายใดอุทธรณ์ฎีกาในข้อนั้น

อ้างอิงมาตรานี้

วิธีอ้างอิงมาตรานี้

  • อ้างอิงแบบทั่วไป Civil and Commercial Code, s. 1564 (Thailand)
  • อ้างอิงแบบวิชาการ Civil and Commercial Code (Thailand), s. 1564. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1564/ (accessed 19 พฤศจิกายน 2026).
  • อ้างอิงแบบไทย ป.พ.พ. มาตรา 1564
  • ลิงก์ถาวร https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1564/
  • โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น <blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1564/"><p>บิดามารดาจำต้องอุปการะเลี้ยงดูและให้การศึกษาตามสมควรแก่บุตรในระหว่างที่เป็นผู้เยาว์ บิดามารดาจำต้องอุปการะเลี้ยงดูบุตรซึ่งบรรลุนิติภาวะแล้วแต่เฉพาะผู้ทุพพลภาพและหาเลี้ยงตนเองมิได้</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 1564 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1564/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>

ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา

เนื้อหานี้จัดทำเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย โปรดปรึกษาทนายความก่อนนำไปใช้กับกรณีจริง

เลื่อนขึ้น
WhatsApp LINE โทร จอง