มาตรา 1461: หน้าที่อุปการะเลี้ยงดูระหว่างคู่สมรส
ลักษณะ 1 การสมรส หมวด 3 ความสัมพันธ์ระหว่างคู่สมรส
ตัวบทของมาตรา
ตัวบทกฎหมาย
คู่สมรสต้องอยู่กินด้วยกันฉันคู่สมรส
คู่สมรสต้องช่วยเหลืออุปการะเลี้ยงดูกันตามความสามารถและฐานะของตน
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
Spouses must live together as spouses.
Spouses must maintain and support each other according to their ability and their condition in life.
ตรวจสอบกับตัวบทภาษาไทยแล้ว
ต้องการทนายความ? หากมาตรานี้เกี่ยวกับเรื่องของท่าน ปรึกษาสำนักงานกฎหมายของเราได้ทางออนไลน์ เป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ นัดปรึกษาออนไลน์ →
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 1461 ก่อตั้งหน้าที่อุปการะเลี้ยงดูซึ่งกันและกัน "อยู่กินด้วยกัน" ไม่ต้องอยู่ด้วยกันทุกวัน (การไปทำงานและเดินทางยอมรับได้) แต่การแยกกันอยู่อย่างจงใจของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งโดยไม่มีเหตุผลอาจถือเป็นการทอดทิ้งตามเหตุฟ้องหย่ามาตรา 1516(4) การใช้งานในทางปฏิบัติ: มาตรา 1461 รองรับการเรียกค่าอุปการะระหว่างสมรสเมื่อคู่สมรสฝ่ายหนึ่งปฏิเสธที่จะเลี้ยงดูอีกฝ่ายแม้มีฐานะ
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
สำหรับทนายความ: การไม่ให้ค่าอุปการะตามสมควรแก่ฐานะอาจเป็นเหตุฟ้องหย่าและเรียกค่าอุปการะเพิ่มเติมได้ตามมาตรา 1461 ประกอบ 1526 สำหรับประชาชน: หากคู่สมรสปฏิเสธการเลี้ยงดูครอบครัวโดยไม่มีเหตุอันสมควร ท่านสามารถร้องขอค่าอุปการะหรือใช้เป็นเหตุหย่าได้
ความเป็นมาทางกฎหมาย
แก้ไขโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567 มีผลบังคับใช้ 23 มกราคม 2568 ถ้อยคำที่ระบุเพศถูกแทนที่ด้วย 'คู่สมรส' หน้าที่อุปการะเลี้ยงดูบังคับใช้กับคู่สมรสทุกคู่โดยเท่าเทียม
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3192/2549 (2006) ★ คดีนำ
การฝ่าฝืนหน้าที่ตามมาตรา 1461 เป็นเหตุฟ้องหย่า ไม่ใช่การสิ้นสุดการสมรสโดยอัตโนมัติ
มาตรา 1461 ควบคุมความสัมพันธ์ระหว่างคู่สมรสหลังสมรส การฝ่าฝืนอาจเป็นเหตุฟ้องหย่าตามมาตรา 1516(4) หรือ (6) แต่ไม่ทำให้การสมรสสิ้นสุดโดยอัตโนมัติ
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5004/2538 (1995)
ค่าอุปการะเลี้ยงดูระหว่างสามีภริยาตามมาตรา 1461 วรรคสอง ต้องให้ตามความสามารถและฐานะของตน ฝ่ายที่ไม่มีความสามารถจึงยังไม่ต้องรับผิดจนกว่าฐานะจะดีขึ้น คดีนี้กำหนดให้ชำระนับแต่เดือนที่ได้รับมรดกจนถึงวันฟ้องเท่านั้น ส่วนมาตรา 1564 วรรคแรก มิได้คำนึงถึงความสามารถและฐานะดังเช่นที่บัญญัติไว้สำหรับสามีภริยา ไม่ว่าบิดามารดาจะตกอยู่ในฐานะอย่างไร ก็จำต้องอุปการะเลี้ยงดูและให้การศึกษาแก่บุตรผู้เยาว์เสมอ
ภริยาฟ้องขอหย่า เรียกค่าทดแทน และค่าอุปการะเลี้ยงดูตนเองกับบุตรทั้งสาม ก่อนได้รับมรดกจากมารดา จำเลยที่ 1 รับราชการตำรวจยศสิบตำรวจเอก มีเงินเดือนเพียงเดือนละ 1,800 บาท ต่อมาต้องคดีถูกออกจากราชการ แม้จะร่วมตั้งบริษัทรักษาความปลอดภัยในปี 2530 ก็เป็นเงินทุนของจำเลยที่ 2 จึงไม่อยู่ในฐานะที่จะอุปการะเลี้ยงดูโจทก์ได้ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าจำเลยที่ 1 ต้องรับผิดชำระค่าอุปการะเลี้ยงดูโจทก์นับแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2530 อันเป็นเดือนที่ได้รับมรดกและฐานะดีขึ้น จนถึงวันฟ้องเท่านั้น ส่วนค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตร มาตรา 1564 วรรคแรก มิได้คำนึงถึงความสามารถและฐานะ จำเลยที่ 1 จึงต้องชำระนับแต่เดือนกรกฎาคม 2529 จนกว่าบุตรแต่ละคนจะบรรลุนิติภาวะ
บทสรุปคำพิพากษาที่คัดเลือกจากคลังข้อมูลวิจัยของสำนักงาน ลิงก์แหล่งที่มาระบุเอกสารที่ใช้ แต่การมีลิงก์เพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าได้ตรวจสอบตรงกับต้นฉบับทางการของศาลแล้ว
หน้าคำพิพากษาศาลฎีกาบนเว็บไซต์นี้ที่เกี่ยวกับมาตรานี้
แสดงคำพิพากษาที่อ้างถึงมาตรานี้ในฐานข้อมูลของเรา ดูคำพิพากษาเพิ่มเติมได้ที่ส่วนคำพิพากษาศาลฎีกา
สถิติการอ้างถึงในคำพิพากษาศาลฎีกา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 40 คดี (พ.ศ. 2496 ถึง 2567)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5160/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4214/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2107/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 871/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2854/2561 (2018)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 272/2561 (2018) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 272/2561
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8803/2559 (2016) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8803/2559
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8455/2559 (2016) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8455/2559
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
อ้างอิงมาตรานี้
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 1461 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 1461. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1461/ (accessed 20 พฤศจิกายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 1461 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1461/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1461/"><p>คู่สมรสต้องอยู่กินด้วยกันฉันคู่สมรส คู่สมรสต้องช่วยเหลืออุปการะเลี้ยงดูกันตามความสามารถและฐานะของตน</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 1461 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1461/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา