ตั้งแต่ปี 2006 เป็นต้นมา · ใบอนุญาตทนายความเลขที่ 3149/2556 +66 87 225 1340 (EN/FR) +66 87 414 9288 (TH) WhatsApp

บรรพ 5: ครอบครัว

มาตรา 1516: เหตุฟ้องหย่า

ลักษณะ 1 การสมรส หมวด 6 การสิ้นสุดแห่งการสมรส

แก้ไขโดย พ.ร.บ. แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567 แก้ไขโดย พ.ร.บ. แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 16) พ.ศ. 2550 แทนคำที่ระบุเพศ (สามี/ภริยา) ด้วยคำว่า 'คู่สมรส' และใช้บังคับกับคู่สมรสเพศเดียวกันโดยเท่าเทียม

คู่มือภาคปฏิบัติ: Divorce in Thailand for Foreigners: Process, Cost and Timeline

ตัวบทของมาตรา

ตัวบทกฎหมาย

เหตุฟ้องหย่ามีดังต่อไปนี้

(๑) คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งอุปการะเลี้ยงดูหรือยกย่องผู้อื่นฉันคู่สมรส เป็นชู้หรือมีชู้ ร่วมประเวณีกับผู้อื่นเป็นอาจิณ หรือกระทำกับผู้อื่นหรือยอมรับการกระทำของผู้อื่นเพื่อสนองความใคร่ของตนหรือผู้อื่นเป็นอาจิณ อีกฝ่ายหนึ่งฟ้องหย่าได้

(๒) คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งประพฤติชั่ว ไม่ว่าความประพฤติชั่วนั้นจะเป็นความผิดอาญาหรือไม่ ถ้าเป็นเหตุให้อีกฝ่ายหนึ่ง

(ก) ได้รับความอับอายขายหน้าอย่างร้ายแรง

(ข) ได้รับความดูถูกเกลียดชังเพราะเหตุที่คงเป็นคู่สมรสของฝ่ายที่ประพฤติชั่วอยู่ต่อไป หรือ

(ค) ได้รับความเสียหายหรือเดือดร้อนเกินควร ในเมื่อเอาสภาพ ฐานะ และความเป็นอยู่ร่วมกันฉันคู่สมรสมาคำนึงประกอบ

อีกฝ่ายหนึ่งนั้นฟ้องหย่าได้

(๓) คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งทำร้าย หรือทรมานร่างกายหรือจิตใจ หรือหมิ่นประมาทหรือเหยียดหยามอีกฝ่ายหนึ่งหรือบุพการีของอีกฝ่ายหนึ่ง ทั้งนี้ ถ้าเป็นการร้ายแรง อีกฝ่ายหนึ่งนั้นฟ้องหย่าได้

(๔) คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งจงใจละทิ้งร้างอีกฝ่ายหนึ่งไปเกินหนึ่งปี อีกฝ่ายหนึ่งนั้นฟ้องหย่าได้

(๔/๑) คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งต้องคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุก และได้ถูกจำคุกเกินหนึ่งปีในความผิดที่อีกฝ่ายหนึ่งมิได้มีส่วนก่อให้เกิดการกระทำความผิดหรือยินยอมหรือรู้เห็นเป็นใจในการกระทำความผิดนั้นด้วย และการเป็นคู่สมรสกันต่อไปจะเป็นเหตุให้อีกฝ่ายหนึ่งได้รับความเสียหายหรือเดือดร้อนเกินควร อีกฝ่ายหนึ่งนั้นฟ้องหย่าได้

(๔/๒) คู่สมรสสมัครใจแยกกันอยู่เพราะเหตุที่ไม่อาจอยู่ร่วมกันฉันคู่สมรสได้โดยปกติสุขตลอดมาเกินสามปีหรือแยกกันอยู่ตามคำสั่งของศาลเป็นเวลาเกินสามปี ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งฟ้องหย่าได้

(๕) คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งถูกศาลสั่งให้เป็นคนสาบสูญ หรือไปจากภูมิลำเนาหรือถิ่นที่อยู่เป็นเวลาเกินสามปีโดยไม่มีใครทราบแน่ว่าเป็นตายร้ายดีอย่างไร อีกฝ่ายหนึ่งฟ้องหย่าได้

(๖) คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่ให้ความช่วยเหลืออุปการะเลี้ยงดูอีกฝ่ายหนึ่งตามสมควร หรือทำการเป็นปฏิปักษ์ต่อการที่เป็นคู่สมรสอย่างร้ายแรง ทั้งนี้ ถ้าการกระทำนั้นถึงขนาดที่อีกฝ่ายหนึ่งเดือดร้อนเกินควรในเมื่อเอาสภาพ ฐานะ และความเป็นอยู่ร่วมกันฉันคู่สมรสมาคำนึงประกอบ อีกฝ่ายหนึ่งนั้นฟ้องหย่าได้

(๗) คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งวิกลจริตตลอดมาเกินสามปี และความวิกลจริตนั้นมีลักษณะยากจะหายได้ กับทั้งความวิกลจริตถึงขนาดที่จะทนอยู่ร่วมกันฉันคู่สมรสต่อไปไม่ได้ อีกฝ่ายหนึ่งฟ้องหย่าได้

(๘) คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งผิดทัณฑ์บนที่ทำให้ไว้เป็นหนังสือในเรื่องความประพฤติ อีกฝ่ายหนึ่งฟ้องหย่าได้

(๙) คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเป็นโรคติดต่ออย่างร้ายแรงอันอาจเป็นภัยแก่อีกฝ่ายหนึ่ง และโรคมีลักษณะเรื้อรังไม่มีทางที่จะหายได้ อีกฝ่ายหนึ่งนั้นฟ้องหย่าได้

(๑๐) คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีสภาพแห่งกายทำให้ไม่อาจร่วมประเวณีหรือไม่อาจกระทำการหรือยอมรับการกระทำเพื่อสนองความใคร่ของอีกฝ่ายได้ตลอดกาล อีกฝ่ายหนึ่งฟ้องหย่าได้

คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา

คำแปลภาษาอังกฤษ

The grounds for a divorce action are as follows:

(1) one spouse has maintained or honoured another person as a spouse, has committed adultery or has a lover, has habitually had sexual intercourse with another person, or has habitually done an act with another person, or accepted an act of another person, to gratify the sexual desire of that spouse or of another person; the other spouse may bring a divorce action;

(2) one spouse is guilty of misconduct, whether or not that misconduct is a criminal offence, if it causes the other spouse:

(a) to suffer serious shame and humiliation;

(b) to be held in contempt and hatred on account of remaining the spouse of the spouse guilty of the misconduct; or

(c) to suffer excessive injury or trouble, regard being had to their condition, status and life together as spouses;

that other spouse may bring a divorce action;

(3) one spouse has physically or mentally harmed or tortured, or has defamed or insulted, the other spouse or an ascendant of the other spouse; provided that it is serious, that other spouse may bring a divorce action;

(4) one spouse has wilfully deserted the other spouse for more than one year; that other spouse may bring a divorce action;

(4/1) one spouse has been sentenced by a final judgment to imprisonment and has been imprisoned for more than one year for an offence which the other spouse did not contribute to causing, did not consent to and was not privy to, and continuing to be spouses would cause that other spouse excessive injury or trouble; that other spouse may bring a divorce action;

(4/2) the spouses have voluntarily lived apart, because they could not live together as spouses in normal happiness, continuously for more than three years, or have lived apart by order of the court for more than three years; either spouse may bring a divorce action;

(5) one spouse has been declared by the court to be a disappeared person, or has left that spouse's domicile or residence for more than three years with no one knowing for certain whether that spouse is alive or dead; the other spouse may bring a divorce action;

(6) one spouse has failed to give the other proper assistance and maintenance, or has acted in serious hostility to the state of being spouses, to such an extent that the other spouse suffers excessive trouble, regard being had to their condition, status and life together as spouses; that other spouse may bring a divorce action;

(7) one spouse has been of unsound mind continuously for more than three years, the unsoundness of mind being unlikely to be cured and so severe that living together as spouses can no longer be endured; the other spouse may bring a divorce action;

(8) one spouse has broken a bond of good behaviour given in writing; the other spouse may bring a divorce action;

(9) one spouse is suffering from a serious communicable disease which may be dangerous to the other spouse and which is chronic and incurable; that other spouse may bring a divorce action;

(10) one spouse has a physical condition making that spouse permanently unable to have sexual intercourse, or permanently unable to do or to accept an act to gratify the sexual desire of the other spouse; the other spouse may bring a divorce action.

ตรวจสอบกับตัวบทภาษาไทยแล้ว 6 พฤศจิกายน 2026

ต้องการทนายความ? หากมาตรานี้เกี่ยวกับเรื่องของท่าน ปรึกษาสำนักงานกฎหมายของเราได้ทางออนไลน์ เป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ นัดปรึกษาออนไลน์ →

หมายเหตุของสำนักงาน

มาตรา 1516 ระบุ 10 เหตุฟ้องหย่า ได้แก่: (1) มีชู้/อยู่กินฉันคู่สมรสกับผู้อื่น (2) ประพฤติชั่ว (อาญาหรือไม่ก็ตาม) ทำให้ผู้ฟ้องอับอายขายหน้าหรือถูกดูถูกเกลียดชัง (3) ทำร้ายร่างกายหรือจิตใจ (4) ทอดทิ้งไปเกิน 1 ปี (4/1) ต้องโทษจำคุกเกิน 1 ปี (4/2) สมัครใจแยกกันอยู่เกิน 3 ปี (5) สาบสูญ/หายไปเกิน 3 ปี (6) ไม่อุปการะเลี้ยงดู (7) วิกลจริตเกิน 3 ปี (8) ผิดทัณฑ์บนเรื่องประพฤติ (9) เป็นโรคติดต่อร้ายแรง (10) ไม่อาจร่วมประเวณีตลอดกาล เหตุทั้งหมดใช้กับคู่สมรสทุกเพศตามสมรสเท่าเทียม 2567

มาตราหลัก

ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ

สำหรับทนายความ: แต่ละเหตุมีข้อกำหนดพิสูจน์โดยเฉพาะ เหตุทอดทิ้งตามมาตรา 1516(4) ต้องพิสูจน์ว่าทอดทิ้งต่อเนื่องเกินหนึ่งปี เหตุทำร้ายตามมาตรา 1516(3) ต้องแสดงการทำร้ายจริงหรือพฤติการณ์ที่คุกคามศักดิ์ศรี สำหรับประชาชน: ศาลจะพิพากษาหย่าได้เฉพาะเมื่อมีเหตุตามที่กฎหมายกำหนดเท่านั้น ไม่สามารถขอหย่าเพียงเพราะต้องการได้

ความเป็นมาทางกฎหมาย

มีการแก้ไขหลายครั้ง ล่าสุดโดยพระราชบัญญัติสมรสเท่าเทียม (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567 มีผลบังคับใช้ 23 มกราคม 2568 ถ้อยคำที่ระบุเพศในเหตุหย่าเรื่องนอกใจได้รับการแก้ไขให้ใช้กับคู่สมรสทุกคู่อย่างเท่าเทียม

คำสำคัญ

  • เหตุหย่า
  • ชู้สาว
  • ทอดทิ้ง
  • ทำร้าย
  • จำคุก
  • ความแตกร้าว
  • วิกลจริต
  • โรคติดต่อ

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้

  1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4678/2552 (2009) ★ คดีนำ

    การอุปการะและยกย่องบุคคลอื่นเสมือนคู่ชีวิตอย่างเปิดเผยถือเป็นพฤติการณ์ตามมาตรา 1516(1) ที่ทำให้อีกฝ่ายมีสิทธิฟ้องหย่า

    เมื่อคู่สมรสฝ่ายหนึ่งอุปการะเลี้ยงดูและยกย่องบุคคลอื่นเสมือนคู่สมรสอย่างเปิดเผย ศาลถือว่าเป็นการ 'ยกย่องผู้อื่นเสมือนสามีหรือภริยา' ตามมาตรา 1516(1) อีกฝ่ายมีสิทธิฟ้องหย่าได้

    อ่านข้อความจาก deka.in.th (สำเนาจากแหล่งข้อมูลทุติยภูมิ)

  2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 13082/2558 (2015)

    การที่สามีด่าว่าภริยาด้วยถ้อยคำหยาบคายอันเป็นการเหยียดหยามเป็นอาจิณ เป็นการประพฤติชั่วซึ่งเป็นเหตุให้ภริยาได้รับความเสียหายและเดือดร้อนเกินควร เมื่อเอาสภาพ ฐานะ และความเป็นอยู่ร่วมกันฉันสามีภริยามาคำนึงประกอบ จึงเป็นเหตุฟ้องหย่าตามมาตรา ๑๕๑๖ (๒) (ค)

    โจทก์ประกอบอาชีพครูซึ่งได้รับการยกย่องว่าเป็นแม่พิมพ์ของชาติ แต่กลับต้องอดทนต่อความประพฤติของจำเลยซึ่งเป็นหัวหน้าครอบครัวที่กระทำต่อตนซึ่งเป็นภริยาและต่อบุตรสาวของจำเลยเอง แม้จำเลยจะไม่มีความอ่อนหวานหรือไม่รู้จักให้เกียรติภริยา ก็ควรรู้จักทะนุถนอมน้ำใจอีกฝ่ายเยี่ยงสามีที่ดีเพื่อประคับประคองชีวิตสมรสให้ราบรื่น มิใช่ด่าว่าด้วยถ้อยคำหยาบคายอันเป็นการเหยียดหยามโจทก์ การที่โจทก์อดทนอยู่กับจำเลยอีกหลายปีมิใช่การให้อภัย เพราะการให้อภัยเป็นเรื่องที่ผู้กระทำผิดสำนึกผิดแล้วอีกฝ่ายไม่เอาโทษ แต่เป็นการให้โอกาสจำเลยปรับปรุงตนเอง ซึ่งจำเลยหาได้สำนึกและกลับตนไม่ จนโจทก์และบุตรสาวต้องย้ายไปอาศัยอยู่กับมารดาโจทก์ ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยว่าพฤติการณ์ของจำเลยเป็นการประพฤติชั่วอันเป็นเหตุให้โจทก์ได้รับความเสียหายและเดือดร้อนเกินควร โจทก์จึงฟ้องหย่าได้ตามมาตรา ๑๕๑๖ (๒) (ค)

    อ่านข้อความจาก deka.in.th (สำเนาจากแหล่งข้อมูลทุติยภูมิ)

บทสรุปคำพิพากษาที่คัดเลือกจากคลังข้อมูลวิจัยของสำนักงาน ลิงก์แหล่งที่มาระบุเอกสารที่ใช้ แต่การมีลิงก์เพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าได้ตรวจสอบตรงกับต้นฉบับทางการของศาลแล้ว

หน้าคำพิพากษาศาลฎีกาบนเว็บไซต์นี้ที่เกี่ยวกับมาตรานี้

แสดงคำพิพากษาที่อ้างถึงมาตรานี้ในฐานข้อมูลของเรา ดูคำพิพากษาเพิ่มเติมได้ที่ส่วนคำพิพากษาศาลฎีกา

สถิติการอ้างถึงในคำพิพากษาศาลฎีกา 118

มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 118 คดี (พ.ศ. 2519 ถึง 2568)

ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง

รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน

มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ

มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี

นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ

คำถามที่พบบ่อย

เหตุหย่าหลักในประเทศไทยมีอะไรบ้าง?

มาตรา 1516 กำหนดเหตุหย่าหลัก ได้แก่ (1) นอกใจ (อุปการะหรือยกย่องผู้อื่นเสมือนคู่สมรส) (2) ถูกจำคุกเกินหนึ่งปี (3) ทำร้ายหรือดูถูกอย่างรุนแรงจนทนไม่ได้ (4) ทอดทิ้งเกินหนึ่งปี (4/1) แยกกันอยู่เกินสามปีตามคำสั่งศาลหรือตามความยินยอม (5) โรคติดต่อร้ายแรงอันอาจเป็นภัยแก่อีกฝ่ายหนึ่งและเป็นโรคเรื้อรังไม่มีทางรักษาให้หายได้บางชนิด (6) ไม่อุปการะเลี้ยงดูคู่สมรส (7) วิกลจริตเกินสามปีโดยไม่มีทางรักษา นอกจากนี้ยังหย่าโดยความยินยอมร่วมกันโดยจดทะเบียนได้

สามารถหย่าในประเทศไทยโดยไม่ต้องพิสูจน์ความผิดได้หรือไม่?

ได้ โดยความยินยอมร่วมกัน หากคู่สมรสทั้งสองตกลงกันได้ สามารถจดทะเบียนหย่าที่อำเภอโดยไม่ต้องขึ้นศาลและไม่ต้องพิสูจน์เหตุ แต่หากฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่ยินยอม อีกฝ่ายต้องฟ้องศาลและพิสูจน์เหตุใดเหตุหนึ่งตามมาตรา 1516

อ้างอิงมาตรานี้

วิธีอ้างอิงมาตรานี้

  • อ้างอิงแบบทั่วไป Civil and Commercial Code, s. 1516 (Thailand)
  • อ้างอิงแบบวิชาการ Civil and Commercial Code (Thailand), s. 1516. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1516/ (accessed 17 พฤศจิกายน 2026).
  • อ้างอิงแบบไทย ป.พ.พ. มาตรา 1516
  • ลิงก์ถาวร https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1516/
  • โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น <blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1516/"><p>เหตุฟ้องหย่ามีดังต่อไปนี้ (๑) คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งอุปการะเลี้ยงดูหรือยกย่องผู้อื่นฉันคู่สมรส เป็นชู้หรือมีชู้ ร่วมประเวณีกับผู้อื่นเป็นอาจิณ หรือกระทำกับผู้อื่นหรือยอมรับการกระทำของผู้อื่นเพื่อสนองความใคร่ของตนหรือผู้อื่นเป็นอาจิณ อีกฝ่ายหนึ่งฟ้องหย่าได้ (๒) คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งประพฤติชั่ว ไม่ว่าความประพฤติชั่วนั้นจะเป็นความผิดอาญาหรือไม่ ถ้าเป็นเหตุให้อีกฝ่ายหนึ่ง (ก) ได้รับความอับอายขายหน้าอย่างร้ายแรง (ข) ได้รับความดูถูกเกลียดชังเพราะเหตุที่คงเป็นคู่สมรสของฝ่ายที่ประพฤติชั่วอยู่ต่อไป หรือ (ค) ได้รับความเสียหายหรือเดือดร้อนเกินควร ในเมื่อเอาสภาพ ฐานะ และความเป็นอยู่ร่วมกันฉันคู่สมรสมาคำนึงประกอบ อีกฝ่ายหนึ่งนั้นฟ้องหย่าได้ (๓) คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งทำร้าย หรือทรมานร่างกายหรือจิตใจ หรือหมิ่นประมาทหรือเหยียดหยามอีกฝ่ายหนึ่งหรือบุพการีของอีกฝ่ายหนึ่ง ทั้งนี้ ถ้าเป็นการร้ายแรง อีกฝ่ายหนึ่งนั้นฟ้องหย่าได้ (๔) คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งจงใจละทิ้งร้างอีกฝ่ายหนึ่งไปเกินหนึ่งปี อีกฝ่ายหนึ่งนั้นฟ้องหย่าได้ (๔/๑) คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งต้องคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุก และได้ถูกจำคุกเกินหนึ่งปีในความผิดที่อีกฝ่ายหนึ่งมิได้มีส่วนก่อให้เกิดการกระทำความผิดหรือยินยอมหรือรู้เห็นเป็นใจในการกระทำความผิดนั้นด้วย และการเป็นคู่สมรสกันต่อไปจะเป็นเหตุให้อีกฝ่ายหนึ่งได้รับความเสียหายหรือเดือดร้อนเกินควร อีกฝ่ายหนึ่งนั้นฟ้องหย่าได้ (๔/๒) คู่สมรสสมัครใจแยกกันอยู่เพราะเหตุที่ไม่อาจอยู่ร่วมกันฉันคู่สมรสได้โดยปกติสุขตลอดมาเกินสามปีหรือแยกกันอยู่ตามคำสั่งของศาลเป็นเวลาเกินสามปี ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งฟ้องหย่าได้ (๕) คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งถูกศาลสั่งให้เป็นคนสาบสูญ หรือไปจากภูมิลำเนาหรือถิ่นที่อยู่เป็นเวลาเกินสามปีโดยไม่มีใครทราบแน่ว่าเป็นตายร้ายดีอย่างไร อีกฝ่ายหนึ่งฟ้องหย่าได้ (๖)…</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 1516 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1516/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>

ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา

เนื้อหานี้จัดทำเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย โปรดปรึกษาทนายความก่อนนำไปใช้กับกรณีจริง

เลื่อนขึ้น
WhatsApp LINE โทร จอง