มาตรา 1516 — เหตุฟ้องหย่า
ตัวบทกฎหมาย
เหตุฟ้องหย่ามีดังต่อไปนี้ (1) คู่สมรสฝ่ายหนึ่งอุปการะเลี้ยงดูหรือยกย่องผู้อื่นฉันคู่สมรส เป็นชู้หรือมีชู้ หรือร่วมประเวณีกับผู้อื่นเป็นอาจิณ คู่สมรสอีกฝ่ายหนึ่งฟ้องหย่าได้ (2) คู่สมรสฝ่ายหนึ่งประพฤติชั่ว ไม่ว่าความประพฤติชั่วนั้นจะเป็นความผิดอาญาหรือไม่ ... (อ่านต่อในคำอธิบาย)
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
The following are grounds for divorce: (1) one spouse has maintained or honoured another person as spouse, committed adultery, or had habitual sexual intercourse with another, the other spouse may file for divorce; (2) one spouse is guilty of misconduct, whether such misconduct is criminal or not... (continued in annotation)
คำแปลนี้ยังไม่ได้รับการรับรองจากสำนักงาน — โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 1516 ระบุ 10 เหตุฟ้องหย่า ได้แก่: (1) มีชู้/อยู่กินฉันคู่สมรสกับผู้อื่น (2) ประพฤติชั่ว (อาญาหรือไม่ก็ตาม) ทำให้ผู้ฟ้องอับอายขายหน้าหรือถูกดูถูกเกลียดชัง (3) ทำร้ายร่างกายหรือจิตใจ (4) ทอดทิ้งไปเกิน 1 ปี (4/1) ต้องโทษจำคุกเกิน 1 ปี (4/2) สมัครใจแยกกันอยู่เกิน 3 ปี (5) สาบสูญ/หายไปเกิน 3 ปี (6) ไม่อุปการะเลี้ยงดู (7) วิกลจริตเกิน 3 ปี (8) ผิดทัณฑ์บนเรื่องประพฤติ (9) เป็นโรคติดต่อร้ายแรง (10) ไม่อาจร่วมประเวณีตลอดกาล เหตุทั้งหมดใช้กับคู่สมรสทุกเพศตามสมรสเท่าเทียม 2567
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
สำหรับทนายความ: แต่ละเหตุมีข้อกำหนดพิสูจน์โดยเฉพาะ เหตุทอดทิ้งตามมาตรา 1516(4) ต้องพิสูจน์ว่าทอดทิ้งต่อเนื่องเกินหนึ่งปี เหตุทำร้ายตามมาตรา 1516(3) ต้องแสดงการทำร้ายจริงหรือพฤติการณ์ที่คุกคามศักดิ์ศรี สำหรับประชาชน: ศาลจะพิพากษาหย่าได้เฉพาะเมื่อมีเหตุตามที่กฎหมายกำหนดเท่านั้น ไม่สามารถขอหย่าเพียงเพราะต้องการได้
ความเป็นมาทางกฎหมาย
มีการแก้ไขหลายครั้ง ล่าสุดโดยพระราชบัญญัติสมรสเท่าเทียม (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567 มีผลบังคับใช้ 22 มกราคม 2568 ถ้อยคำที่ระบุเพศในเหตุหย่าเรื่องนอกใจได้รับการแก้ไขให้ใช้กับคู่สมรสทุกคู่อย่างเท่าเทียม
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4678/2552 (2009) ★ คดีนำ
การอุปการะและยกย่องบุคคลอื่นเสมือนคู่ชีวิตอย่างเปิดเผยถือเป็นพฤติการณ์ตามมาตรา 1516(1) ที่ทำให้อีกฝ่ายมีสิทธิฟ้องหย่า
เมื่อคู่สมรสฝ่ายหนึ่งอุปการะเลี้ยงดูและยกย่องบุคคลอื่นเสมือนคู่สมรสอย่างเปิดเผย ศาลถือว่าเป็นการ 'ยกย่องผู้อื่นเสมือนสามีหรือภริยา' ตามมาตรา 1516(1) อีกฝ่ายมีสิทธิฟ้องหย่าได้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 13082/2558 (2015)
การดูถูกและทำร้ายอย่างต่อเนื่องโดยไม่มีเหตุอันสมควรซึ่งทำลายศักดิ์ศรีอย่างรุนแรงถือเป็นเหตุหย่าตามมาตรา 1516(3)
คู่สมรสที่ถูกดูถูก คุกคาม และทำร้ายด้วยวาจาอย่างต่อเนื่องโดยไม่มีเหตุอันสมควร ศาลถือว่ามีเหตุหย่าตามมาตรา 1516(3) เพราะพฤติการณ์ดังกล่าวทำลายศักดิ์ศรีอย่างรุนแรง
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
คำถามที่พบบ่อย
เหตุหย่าหลักในประเทศไทยมีอะไรบ้าง?
มาตรา 1516 กำหนดเหตุหย่าหลัก ได้แก่ (1) นอกใจ (อุปการะหรือยกย่องผู้อื่นเสมือนคู่สมรส) (2) ถูกจำคุกเกินหนึ่งปี (3) ทำร้ายหรือดูถูกอย่างรุนแรงจนทนไม่ได้ (4) ทอดทิ้งเกินหนึ่งปี (4/1) แยกกันอยู่เกินสามปีตามคำสั่งศาลหรือตามความยินยอม (5) โรคติดต่อหรือโรคทางพันธุกรรมบางชนิด (6) ไม่อุปการะเลี้ยงดูคู่สมรส (7) วิกลจริตเกินสามปีโดยไม่มีทางรักษา นอกจากนี้ยังหย่าโดยความยินยอมร่วมกันโดยจดทะเบียนได้
สามารถหย่าในประเทศไทยโดยไม่ต้องพิสูจน์ความผิดได้หรือไม่?
ได้ โดยความยินยอมร่วมกัน หากคู่สมรสทั้งสองตกลงกันได้ สามารถจดทะเบียนหย่าที่อำเภอโดยไม่ต้องขึ้นศาลและไม่ต้องพิสูจน์เหตุ แต่หากฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่ยินยอม อีกฝ่ายต้องฟ้องศาลและพิสูจน์เหตุใดเหตุหนึ่งตามมาตรา 1516