มาตรา 1523: ค่าทดแทนกรณีหย่าเพราะมีชู้
ตัวบทกฎหมาย
เมื่อศาลพิพากษาให้หย่ากันเพราะเหตุตามมาตรา ๑๕๑๖ (๑) คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีสิทธิได้รับค่าทดแทนจากคู่สมรสอีกฝ่ายหนึ่ง และจากผู้ซึ่งได้รับการอุปการะเลี้ยงดูหรือยกย่อง หรือผู้ซึ่งเป็นเหตุแห่งการหย่านั้น
คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งจะเรียกค่าทดแทนจากผู้ซึ่งล่วงเกินคู่สมรสอีกฝ่ายหนึ่งไปในทำนองชู้สาว หรือจากผู้ซึ่งแสดงตนโดยเปิดเผยเพื่อแสดงว่าตนมีความสัมพันธ์กับคู่สมรสอีกฝ่ายหนึ่งในทำนองชู้สาวก็ได้
ถ้าคู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งยินยอมหรือรู้เห็นเป็นใจให้อีกฝ่ายหนึ่งกระทำการตามมาตรา ๑๕๑๖ (๑) หรือให้ผู้อื่นกระทำการตามวรรคสอง คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งนั้นจะเรียกค่าทดแทนไม่ได้
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
When the court gives judgment for divorce on the ground under Section 1516 (1), a spouse is entitled to compensation from the other spouse and from the person who was maintained or honoured, or who was the cause of the divorce.
A spouse may also claim compensation from a person who has taken liberties with the other spouse in an adulterous manner, or from a person who has openly held out that they have a relationship with the other spouse in an adulterous manner.
If a spouse has consented to or connived at the other spouse doing an act under Section 1516 (1), or at another person doing an act under paragraph two, that spouse cannot claim compensation.
คำแปลโดย ThaiLawOnline แปลจากต้นฉบับภาษาไทยและตรวจสอบแล้ว
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 1523 เป็นบทบัญญัติเรื่องหย่าที่ถูกฟ้องมากที่สุดในไทย โดยเฉพาะในการสมรสข้ามวัฒนธรรม คู่สมรสฝ่ายที่ถูกล่วงเกินฟ้องทั้งคู่สมรสที่ไม่ซื่อสัตย์และชู้ "ค่าทดแทน" ครอบคลุมทั้งความเสียหายทางจิตใจและทางเศรษฐกิจที่เกิดจากการมีชู้ ข้อปฏิบัติ: (1) ต้องฟ้องรวมกับคดีหย่า, ฟ้องแยกภายหลังไม่ได้ (2) ค่าเสียหายเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง, คำพิพากษาล่าสุดอยู่ระหว่าง 200,000 ถึง 1,000,000+ บาท (3) ต้องร่วมฟ้องชู้เป็นจำเลยจึงผูกความรับผิดได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1303/2568 ยืนยันว่าความรับผิดของชู้อยู่ต่อแม้คู่สมรสที่กระทำชู้จะล้มละลาย
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
สำหรับทนายความ: การฟ้องเรียกค่าทดแทนจากบุคคลที่สามตามมาตรา 1523 ต้องแสดงว่าพฤติการณ์เป็นการเปิดเผยต่อสาธารณะ ความสัมพันธ์ที่ปิดเป็นความลับอาจไม่ถึงขั้น ค่าทดแทนต้องเรียกในคดีเดียวกันหรือคดีที่เกี่ยวเนื่อง สำหรับประชาชน: หากคู่สมรสมีความสัมพันธ์ฉันชู้สาวอย่างเปิดเผย ท่านอาจมีสิทธิเรียกค่าทดแทนจากทั้งคู่สมรสและบุคคลนั้น
ความเป็นมาทางกฎหมาย
มาตรา 1523 ได้รับการแก้ไขโดยพระราชบัญญัติสมรสเท่าเทียม (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567 มีผลบังคับใช้ 22 มกราคม 2568 เพื่อลบถ้อยคำที่ระบุเพศออก และให้ใช้บังคับกับคู่สมรสทุกคู่อย่างสมมาตร
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4261/2560 (2017)
การแสดงตนเป็นคู่ชีวิตอย่างเปิดเผยถือเป็น 'การแสดงตนในทำนองชู้สาว' ที่เพียงพอสำหรับการเรียกค่าทดแทนจากบุคคลที่สามตามมาตรา 1523
คู่สมรสมีสิทธิเรียกค่าทดแทนจากบุคคลที่สามที่แสดงตนต่อสาธารณะว่ามีความสัมพันธ์ฉันชู้สาวกับคู่สมรสของตน ไม่จำเป็นต้องถึงขั้นมีเพศสัมพันธ์ เพียงแต่แสดงตนเป็นคู่ชีวิตอย่างเปิดเผยก็เพียงพอ
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 320/2530 (1987) ★ คดีนำ
การล่วงเกินในทำนองชู้สาวตามมาตรา 1523 รวมถึงการทำชู้ สิทธิเรียกค่าทดแทนมีอยู่เมื่อศาลพิพากษาหย่าโดยไม่คำนึงถึงผู้ริเริ่มฟ้อง
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า 'การล่วงเกินในทำนองชู้สาว' ตามมาตรา 1523 วรรคสอง รวมถึงการทำชู้จริง สิทธิเรียกค่าทดแทนจากบุคคลที่สามมีอยู่โดยไม่คำนึงว่าฝ่ายใดเป็นผู้ริเริ่มฟ้องหย่า ตราบที่ศาลพิพากษาให้หย่า
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 47 คดี (พ.ศ. 2522 ถึง 2569)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 139/2569 (2026)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 748/2568 (2025) ค่าทดแทนจากชู้ — หญิงอื่นต้องทราบว่าชายมีภริยาแล้ว และศาลต้องรับฟังพยานหลักฐานอย่างระมัดระวัง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5856/2567 (2024) ภริยาฟ้องเรียกค่าทดแทนจากชู้ — ต้องบรรยายฟ้องถึงพฤติการณ์ที่หญิงอื่นแสดงตนโดยเปิดเผย
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5579/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4977/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4969/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 964/2562 (2019)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2588/2561 (2018)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- มาตรา 1516 20
- มาตรา 1529 10
- มาตรา 7 4
- มาตรา 1526 4
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 142 3
- มาตรา 1531 3
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 1523 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 1523. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1523/ (accessed 8 สิงหาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 1523 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1523/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1523/"><p>เมื่อศาลพิพากษาให้หย่ากันเพราะเหตุตามมาตรา ๑๕๑๖ (๑) คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีสิทธิได้รับค่าทดแทนจากคู่สมรสอีกฝ่ายหนึ่ง และจากผู้ซึ่งได้รับการอุปการะเลี้ยงดูหรือยกย่อง หรือผู้ซึ่งเป็นเหตุแห่งการหย่านั้น คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งจะเรียกค่าทดแทนจากผู้ซึ่งล่วงเกินคู่สมรสอีกฝ่ายหนึ่งไปในทำนองชู้สาว หรือจากผู้ซึ่งแสดงตนโดยเปิดเผยเพื่อแสดงว่าตนมีความสัมพันธ์กับคู่สมรสอีกฝ่ายหนึ่งในทำนองชู้สาวก็ได้ ถ้าคู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งยินยอมหรือรู้เห็นเป็นใจให้อีกฝ่ายหนึ่งกระทำการตามมาตรา ๑๕๑๖ (๑) หรือให้ผู้อื่นกระทำการตามวรรคสอง คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งนั้นจะเรียกค่าทดแทนไม่ได้</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 1523 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1523/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา