มาตรา 1526 — ค่าเลี้ยงชีพคู่สมรสฝ่ายที่หย่า
ตัวบทกฎหมาย
ในคดีหย่า ถ้าเหตุแห่งการหย่าเป็นความผิดของคู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งแต่ฝ่ายเดียว และการหย่านั้นจะทำให้อีกฝ่ายหนึ่งยากจนลง เพราะไม่มีรายได้พอจากทรัพย์สินหรือจากการงานตามที่เคยทำอยู่ระหว่างสมรส อีกฝ่ายหนึ่งนั้นจะขอให้ฝ่ายที่ต้องรับผิดจ่ายค่าเลี้ยงชีพให้ได้ ค่าเลี้ยงชีพนี้ศาลอาจให้เพียงใดหรือไม่ให้ก็ได้ โดยคำนึงถึงความสามารถของผู้ให้และฐานะของผู้รับและให้นำบทบัญญัติมาตรา ๑๕๙๘/๓๙ มาตรา ๑๕๙๘/๔๐ และมาตรา ๑๕๙๘/๔๑ มาใช้บังคับโดยอนุโลม สิทธิเรียกร้องค่าเลี้ยงชีพเป็นอันสิ้นสุด ถ้ามิได้ฟ้องหรือฟ้องแย้งในคดีหย่านั้น
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
In a case of divorce, if the ground for divorce has derived from the guilt of only one party, and the divorce will make the other become destitute deriving insufficient income out of his or her property or business which used to be carried on during the marriage, the latter is entitled to apply for the living allowances to be paid by the party at fault. The Court may decide whether the living allowances be granted or not by taking the ability of the grantor and the condition in life of the receiver into consideration, and the provisions of Section 1598/39, Section 1598/40 and Section 1598/41 shall apply mutatis mutandis. The right to claim the living allowances is extinguished if it is not raised in the plaint or counter-claim in the action for divorce.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 1526 เป็นค่าเลี้ยงชีพหลังหย่าแบบไทย — จำกัดและมีเงื่อนไข คู่สมรสฝ่ายที่จะได้รับต้องแสดงให้เห็น (ก) ความเดือดร้อนทางการเงินที่เกิดจากการหย่า และ (ข) ไม่ใช่ฝ่ายที่กระทำผิด จำนวนและระยะเวลาศาลกำหนดโดยพิจารณาฐานะของคู่กรณี ระยะเวลาสมรส และความประพฤติ ในทางปฏิบัติ ค่าเลี้ยงชีพไม่สูงเมื่อเทียบกับมาตรฐานตะวันตก (มักอยู่ที่ 5,000-30,000 บาทต่อเดือน) และเกือบเสมอเป็นแบบมีกำหนดเวลาแทนถาวร การบังคับคดีข้ามชาติทำได้ยาก สำนักงานมักเจรจาเป็นเงินก้อนแทน
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
สำหรับทนายความ: ค่าเลี้ยงชีพตามมาตรา 1526 ใช้ได้เฉพาะในคดีหย่าที่ศาลพิพากษาและพบว่ามีฝ่ายผิด ในการหย่าโดยความยินยอมควรรวมข้อตกลงค่าเลี้ยงชีพไว้ในสัญญาหย่าเพราะศาลไม่สามารถสั่งแยกต่างหากหลังจดทะเบียนหย่าแล้ว สำหรับประชาชน: หากหย่าโดยความยินยอม ต้องตกลงเรื่องค่าเลี้ยงชีพในสัญญาหย่า ไม่สามารถกลับมาร้องศาลได้ภายหลัง
ความเป็นมาทางกฎหมาย
มาตรา 1526 ใช้บังคับมาตั้งแต่การปรับปรุง พ.ศ. 2519 พระราชบัญญัติสมรสเท่าเทียม (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567 ทำให้บทบัญญัตินี้เป็นกลางทางเพศ คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งอาจถูกสั่งให้จ่ายหรือมีสิทธิรับค่าเลี้ยงชีพ
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 15067/2555 (2012)
ค่าเลี้ยงชีพตามมาตรา 1526 ต้องเป็นการหย่าโดยคำพิพากษาที่มีฝ่ายผิด การหย่าโดยตกลงระหว่างพิจารณาไม่เข้าเกณฑ์
เมื่อคู่สมรสตกลงหย่าในระหว่างพิจารณาคดี ศาลถือว่าเป็นการหย่าโดยความยินยอม ไม่ใช่หย่าโดยคำพิพากษาที่มีฝ่ายผิด จึงไม่สามารถกำหนดค่าเลี้ยงชีพตามมาตรา 1526 ได้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4685/2540 (1997)
จำนวนค่าเลี้ยงชีพตามมาตรา 1526 ต้องสะท้อนมาตรฐานการครองชีพระหว่างสมรสและความสามารถของฝ่ายที่จ่าย
มาตรา 1526 อนุญาตให้ศาลกำหนดค่าเลี้ยงชีพหลังหย่าเฉพาะเมื่อมีการหย่าโดยคำพิพากษาและเหตุเกิดจากความผิดของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง จำนวนต้องสะท้อนมาตรฐานการครองชีพระหว่างสมรสและความสามารถจ่ายของฝ่ายผิด
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 38 คดี (พ.ศ. 2506 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1242/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 875/2561 (2018)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8151/2560 (2017)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7072/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 13552/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 10770/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4398/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8046/2556 (2013)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- มาตรา 1516 14
- มาตรา 1531 6
- มาตรา 1518 4
- มาตรา 1523 4
- มาตรา 1627 4
- มาตรา 1564 3
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล
คำถามที่พบบ่อย
ค่าเลี้ยงชีพหลังหย่าในประเทศไทยมีกำหนดนานเท่าไหร่?
ตามมาตรา 1526 ศาลกำหนดจำนวนและระยะเวลาตามดุลพินิจ โดยพิจารณาจากความต้องการของผู้รับและความสามารถของผู้จ่าย ไม่มีกำหนดระยะเวลาตายตัวตามกฎหมาย ค่าเลี้ยงชีพสิ้นสุดโดยอัตโนมัติเมื่อผู้รับสมรสใหม่ และอาจปรับเปลี่ยนหรือเพิกถอนได้หากสถานการณ์เปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญ
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 1526 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 1526. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1526/ (accessed 8 สิงหาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 1526 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1526/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1526/"><p>ในคดีหย่า ถ้าเหตุแห่งการหย่าเป็นความผิดของคู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งแต่ฝ่ายเดียว และการหย่านั้นจะทำให้อีกฝ่ายหนึ่งยากจนลง เพราะไม่มีรายได้พอจากทรัพย์สินหรือจากการงานตามที่เคยทำอยู่ระหว่างสมรส อีกฝ่ายหนึ่งนั้นจะขอให้ฝ่ายที่ต้องรับผิดจ่ายค่าเลี้ยงชีพให้ได้ ค่าเลี้ยงชีพนี้ศาลอาจให้เพียงใดหรือไม่ให้ก็ได้ โดยคำนึงถึงความสามารถของผู้ให้และฐานะของผู้รับและให้นำบทบัญญัติมาตรา ๑๕๙๘/๓๙ มาตรา ๑๕๙๘/๔๐ และมาตรา ๑๕๙๘/๔๑ มาใช้บังคับโดยอนุโลม สิทธิเรียกร้องค่าเลี้ยงชีพเป็นอันสิ้นสุด ถ้ามิได้ฟ้องหรือฟ้องแย้งในคดีหย่านั้น</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 1526 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1526/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา