มาตรา 1523 — ค่าทดแทนกรณีหย่าเพราะมีชู้
ตัวบทกฎหมาย
วรรคหนึ่ง แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เป็นบทบัญญัติที่เลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมต่อบุคคลเพราะเหตุแห่งความแตกต่างในเรื่องเพศ สมควรแก้ไขบทบัญญัติดังกล่าวให้สอดคล้องกับหลักการมีสิทธิเท่าเทียมกันระหว่างชายและหญิง และหลักการห้ามมิให้เลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมต่อบุคคลเพราะเหตุแห่งความแตกต่างในเรื่องเพศที่เคยได้รับความคุ้มครองตามประเพณีการปกครองประเทศไทย ในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข จึงจำเป็นต้องตราพระราชบัญญัตินี้พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ ๑๗) พ.ศ. ๒๕๕๐[316]
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
In case of divorce by judgment of the Court on the ground as provided in Section 1516 (1), the husband or wife is entitled to compensation from the husband or wife and other woman or adulterer, as the case may be. The husband is entitled to claim compensation from any person who has wrongfully taken liberties with his wife in an adulterous manner, and the wife is entitled to claim compensation from other woman who has openly shown her adulterous relations with the former's husband. However, the husband or wife is not entitled to claim feedback (/form/1-samuiforsale-contact-form.html?tmpl=component) / compensation if he or she has consented to or connived at the act done by other party under Section 1516 (1) or allowed other person to act as provided in paragraph two.
คำแปลนี้ยังไม่ได้รับการรับรองจากสำนักงาน — โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 1523 เป็นบทบัญญัติเรื่องหย่าที่ถูกฟ้องมากที่สุดในไทย โดยเฉพาะในการสมรสข้ามวัฒนธรรม คู่สมรสฝ่ายที่ถูกล่วงเกินฟ้องทั้งคู่สมรสที่ไม่ซื่อสัตย์และชู้ "ค่าทดแทน" ครอบคลุมทั้งความเสียหายทางจิตใจและทางเศรษฐกิจที่เกิดจากการมีชู้ ข้อปฏิบัติ: (1) ต้องฟ้องรวมกับคดีหย่า — ฟ้องแยกภายหลังไม่ได้ (2) ค่าเสียหายเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง — คำพิพากษาล่าสุดอยู่ระหว่าง 200,000 ถึง 1,000,000+ บาท (3) ต้องร่วมฟ้องชู้เป็นจำเลยจึงผูกความรับผิดได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1303/2568 ยืนยันว่าความรับผิดของชู้อยู่ต่อแม้คู่สมรสที่กระทำชู้จะล้มละลาย
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
สำหรับทนายความ: การฟ้องเรียกค่าทดแทนจากบุคคลที่สามตามมาตรา 1523 ต้องแสดงว่าพฤติการณ์เป็นการเปิดเผยต่อสาธารณะ ความสัมพันธ์ที่ปิดเป็นความลับอาจไม่ถึงขั้น ค่าทดแทนต้องเรียกในคดีเดียวกันหรือคดีที่เกี่ยวเนื่อง สำหรับประชาชน: หากคู่สมรสมีความสัมพันธ์ฉันชู้สาวอย่างเปิดเผย ท่านอาจมีสิทธิเรียกค่าทดแทนจากทั้งคู่สมรสและบุคคลนั้น
ความเป็นมาทางกฎหมาย
มาตรา 1523 ได้รับการแก้ไขโดยพระราชบัญญัติสมรสเท่าเทียม (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567 มีผลบังคับใช้ 22 มกราคม 2568 เพื่อลบถ้อยคำที่ระบุเพศออก และให้ใช้บังคับกับคู่สมรสทุกคู่อย่างสมมาตร
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4261/2560 (2017)
การแสดงตนเป็นคู่ชีวิตอย่างเปิดเผยถือเป็น 'การแสดงตนในทำนองชู้สาว' ที่เพียงพอสำหรับการเรียกค่าทดแทนจากบุคคลที่สามตามมาตรา 1523
คู่สมรสมีสิทธิเรียกค่าทดแทนจากบุคคลที่สามที่แสดงตนต่อสาธารณะว่ามีความสัมพันธ์ฉันชู้สาวกับคู่สมรสของตน ไม่จำเป็นต้องถึงขั้นมีเพศสัมพันธ์ เพียงแต่แสดงตนเป็นคู่ชีวิตอย่างเปิดเผยก็เพียงพอ
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 320/2530 (1987) ★ คดีนำ
การล่วงเกินในทำนองชู้สาวตามมาตรา 1523 รวมถึงการทำชู้ สิทธิเรียกค่าทดแทนมีอยู่เมื่อศาลพิพากษาหย่าโดยไม่คำนึงถึงผู้ริเริ่มฟ้อง
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า 'การล่วงเกินในทำนองชู้สาว' ตามมาตรา 1523 วรรคสอง รวมถึงการทำชู้จริง สิทธิเรียกค่าทดแทนจากบุคคลที่สามมีอยู่โดยไม่คำนึงว่าฝ่ายใดเป็นผู้ริเริ่มฟ้องหย่า ตราบที่ศาลพิพากษาให้หย่า
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา