คำพิพากษาศาลฎีกา 64 ฉบับเกี่ยวกับสิทธิในการใช้ประโยชน์ในประเทศไทย (พ.ศ. 2479-2565)

ตรวจสอบโดย ThaiLawOnline สำนักงานกฎหมายไทยที่ได้รับใบอนุญาตและดำเนินกิจการในประเทศไทยตั้งแต่ปี พ.ศ. 2549 ทนายความผู้รับผิดชอบสำนวน: วิชุดา อรรถเมธากุล, น.ม., ใบอนุญาตเนติบัณฑิตไทย เลขที่ 3149/2556.

อัปเดตล่าสุดเมื่อ 5 กันยายน 2569

ประเด็นสำคัญ

We maintain the most detailed database of Thai ศาลฎีกา decisions on usufruct (สิทธิเก็บกิน). It contains 64 decisions from 1936 to 2022 and updated in 2026. These cases are organized into 12 themes. They cover usufructuary power, registration, gift law, lease interaction, wills, co-ownership, owner’s rights, duration, tax issues, temple property, ทรัพย์สินของคู่สมรส, and procedures. No other law firm in Thailand provides this much English-language case analysis on usufruct.

เขียนโดย เซบาสเตียน เอช. บรูสโซ และ วิชุดา อรรถเมธาคอน | ThaiLawOnline.com เชี่ยวชาญด้านกฎหมายสิทธิเก็บกินตั้งแต่ปี 2549

เหตุใดคำตัดสินของศาลจึงมีความสำคัญต่อสิทธิเก็บกินของคุณ

ประเทศไทยใช้ระบบกฎหมายแพ่ง คำตัดสินของศาลฎีกาไม่ได้มีผลผูกพันเป็นบรรทัดฐานเหมือนในประเทศที่ใช้ระบบกฎหมายคอมมอนลอว์ แต่มีอำนาจในการพิจารณาและโน้มน้าวใจอย่างมาก

ศาลชั้นต้นและศาลจังหวัดมักปฏิบัติตามแบบแผนจากคดีของศาลฎีกาเป็นประจำ เมื่อพิจารณาข้อพิพาทที่คล้ายคลึงกัน พวกเขาจะใช้คำตัดสินเหล่านั้นเป็นแนวทาง

การทำความเข้าใจกฎหมายคดีตัวอย่างจะช่วยให้เข้าใจว่าศาลจะปฏิบัติต่อสิทธิเก็บกินของคุณอย่างไรในทางปฏิบัติ คำตัดสินของศาลฎีกาเกี่ยวกับอำนาจตามมาตรา 1417 ได้สร้างแบบแผนขึ้น ศาลระดับจังหวัดจะปฏิบัติตามเมื่อพิจารณาคดีที่คล้ายคลึงกัน คุณสามารถคาดการณ์ผลลัพธ์และเสริมสร้างสถานะของคุณได้โดยการรู้ว่าศาลเคยตัดสินอย่างไรมาก่อน

คำตัดสินทั้ง 64 ฉบับในฐานข้อมูลของเราสะท้อนให้เห็นถึงวิวัฒนาการของกฎหมายสิทธิเก็บกินในทรัพย์สินตลอดระยะเวลาเกือบ 90 ปี คำตัดสินในช่วงแรก (ค.ศ. 1936-1950) ชี้แจงว่าจำเป็นต้องจดทะเบียนหรือไม่ คำตัดสินในช่วงกลาง (ค.ศ. 1950-1990) กำหนดความสัมพันธ์กับสัญญาเช่า ของขวัญ และทรัพย์สินระหว่างคู่สมรส คำตัดสินในช่วงหลัง (ค.ศ. 1990-2022) กล่าวถึงสถานการณ์สมัยใหม่ เช่น การหักภาษี ณ ที่จ่าย สิทธิเก็บกินในคอนโดมิเนียม และการโอนทรัพย์สินโดยฉ้อฉล.

คำตัดสินสำคัญตามหลักการทางกฎหมาย

1. อำนาจของผู้ทรงสิทธิเก็บกิน (มาตรา 1417)

ประมวลกฎหมายแพ่งให้อำนาจ “การจัดการ” อย่างกว้างขวางแก่ผู้รับสิทธิเก็บกิน คำตัดสินของศาลฎีกาได้ชี้แจงขอบเขตของอำนาจเหล่านี้ให้ชัดเจนยิ่งขึ้น และแสดงให้เห็นว่าเมื่อใดที่เจ้าของยังคงมีสิทธิที่จะดำเนินการได้.

คำตัดสินที่ 15033/2555 (2012): สิทธิในการใช้ประโยชน์ควบคุมการขับไล่ผู้เช่า

An owner registered two individuals as lifetime usufructuaries of the land. When a dispute arose with an occupant, the owner sued to evict. The Court held that ending a lease or evicting an occupant is the usufructuary’s power of management under Section 1417 paragraph one, and that while the usufruct subsists the owner has none of those rights. The owner had no standing to sue, and the claim was dismissed. This establishes that owners cannot bypass the usufruct.

Decision 2428/2518 (1975): Usufructuary Can Evict Without Juvenile Court Permission

A usufructuary sued to evict an occupant who lived on the land by permission. The land belonged to a minor, and it was argued that the suit needed Juvenile Court permission first. The Supreme Court held no such permission was necessary: Section 1417 paragraph two gives the usufructuary power to manage the property, and suing to evict is an act of management. Usufructuary standing does not depend on owner capacity, and no prior warning to the occupant was required.

คำตัดสินที่ 3019/2528 (1985): การขับไล่ถือเป็นการจัดการทรัพย์สิน

A usufructuary sued to evict the occupants of a house and land let to a tenant who had since died. The Court confirmed that eviction is “property management” expressly granted under Section 1417, so the usufructuary had standing, and the owner was not a party to the case. It then held that once the reciprocal ten year arrangement expired the tenant held on a monthly tenancy, which ended on the tenant’s death, and it ordered the occupants out.

คำตัดสินที่ 807/2503 (1960): สิทธิเก็บกินตลอดชีพให้สิทธิในการเก็บค่าเช่า

An owner transferred land and a building to her three children but kept a lifetime usufruct, and leased the building through an agent. The tenant resisted eviction on the ground that she was not the owner and so could not sue. The Court held that during the usufruct the usufructuary alone may possess, use and take the benefit of the property, and the owner has none of those rights, so she could lease it and collect the rent in her own name. The children were not parties and the dispute was with the tenant.

Decision 7341/2542 (1999): Usufruct Over a Registered Portion Covers Its Buildings

Three people co-owned titled land, and they registered one of them as lifetime usufructuary over his own portion. Two shophouses stood on it, and another co-owner had leased them to a tenant. When that lease expired the usufructuary sued to evict. The Court held that a usufruct registered over a specific portion covers any structure that is a component part of that land, and that the usufructuary could evict even though he had not signed the lease as lessor.

Decision 4470/2528 (1985): Owner Can Still Sue for Damage to the Building

A contractor excavating and driving piles for a shopping centre next door caused the soil beneath a shophouse to give way and damaged the building. The shophouse was subject to a registered usufruct. The Court held that ownership stays with the owner, so the owner keeps standing to sue in การละเมิด for damage to the property, and the usufructuary’s management rights do not displace that claim. The managing partner of the contracting partnership was liable without limit alongside it.

2. การจดทะเบียนเทียบกับสิทธิส่วนบุคคล (มาตรา 1299)

ประเด็นสำคัญในกฎหมายสิทธิเก็บกินในที่ดินของไทยคือ สัญญาที่ไม่ได้จดทะเบียนนั้นมีผลบังคับใช้ได้หรือไม่ คำตัดสินต่างๆ ได้ชี้แจงความแตกต่างระหว่างสิทธิที่จดทะเบียนแล้ว (อสังหาริมทรัพย์) และสิทธิที่ไม่ได้จดทะเบียน (สังหาริมทรัพย์)

คำตัดสินที่ 4446/2543 (2000): สิทธิเก็บกินโดยวาจา ก่อให้เกิดสิทธิส่วนบุคคลที่ถูกต้อง

เจ้าของเดิมตกลงด้วยวาจาที่จะให้สิทธิเก็บกินตลอดชีพ แต่ไม่เคยจดทะเบียนสิทธินั้น ต่อมาเจ้าของเดิมพยายามขับไล่ผู้เช่าออก ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าข้อตกลงด้วยวาจาเป็นสิทธิส่วนบุคคลที่ถูกต้องตามมาตรา 1299 สิทธิเก็บกินที่ไม่ได้จดทะเบียนนั้นป้องกันการขับไล่ อย่างไรก็ตาม สิทธิส่วนบุคคลนี้ไม่สามารถผูกมัดบุคคลที่สามได้ หากที่ดินถูกขาย เจ้าของใหม่ไม่มีภาระผูกพันที่จะต้องยอมรับสิทธิเก็บกินที่ไม่ได้จดทะเบียนนั้น

คำตัดสินที่ 2380/2542 (1999): สิทธิในการเรียกร้องการจดทะเบียน

A parent transferred land and buildings to a child in exchange for an oral agreement that the parent would keep a lifetime usufruct, the child taking the key money and the parent the rent. The child never registered it. The Court held that this reciprocal arrangement creates a personal right to demand registration, and that the parent could sue to compel it for as long as the child had not transferred the property to anyone else. That limit is the point: the right does not survive a transfer to a third party.

Decision 679/2514 (1971): Compromise Agreement and Limitation Period

A parent and child settled by compromise agreement, and the settlement gave the parent a lifetime usufruct that was never registered. Sued years later to register it, the child pleaded that more than ten years had passed. The Court held that a claim founded on a compromise carried a ten year period under what was then Section 168, and that time had not begun to run at all, because the child’s own pleading admitted letting the parent exercise the right throughout, which is an implied acknowledgment. The case went back to the trial court for hearing.

คำตัดสินที่ 1256/2519 (1976): สิทธิเก็บกินที่ไม่ได้จดทะเบียนยังคงมีผลใช้ได้

An owner signed a written agreement giving the other party a สิทธิในการอยู่อาศัย and a usufruct for life, in exchange for that party not opposing his application to administer an อสังหาริมทรัพย์. It was never registered. When he set about selling the property, the Court held that Section 1299 makes an unregistered acquisition imperfect, not void: it is not a real right good against the world, but it is a personal right enforceable between the parties, and it was enough to obtain an order forbidding the sale. Registration would perfect it at once.

คำตัดสินที่ 1013/2485 (1942): คำตัดสินแรกสุดเกี่ยวกับสิทธิเก็บกินในฐานะสิทธิในทรัพย์สิน

This 1942 decision is one of the earliest Supreme Court cases on usufruct. A party who had agreed to transfer land claimed a usufruct over it, but the agreement laid down no such condition and nothing had been registered. The Court held that a usufruct is a real right which the law requires to be registered, so he had not acquired it completely. It is the starting point for the registration line of cases that follows, which later softened it: see Decisions 4446/2543 and 1256/2519 above.

3. ของกำนัลที่มีภาระผูกพัน (การให้โดยมีค่าทรัพย์สินติดพัน)

When a parent gifts land but keeps a usufruct, a question arises: is it a true gift or a gift with an ภาระผูกพัน? This affects whether the gift can be revoked for ingratitude.

คำตัดสินที่ 1516/2525 (1982): ของขวัญที่มีภาระผูกพันไม่สามารถเพิกถอนได้

ผู้ปกครองได้มอบที่ดินให้และมีสิทธิเก็บกินตลอดชีวิต นอกจากนี้ยังได้รับข้าวสาร 30 กระสอบต่อปี ต่อมาหลายปีก่อน ผู้ปกครองอ้างว่าบุตรอกตัญญูและขอให้เพิกถอนของกำนัล ศาลวินิจฉัยว่านี่เป็นของกำนัลที่มีภาระผูกพัน ตามมาตรา 528-529 ของกำนัลเช่นนี้ไม่สามารถเพิกถอนได้เนื่องจากความอกตัญญู เนื่องจากผู้ปกครองได้รับสิ่งตอบแทนที่เพียงพอแล้ว

Decision 2651/2543 (2000): A Retained Usufruct Bars Revocation for Ingratitude

A donor gave two adjoining parcels to the defendant and the defendant registered a lifetime usufruct back to him over them. The donor sued to revoke the gift for ingratitude after being shut out of the land. The Court held that a gift made on those terms carries an encumbrance, and that Section 535 (2) does not allow such a gift to be revoked for ingratitude. It added the point that decides what to do instead: a usufructuary who is being obstructed can go to court to stop the obstruction, and does not need to revoke the gift to do it. The judgment records no family relationship between the two men.

คำตัดสินที่ 10344/2551 (2008): ข้อตกลงด้วยวาจาในการเก็บเกี่ยวผลไม้

พ่อแม่แบ่งที่ดินให้แก่ทายาท แต่ยังคงรักษาสิทธิในการเก็บค่าเช่าและเก็บเกี่ยวผลไม้โดยไม่ได้จดทะเบียนไว้ ต่อมาลูกๆ พยายามที่จะขัดขวางเรื่องนี้ ศาลตัดสินว่าข้อตกลงด้วยวาจาของพ่อแม่นั้นถือเป็นของขวัญที่มีภาระผูกพัน แม้จะไม่ได้จดทะเบียน แต่สิทธิในการเก็บเกี่ยวซึ่งมีลักษณะคล้ายสิทธิในการใช้ประโยชน์นั้นมีผลผูกพันและไม่สามารถเพิกถอนได้.

คำตัดสินที่ 3020/2537 (1994): ความแตกต่างระหว่างของขวัญกับค่าตอบแทน

A parent registered a gift of land to a child, keeping the right to let it and collect the rent for life, and the child undertook to pay the parent’s funeral costs. The parent later sought to revoke the gift for ingratitude. The Court held that the appellate court was entitled to find, within the issues the parties had actually pleaded, that this was a gift as true remuneration rather than a gift with an encumbrance. On either footing it was not a simple gift and could not be revoked.

4. ปฏิสัมพันธ์ระหว่างสิทธิเก็บกินและสัญญาเช่า

สิทธิเก็บกิน (Usufruct) มอบสิทธิในการบริหารจัดการอย่างกว้างขวางคล้ายกับสัญญาเช่า คำตัดสินของศาลกำหนดว่าสิทธิเก็บกินมีปฏิสัมพันธ์กับสัญญาเช่าที่จดทะเบียนอย่างไร และแสดงให้เห็นว่าจะเกิดอะไรขึ้นเมื่อคู่สัญญาเสียชีวิตหรือสถานการณ์เปลี่ยนแปลงไป

คำตัดสินที่ 2297/2541 (1998): คำตัดสินสำคัญ สัญญาเช่ายังคงมีผลใช้บังคับแม้ผู้ทรงสิทธิเก็บกินจะเสียชีวิต

An owner registered a lifetime usufruct in favour of a woman, who then leased the land and shophouse to two tenants for 30 years, in writing and registered. She died during the term. The Supreme Court held that she had power to lease under Section 1417 paragraph two, and that although her death ended the usufruct under Section 1418 last paragraph, that did not touch the tenants, who were third parties. The lease stayed alive and bound the owner who had granted the usufruct in the first place, so she could not evict. The judgment below was reversed and her claim dismissed.

คำตัดสินที่ 6278/2537 (1994): ทั้งผู้ทรงสิทธิเก็บกินและเจ้าของเสียชีวิต

A father granted a lifetime usufruct over land and a shophouse, and the usufructuary leased the shophouse for seven years. Both the father and the usufructuary died during the term and the father’s children inherited. The children did not attack the lease; they relied on it. The Court held that they took the land together with the rights and duties under the lease the usufructuary had granted, so they could sue the tenant, and it held the tenant liable under Sections 552 and 562 for a fire, having stored large quantities of cardboard contrary to the agreed business use and kept neither extinguishers nor a watchman.

คำตัดสินที่ 498/2536 (1993): สัญญาเช่าที่มีอยู่เดิมมีผลผูกพันเจ้าของรายหลัง

A landowner leased a building for 11 years and 5 months and applied to register the lease the same day. Before the registration went through he gave the land and building to his wife and children, who registered a usufruct back to him. The Court held that the lease dated from the day it was made, not the day the registrar entered it, and that under Section 569 each later owner, first the wife and children and then the purchaser, took subject to it. His death did not end the lease and the purchaser could not evict.

คำตัดสินที่ 1077/2540 (1997): การเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินตามสัญญาเช่าและกฎหมายเกษตรกรรม

ผู้เช่าเริ่มต้นสัญญาเช่าเพื่อทำนาข้าวภายใต้พระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อการเกษตร ต่อมาผู้เช่าเปลี่ยนไปใช้ที่ดินเพื่อเลี้ยงปลา พระราชบัญญัติดังกล่าวยังคงใช้บังคับอยู่หรือไม่ ศาลตัดสินว่าการเปลี่ยนการใช้ประโยชน์จากนาข้าวเป็นบ่อเลี้ยงปลาหมายความว่าพระราชบัญญัติดังกล่าวไม่มีผลบังคับใช้อีกต่อไป สัญญาเช่าจึงอยู่ภายใต้บทบัญญัติทั่วไป ไม่ใช่การคุ้มครองทางการเกษตร

5. สิทธิในการใช้ประโยชน์ที่สร้างขึ้นโดยพินัยกรรม

พินัยกรรมมักให้สิทธิในการใช้ประโยชน์ โดยมักรวมถึงสิทธิในการอยู่อาศัยด้วย คำตัดสินของศาลชี้แจงว่าศาลตีความภาษาในพินัยกรรมอย่างไร และผลกระทบต่ออำนาจของกองมรดกเป็นอย่างไร.

คำตัดสินที่ 7199/2552 (2009): พินัยกรรมให้สิทธิในการอยู่อาศัยและสิทธิในการใช้ประโยชน์

A holograph will granted the defendant the right of habitation and the right of usufruct over the testator’s house and land for life, and provided that on her death the property would pass in full ownership, in equal shares, to the children of another named person. The life beneficiary applied to have the property registered in her own name as an heir. The Court held that the will gave her those limited rights and not ownership, so she possessed the property on behalf of the children named to take it, could not plead prescription against them, and could not register the transfer. Ownership was left to pass to them on her death, under a condition precedent, by sections 1673 and 1674 paragraph two.

คำตัดสินที่ 305/2489 (1946): ผู้จัดการที่ดินไม่สามารถให้เช่าต่อได้หลังจากส่งมอบแล้ว

พินัยกรรมฉบับหนึ่งได้มอบสิทธิในการใช้ประโยชน์เหนืออาคารพาณิชย์แห่งหนึ่ง หลังจากมอบสิทธินั้นให้แก่ผู้รับสิทธิเก็บกินแล้ว ผู้จัดการมรดกพยายามที่จะให้เช่าทรัพย์สินนั้น ศาลวินิจฉัยว่า เมื่อสิทธิในการใช้ประโยชน์ได้ถูกมอบไปแล้ว อำนาจของผู้จัดการมรดกก็สิ้นสุดลง มีเพียงผู้รับสิทธิเก็บกินเท่านั้นที่สามารถให้เช่าได้ ผู้จัดการมรดกไม่สามารถให้เช่าทรัพย์สินที่ได้มีการโอนสิทธิในการใช้ประโยชน์ไปแล้วได้อีกในภายหลัง.

คำตัดสินที่ 1516/2503 (1960): การที่เทมเปิลไม่ใช้สิทธิภายใน 10 ปี

A landowner willed land to a temple, subject to a lifetime usufruct for her grandmother and her mother. The temple then did nothing: it let the mother possess the land and register the inheritance into the mother’s own name, for more than ten years. The Court held that the temple’s claim as legatee was barred by Section 1754 last paragraph and that the temple had lost its rights under the will. The temple lost, and the judgment below was reversed.

6. กรรมสิทธิ์ร่วมและสิทธิในการใช้ประโยชน์

เมื่อที่ดินเป็นกรรมสิทธิ์ร่วมของหลายคน ผู้ร่วมเป็นเจ้าของคนใดคนหนึ่งสามารถให้สิทธิเก็บกินในที่ดินแก่ผู้อื่นได้หรือไม่? คำตัดสินต่างๆ ได้ชี้แจงข้อกำหนดเกี่ยวกับการขอความยินยอมแล้ว

Decision 283/2498 (1955): Co-Owner Cannot Bind the Other Co-Owners

One co-owner burdened jointly owned land with a usufruct in favour of an outsider, by compromise agreement and without the consent of the other co-owners. The Court held that the agreement does not bind them. That is the correct way to read it: a co-owner may deal with their own share, so the grant is ineffective against the others rather than void against everybody. To burden the whole of the land, all co-owners must agree.

Decision 887/2538 (1995): Land Department Opinion Is Advisory, and Cannot Be Sued Over

The Land Department advised a district land office that a usufruct cannot be registered where the intended usufructuary is himself one of the co-owners. The would-be usufructuary sued the Department. The Court held that the advice only assisted the officer, and that whether to register is the land officer’s own power under Section 71 of the Land Code. The Department had therefore not infringed anyone’s rights and the claimant had no standing to sue it, a point the Court raised of its own motion as one of public order.

7. สิทธิของเจ้าของในระหว่างการใช้ประโยชน์ที่ดิน

สิทธิในการใช้ประโยชน์ (usufruct) มอบสิทธิในการบริหารจัดการในวงกว้าง แต่ไม่ได้โอนกรรมสิทธิ์ แล้วเจ้าของเดิมยังคงมีสิทธิอะไรบ้าง?

คำตัดสินที่ 2783/2516 (1973): เจ้าของสามารถขายได้ในระหว่างที่สิทธิเก็บกินยังดำเนินอยู่

Land and two houses belonged to five children who were minors, and their father applied to the court for leave to sell on their behalf. It was the usufructuary who objected, not a buyer. The Court held that a usufructuary has only the rights of possession, use, benefit and management under Section 1417 and no power to stop the owner selling, so long as the sale does not prejudice the usufruct. A usufruct is a real right good against everyone, so a purchaser cannot cut it down, and selling subject to it is not bad faith. Leave to sell was given.

8. ระยะเวลา, ช่วงเวลาที่ไม่ออกกำลังกาย และข้อจำกัด

หากสิทธิในการใช้ประโยชน์ไม่ถูกนำไปใช้ สิทธินั้นจะสิ้นสุดลงหรือไม่? คำตัดสินต่างๆ ได้กำหนดความแตกต่างระหว่างข้อจำกัดทั่วไปและระยะเวลาเฉพาะสำหรับสิทธิในการใช้ประโยชน์

คำตัดสินที่ 1548/2503 (1960): การไม่ใช้สิทธิไม่ทำให้สิทธิขาดช่วง

A usufructuary never exercised the right for 7-8 years. The owner claimed it had lapsed through non-exercise. The Court held that a usufruct does not lapse from non-exercise, and that the relevant limitation is the 10-year general limitation. Section 1428 was not in point: it bars ใดๆ action between owner and usufructuary, or their transferee, in connection with the usufruct, but only once one year has run from the day the usufruct ends, and this usufruct had not ended.

Decision 4074/2536 (1993): Mining Usufruct Fails Where Its Contractual Condition Was Never Met

A landowner contracted to give a mining company a usufruct for 30 years, on terms requiring the company to notify him within a set time if it wanted the right. The company never gave notice and nearly 20 years passed. It was the company’s successor who sued. The Court held that the contractual right could no longer be relied on, and that the successor could not assert it either, because a transferee takes no better right than the transferor. The case turns on an unperformed condition in a contract, not on non-exercise of a registered usufruct, and no statute was breached.

9. ประเด็นด้านภาษีและรายได้

คำตัดสินในปัจจุบันกล่าวถึงการจัดการสิทธิในการใช้ประโยชน์เพื่อการหักภาษี ณ ที่จ่ายและการจัดสรรรายได้

คำตัดสินที่ 575/2560 (2017): การหักภาษี ณ ที่จ่ายและผู้มีรายได้จริง

An owner leased land to a company for 30 years and, on the same day, agreed to give a usufruct to her three grandchildren, who were minors, but the usufruct was registered only after the lease had been made. The company paid the key money and the rent to the grandchildren and issued withholding tax certificates in their names. The grandchildren, not the owner, sued the Revenue Department for a refund. The Court held that the income under the lease belonged to the owner, because she was the contracting party under it, and that the grandchildren merely received the money on her behalf, so the certificates named the wrong taxpayer and no refund was due. The sequence is what decided it.

10. วัดและทรัพย์สินทางศาสนา

ศาลไทยใช้กฎพิเศษเมื่อสิทธิเก็บกินเกี่ยวข้องกับทรัพย์สินของวัด (ที่สังเกตการณ์โบสถ์)

Decision 5528/2533 (1990): Temple Land Cannot Be Lost by Possession

A donor gave untitled land to a temple, providing that his wife should have a usufruct for life, and the temple took possession. The land became temple land from the moment of the gift, and the wife held it on the temple’s behalf. She later sold it, and it was the buyer who fought the temple, not the wife. The Court held that the buyer could not plead prescription against a temple over temple land under Section 34 of the Sangha Act B.E. 2505, so the temple kept its possessory right. The temple’s failure to enter the acquisition in its register did not cost it anything.

Decision 1906/2519 (1976): Estate Management Committee Can Sue the Tenant

A donor gave land to a temple by deed, keeping a right of habitation and usufruct for himself and providing that after his death a committee would collect the income and divide it between the temple and others. After he died the committee sued a tenant to recover the land. The Court held that the committee, acting as administrators of the estate, had authority to sue even though the complaint named the temple, because the complaint set out the committee’s power, and that the temple could not obstruct the committee’s management. The tenant was evicted.

11. การแต่งงานและสิทธิของคู่สมรส

สิทธิในการใช้ประโยชน์อาจมีปฏิสัมพันธ์กับระบบทรัพย์สินระหว่างคู่สมรส คำตัดสินต่างๆ จะชี้แจงให้ชัดเจนว่าสิทธิของคู่สมรสได้รับผลกระทบอย่างไร

คำตัดสินที่ 818/2546 (2003): ของขวัญที่สามีมอบให้แก่ภรรยาในระหว่างการสมรส

A husband registered gifts of seven plots of land to his wife during the marriage, keeping a usufruct over each. He later moved to undo them. The Court held that a gift between spouses during marriage is a contract concerning property made between husband and wife, so Section 1469, which lets either spouse avoid such a contract, is the provision that governs it, and not the general revocation of gifts rule in Section 535. The gifts were set aside.

Decision 6552/2538 (1995): Marital Property Under the Pre-1976 Book V

This is an estate case about how property acquired during a marriage is classified. The Court held that property the deceased received by inheritance or gift during the marriage, while Book V of the Code as it stood before the 1976 revision was in force, is marital property under the old Section 1466, and that the revised Sections 1471 and 1474 do not turn it retrospectively into separate property. Only the deceased’s half therefore passed to the heirs. A usufruct enters the case only as one line of the estate inventory, and the judgment decides nothing about transferring a usufruct or about spousal consent.

12. ขั้นตอนและเรื่องเบ็ดเตล็ด

คำตัดสินเหล่านี้เกี่ยวข้องกับเขตอำนาจศาล หลักการตัดสินคดีซ้ำ ค่าธรรมเนียมศาล และเรื่องขั้นตอนการดำเนินคดีอื่นๆ

คำตัดสินที่ 7956/2557 (2014): การเรียกร้องสิทธิในสิทธิเก็บกินในฐานะคดีที่ไม่มีมูลค่าทรัพย์สิน

A claimant sued seven defendants for a declaration that he held a usufruct and an order registering it. He lost on the facts: the courts found the right had never been granted to him. On costs, the Court held that because he had not claimed the land itself, which stayed part of the estate, the case carried no property value, so the ad valorem court fees charged at all three levels were wrong, and it ordered the excess refunded.

Decision 8458/2558 (2015): The Same Usufruct Question Cannot Be Tried Twice

The second defendant here had already sued these same plaintiffs over the same land, and that case reached the Supreme Court as Decision 7956/2557 above, which held the usufruct had never been granted to him. Both cases were in the same court of first instance. The Supreme Court held that deciding the question again was a repetition of proceedings barred by Section 144 of the Civil Procedure Code, and that this applied even though the present case had been filed before judgment was given in the earlier one. It raised the point of its own motion as a matter of public order.

คำตัดสินที่ 2775/2565 (2022): ตรวจสอบความสามารถในการบังคับใช้เมื่อสัญญาเช่าพื้นฐานล้มเหลว

This is a criminal case. A landowner prosecuted a tenant under the Bad Cheque Act B.E. 2534 over cheques given for rent and for the fee to register a usufruct. An element of that offence is that the cheque must be issued for a debt that is both real and legally enforceable. The Court held that the backdated part of the lease had no written evidence signed by the party liable, so under Section 538 it could not be sued on, and that the contract in any event showed the cheques were handed over as security rather than in payment. The element was missing, the conviction was reversed and the tenant was acquitted. This is the most recent Supreme Court decision in our database (2022).

ดัชนีฉบับสมบูรณ์ของคำตัดสินทั้ง 64 ข้อ

ด้านล่างนี้คือสารบัญเรียงตามลำดับเวลาของคำพิพากษาศาลฎีกาทั้งหมด 64 คดีเกี่ยวกับสิทธิในการใช้ประโยชน์ในที่ดิน ซึ่งอยู่ในฐานข้อมูล ThaiLawOnline (ปี 1936-2022):

#	การตัดสินใจเลขที่	ปี (BE/CE)	หมวดหมู่หลัก
1	754/2479	1936	อาชญากรรม/เหมืองแร่
2	1283/2480	1937	การลงทะเบียน
3	1013/2485	1942	การลงทะเบียน/สิทธิ์ที่แท้จริง
4	305/2489	1946	พินัยกรรม/การจัดการมรดก
5	283/2498	1955	การเป็นเจ้าของร่วม
6	1243/2499	1956	ขั้นตอน
7	807/2503	1960	สิทธิในการใช้ประโยชน์/ค่าเช่า
8	1516/2503	1960	ทรัพย์สินของวัด/พินัยกรรม
9	1548/2503	1960	ระยะเวลา/ข้อจำกัด
10	223/2507	1964	ของขวัญ/ภาระผูกพัน
11	597/2508	1965	มรดก
12	984/2509	1966	สิทธิของผู้เช่า
13	1628/2511	1968	พินัยกรรม/การจัดการมรดก
14	2004/2511	1968	ทรัพย์สิน/ของขวัญระหว่างสมรส
15	679/2514	1971	การลงทะเบียน/ข้อจำกัด
16	2783/2516	1973	สิทธิ์ของเจ้าของ/การขาย
17	2498/2516	1973	อาชญากร
18	299/2518	1975	ข้อพิพาทเรื่องเขตแดน
19	2428/2518	1975	อำนาจการใช้ประโยชน์/การขับไล่
20	1256/2519	1976	การลงทะเบียน/ความถูกต้อง
21	1906/2519	1976	ทรัพย์สินของวัด
22	2440/2520	1977	อาคาร/การบุกรุก
23	1516/2525	1982	ของขวัญที่มีภาระผูกพัน
24	3019/2528	1985	อำนาจการใช้ประโยชน์/การขับไล่
25	4470/2528	1985	สิทธิเรียกร้องค่าเสียหายของเจ้าของ
26	539/2532	1989	ความถูกต้องของพินัยกรรม
27	4156/2532	1989	การหย่าร้าง/ของขวัญ
28	5528/2533	1990	ทรัพย์สินของวัด
29	342/2534	1991	การจัดการอสังหาริมทรัพย์
30	5952/2534	1991	ของขวัญ/ความอกตัญญู
31	422/2535	1992	สถานะการขับไล่
32	3545/2535	1992	การก่อสร้าง
33	498/2536	1993	การโอนสัญญาเช่า
34	4074/2536	1993	สิทธิ์ในการทำเหมือง/สิทธิ์ที่หมดอายุ
35	1188/2537	1994	สิทธิในน้ำ
36	3020/2537	1994	ลักษณะของของขวัญ
37	6278/2537	1994	สัญญาเช่ายังคงมีผลใช้ได้แม้หลังความตาย
38	887/2538	1995	การลงทะเบียนเจ้าของร่วม
39	6552/2538	1995	ทรัพย์สินระหว่างสามีภรรยา
40	1077/2540	1997	สัญญาเช่าทางการเกษตร
41	8342/2540	1997	สัญญาซื้อขาย
42	2297/2541	1998	สัญญาเช่ายังคงมีผลใช้บังคับแม้หลังเสียชีวิต (เหตุการณ์สำคัญ)
43	1463/2542	1999	คอนโดมิเนียม
44	2380/2542	1999	คำขอลงทะเบียน
45	3247/2542	1999	บุคคลที่ไร้ความสามารถ
46	3602/2542	1999	สัญญาเช่า/สิทธิในการใช้ประโยชน์
47	5334/2542	1999	สิทธิในการอุทธรณ์
48	7341/2542	1999	โครงสร้าง/ส่วนประกอบ
49	2651/2543	2000	ของขวัญ/ไม่สามารถเพิกถอนได้
50	4446/2543	2000	สิทธิทางวาจา/ส่วนบุคคล
51	6627/2544	2001	การเก็บค่าเช่า
52	7688/2544	2001	ขั้นตอน
53	818/2546	2003	ของขวัญสำหรับคู่สมรส
54	5672/2546	2003	สิทธิการใช้ประโยชน์
55	9131/2551	2008	เงื่อนไขของขวัญ
56	10344/2551	2008	ของขวัญ/ภาระผูกพันทางวาจา
57	7199/2552	2009	พินัยกรรม/ที่อยู่อาศัย
58	15033/2555	2012	อำนาจการใช้ประโยชน์ (แลนด์มาร์ค)
59	7956/2557	2014	ค่าธรรมเนียมศาล
60	5537/2558	2015	การย้ายโรงเรียน
61	8458/2558	2015	เรส จูดิกาตา
62	575/2560	2017	ภาษี/รายได้
63	1074/2560	2017	การโอนเงินโดยฉ้อฉล
64	2775/2565	2022	เช็ค/สัญญาเช่า (ล่าสุด)

ThaiLawOnline นำคำตัดสินเหล่านี้ไปใช้อย่างไร

Our database is regularly updated (each week). When we drafted this article, we held 64 Supreme Court decisions spanning 86 years of usufruct law, from 1936 to 2022. It is the most detailed English-language collection available. No other law firm in Thailand maintains this depth of case analysis on usufruct (สิทธิเก็บกิน) to our knowledge. We have more than 84,000 decisions and documents from the ศาลฎีกาแห่งประเทศไทย.

When we advise clients on structuring usufruct, we draw on this database. We identify relevant precedents and anticipate potential challenges. For example, if a client wants to gift land while keeping a lifetime usufruct, we reference Decision 1516/2525 (1982). This confirms that the usufruct prevents gift revocation. If a client leases land as a usufructuary, we consult Decision 2297/2541 (1998). That case holds the lease survives their death and continues to bind the landowner who granted the usufruct.

เซบาสเตียน เอช. บรูสโซ เป็นผู้สร้างฐานข้อมูลคำตัดสินของ ThaiLawOnline เขาเชี่ยวชาญด้านกฎหมายแพ่งและมีประสบการณ์มากกว่า 20 ปีในด้านสิทธิเก็บกินและกฎหมายทรัพย์สินของไทย วิชุดา อรรถเมธาคอน ผู้ร่วมเขียน ให้ความเชี่ยวชาญในท้องถิ่นและความรู้เกี่ยวกับศาลไทย ทั้งสองได้ร่วมกันแปลและวิเคราะห์คำตัดสินแต่ละฉบับ โดยได้สรุปหลักการทางกฎหมายที่นำไปใช้ได้จริงสำหรับลูกค้า ผู้ปฏิบัติงาน และนักวิชาการที่ใช้ภาษาอังกฤษ

ตรวจสอบครั้งล่าสุด: 3 กันยายน 2026. This page is a reference table, so what was checked is whether each description matches the judgment it cites. All 64 case numbers were checked against the Supreme Court corpus and every one is real and producible, so nothing here is a fabricated citation, and the count itself is exact: 64 distinct decisions, from 754/2479 in 1936 to 2775/2565 in 2022. The 33 decisions that carry a written description were then read in Thai to their final disposition, each checked on four points: who brought the claim, what property was in dispute, what the court held, and who won. Twenty-seven of the 33 descriptions were corrected and six stand as they were published. Most corrections name the right party: the published text repeatedly gave the wrong claimant or invented an adversary who was never in the case. Six stated a rule the judgment does not contain. The largest is Decision 6552/2538, whose published summary had no basis in the judgment at all and has been replaced with what the case decides. The category labels on the 29 decisions that appear only in the chronological index were checked against each judgment and hold, three of them loosely: 984/2509, 1463/2542 and 6627/2544.

What this review does not cover, said rather than implied. The 29 index-only decisions were read far enough to confirm the case number and the subject matter, not analysed in full. The English section headings and the arrangement into 12 themes were left as they are, as were the two decisions corrected earlier the same day under a separate review, 7199/2552 and 1548/2503. The claim that the database is updated each week, and the account of how the firm uses it, are the firm’s own description of its practice and were not audited. Where a Thai term is given, the Thai controls.

Second pass, same day. Ten of these judgments were read again in Thai for a review of five other pages that cite them, and the descriptions here were checked against that independent reading: 575/2560, 679/2514, 2380/2542, 818/2546, 1516/2525, 6278/2537, 2297/2541 and 305/2489 all hold, and 2004/2511 appears here only as an index row whose label holds. Two things were corrected. 2651/2543 was described as a gift from a parent to a child, and the judgment records no family relationship between the two men; its ground of decision, Section 535 (2), and the remedy the court pointed to instead of revocation were also missing. And the account of 2297/2541 called the plaintiff owner “he”, where she is นางสาว สุจิราย์ อิงคะวณิช. The count of decisions was also corrected: 1936 to 2022 is 86 years, not 85.

คำถามที่พบบ่อย

บทความที่เกี่ยวข้องในชุดบทความเรื่องสิทธิเก็บกินในที่ดินของ ThaiLawOnline

มาตรา 1: สัญญาสิทธิเก็บกินในประเทศไทย

มาตรา 2: สิทธิในการใช้ประโยชน์สำหรับชาวต่างชาติ

มาตรา 3: วิธีการจดทะเบียนสิทธิเก็บกิน

มาตรา 4: ยกเลิกหรือเพิกถอนสิทธิเก็บกิน

มาตรา 5: สิทธิในการใช้ประโยชน์ เทียบกับ สัญญาเช่า เทียบกับ สิทธิเหนือพื้นดิน

มาตรา 6: สิทธิในการใช้ประโยชน์สำหรับคู่สมรส

มาตรา 7: สิทธิในการใช้ประโยชน์และมรดก

มาตรา 8: สิทธิในการใช้ประโยชน์และภาษี

มาตรา 10: สิทธิในการใช้ประโยชน์ในคอนโดมิเนียม

ต้องการความช่วยเหลือเกี่ยวกับสิทธิเก็บกินของคุณหรือไม่?
ThaiLawOnline ได้จดทะเบียนสัญญาสิทธิเก็บกินที่ดินหลายร้อยฉบับตั้งแต่ปี 2549 เรามีความรู้ความเข้าใจในกฎหมาย กระบวนการของกรมที่ดิน และคำตัดสินของศาลฎีกาที่คุ้มครองสิทธิของคุณ
โทรหาเราวันนี้: +66 (0) 87 225 1340 หรืออีเมล info.thailaw@gmail.com
จองคิวปรึกษา

การจัดทำสัญญาเก็บกินของคุณ: สามเส้นทาง

ทั้งสามแบบสร้างเอกสารพื้นฐานตัวเดียวกัน ซึ่งก็คือสัญญาเก็บกินสองภาษาที่สำนักงานกฎหมายแห่งนี้ใช้สำหรับลูกค้าของตนเอง ดาวน์โหลด เทมเพลตที่แก้ไขได้ ในราคา 890 บาทและทำด้วยตัวเอง ให้ ผู้สร้างเอกสาร สร้างเวอร์ชันส่วนบุคคลที่เสร็จสมบูรณ์หากคุณเป็นสมาชิกระดับโกลด์ พร้อมบริการแปลภาษา หรือส่งรายละเอียดของคุณมาให้เรา แล้วเราจะร่างเนื้อหาตามข้อเท็จจริงของคุณเป็นภาษาอังกฤษและภาษาไทยในราคาเดียว 3,900 บาท, แนะนำคุณตลอดขั้นตอนการจดทะเบียนที่สำนักงานที่ดิน พวกเขาคือ เปรียบเทียบแบบเคียงข้างกันในคู่มือฉบับสมบูรณ์ของเรา, พร้อมกับค่าธรรมเนียมที่เราได้เผยแพร่ไว้.