มาตรา 148: เจ้าพนักงานใช้อำนาจในตำแหน่งโดยมิชอบข่มขืนใจ
ตัวบทกฎหมาย
ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงาน ใช้อำนาจในตำแหน่งโดยมิชอบ ข่มขืนใจหรือจูงใจเพื่อให้บุคคลใดมอบให้หรือหามาให้ซึ่งทรัพย์สินหรือประโยชน์อื่นใดแก่ตนเองหรือผู้อื่น ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่ห้าปีถึงยี่สิบปี หรือจำคุกตลอดชีวิต และปรับตั้งแต่หนึ่งแสนบาทถึงสี่แสนบาท หรือประหารชีวิต หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๗ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]
คำแปลภาษาอังกฤษ
ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงาน ใช้อำนาจในตำแหน่งโดยมิชอบ ข่มขืนใจหรือจูงใจเพื่อให้บุคคลใดมอบให้หรือหามาให้ซึ่งทรัพย์สินหรือประโยชน์อื่นใดแก่ตนเองหรือผู้อื่น ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่ห้าปีถึงยี่สิบปี หรือจำคุกตลอดชีวิต และปรับตั้งแต่หนึ่งแสนบาทถึงสี่แสนบาท หรือประหารชีวิต
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 148 เป็นความผิดฐานเจ้าพนักงานใช้อำนาจในตำแหน่งโดยมิชอบเพื่อรีดเอาทรัพย์ องค์ประกอบคือ (1) เป็นเจ้าพนักงาน (2) ใช้อำนาจในตำแหน่งโดยมิชอบ (3) ข่มขืนใจหรือจูงใจบุคคลใด (4) ให้มอบหรือหามาให้ซึ่งทรัพย์สินหรือประโยชน์แก่ตนหรือผู้อื่น ต่างจากสินบนตามมาตรา 149 ตรงที่มาตรา 149 ลงโทษการเรียกหรือรับประโยชน์เพื่อกระทำการในตำแหน่ง ส่วนมาตรา 148 ลงโทษการใช้อำนาจโดยมิชอบบีบบังคับให้ได้ประโยชน์ โดยมากมีการขู่ด้วยการใช้อำนาจรัฐ บุคคลที่ถูกข่มขืนใจต้องมิใช่ผู้ร่วมกระทำผิด หากบีบบังคับผู้ร่วมขบวนการด้วยกันย่อมขาดองค์ประกอบข้อนี้ มาตรานี้เป็นหนึ่งในไม่กี่มาตราที่มีโทษถึงประหารชีวิต.
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
มาตรานี้มีโทษหนักที่สุดในหมวด อาจถึงประหารชีวิต ยอมความไม่ได้ และรัฐเป็นผู้ดำเนินคดีผ่านกระบวนการปราบปรามการทุจริต ข้อต่อสู้ที่พบบ่อยมีสองประการ ประการแรกคือหากโจทก์มิได้บรรยายฟ้องขอลงโทษตามมาตรา 148 ศาลจะลงโทษตามมาตรานี้ไม่ได้ แม้ข้อเท็จจริงจะเข้าองค์ประกอบ ประการที่สองคือผู้ที่จ่ายเป็นผู้ร่วมกระทำผิด มิใช่บุคคลภายนอกที่ถูกข่มขืนใจ ซึ่งทำให้ขาดองค์ประกอบเรื่องการข่มขืนใจ เนื่องจากความต่างระหว่างมาตรา 148, 149 และมาตรา 157 มักชี้ขาดโทษ การวิเคราะห์ข้อหาให้ชัดจึงจำเป็น.
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4789/2565 (2022)
เมื่อเจ้าพนักงานจับกุมโดยมิชอบแล้วเรียกรับเงิน การกระทำไม่เป็นความผิดฐานสินบนตามมาตรา 149 แต่เป็นการใช้อำนาจในตำแหน่งโดยมิชอบข่มขืนใจตามมาตรา 148 อย่างไรก็ดี ศาลลงโทษตามมาตรา 148 ไม่ได้เมื่อโจทก์มิได้บรรยายฟ้องในความผิดฐานนั้น.
เมื่อการจับกุมเป็นไปโดยมิชอบ การเรียกรับเงินภายหลังจึงไม่อาจเป็นความผิดตามมาตรา 149 ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าการกระทำเข้ามาตรา 148 ฐานใช้อำนาจในตำแหน่งโดยมิชอบข่มขืนใจ แต่เมื่อโจทก์มิได้ฟ้องในฐานดังกล่าว จึงลงโทษตามมาตรา 148 ไม่ได้.
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4594/2565 (2022)
บุคคลที่ถูกข่มขืนใจหรือจูงใจตามมาตรา 148 ต้องมิใช่ผู้ที่ร่วมกระทำความผิดด้วยกัน เมื่อผู้จ่ายเป็นผู้ร่วมกระทำผิดกับจำเลย จึงถือไม่ได้ว่าเป็นการข่มขืนใจบุคคลอื่น การกระทำจึงขาดองค์ประกอบความผิดตามมาตรา 148.
ศาลฎีกาเห็นว่าเมื่อผู้ที่มอบประโยชน์เป็นผู้ร่วมกระทำผิด จำเลยจึงมิได้ข่มขืนใจหรือจูงใจบุคคลอื่น การกระทำจึงขาดองค์ประกอบความผิดตามมาตรา 148 และถูกดำเนินการตามบททั่วไปแทน.
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 96 คดี (พ.ศ. 2501 ถึง 2565)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4789/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4594/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3299/2564 (2021)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 9955/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 10616/2553 (2010)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2389/2547 (2004)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3470/2543 (2000)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1170/2542 (1999)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
มาตรา 148 ต่างจากสินบนตามมาตรา 149 อย่างไร?
มาตรา 148 ลงโทษเจ้าพนักงานที่ใช้อำนาจโดยมิชอบบีบบังคับให้ได้ประโยชน์ ส่วนมาตรา 149 ลงโทษการเรียกหรือรับประโยชน์เพื่อกระทำการในตำแหน่ง.
หากฟ้องเฉพาะสินบน ศาลลงโทษตามมาตรา 148 ได้หรือไม่?
ไม่ได้ หากโจทก์ไม่ได้บรรยายฟ้องขอลงโทษตามมาตรา 148 ศาลจะลงโทษตามมาตรานี้ไม่ได้ แม้ข้อเท็จจริงจะเข้าองค์ประกอบ.
มาตรา 148 ใช้ได้หรือไม่ถ้าผู้จ่ายเป็นผู้ร่วมกระทำผิด?
ไม่ได้ บุคคลที่ถูกข่มขืนใจต้องมิใช่ผู้ร่วมกระทำผิด การบีบบังคับผู้ร่วมขบวนการย่อมขาดองค์ประกอบเรื่องการข่มขืนใจ.
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 148 (ประเทศไทย) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 148. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-148/ (accessed 23 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 148 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-148/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-148/"><p>ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงาน ใช้อำนาจในตำแหน่งโดยมิชอบ ข่มขืนใจหรือจูงใจเพื่อให้บุคคลใดมอบให้หรือหามาให้ซึ่งทรัพย์สินหรือประโยชน์อื่นใดแก่ตนเองหรือผู้อื่น ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่ห้าปีถึงยี่สิบปี หรือจำคุกตลอดชีวิต และปรับตั้งแต่หนึ่งแสนบาทถึงสี่แสนบาท หรือประหารชีวิต หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๗ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]</p><footer>ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 148 (ประเทศไทย): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-148/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา