มาตรา 154: เจ้าพนักงานทุจริตในการเรียกเก็บภาษีอากร
ตัวบทกฎหมาย
ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงาน มีหน้าที่หรือแสดงว่าตนมีหน้าที่เรียกเก็บหรือตรวจสอบภาษีอากร ค่าธรรมเนียม หรือเงินอื่นใด โดยทุจริตเรียกเก็บหรือละเว้นไม่เรียกเก็บภาษีอากร ค่าธรรมเนียมหรือเงินนั้น หรือกระทำการหรือไม่กระทำการอย่างใด เพื่อให้ผู้มีหน้าที่เสียภาษีอากรหรือค่าธรรมเนียมนั้นมิต้องเสีย หรือเสียน้อยไปกว่าที่จะต้องเสีย ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่ห้าปีถึงยี่สิบปี หรือจำคุกตลอดชีวิต และปรับตั้งแต่หนึ่งแสนบาทถึงสี่แสนบาท หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๗ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]
คำแปลภาษาอังกฤษ
ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงาน มีหน้าที่หรือแสดงว่าตนมีหน้าที่เรียกเก็บหรือตรวจสอบภาษีอากร ค่าธรรมเนียม หรือเงินอื่นใด โดยทุจริตเรียกเก็บหรือละเว้นไม่เรียกเก็บภาษีอากร ค่าธรรมเนียมหรือเงินนั้น หรือกระทำการหรือไม่กระทำการอย่างใด เพื่อให้ผู้มีหน้าที่เสียภาษีอากรหรือค่าธรรมเนียมนั้นมิต้องเสีย หรือเสียน้อยไปกว่าที่จะต้องเสีย ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่ห้าปีถึงยี่สิบปี หรือจำคุกตลอดชีวิต และปรับตั้งแต่หนึ่งแสนบาทถึงสี่แสนบาท
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 154 เป็นความผิดทุจริตด้านรายได้ มุ่งที่เจ้าพนักงานซึ่งจัดการภาษี ค่าธรรมเนียม หรือเงินของรัฐ องค์ประกอบคือ (1) เป็นเจ้าพนักงานที่มีหน้าที่หรือแสดงว่ามีหน้าที่เรียกเก็บหรือตรวจสอบภาษี ค่าธรรมเนียม หรือเงิน และ (2) โดยทุจริต ไม่ว่าจะ (ก) เรียกเก็บหรือไม่เรียกเก็บ หรือ (ข) กระทำหรือละเว้นให้ผู้มีหน้าที่เสียภาษีมิต้องเสียหรือเสียน้อยกว่าที่ควร มาตรานี้ครอบคลุมทั้งการเรียกเก็บเกินเพื่อประโยชน์ส่วนตน และการละเว้นหรือยกเว้นโดยทุจริตอันทำให้รัฐขาดรายได้ มีโทษหนักห้าถึงยี่สิบปีหรือตลอดชีวิตเช่นเดียวกับความผิดทุจริตเกี่ยวกับทรัพย์ในหมวดนี้ ต่างจากความผิดฐานกำหนดราคาตามมาตรา 155 และตรวจสอบบัญชีตามมาตรา 156 ซึ่งมุ่งขั้นตอนที่แคบกว่าในกระบวนการรายได้เดียวกัน.
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
นี่เป็นความผิดร้ายแรง โทษห้าปีถึงตลอดชีวิต ยอมความไม่ได้ และดำเนินการผ่านกระบวนการปราบปรามการทุจริต เนื่องจากมีเพดานโทษตลอดชีวิต อายุความจึงอยู่ในชั้นสูงสุด เรื่องรายได้ในอดีตจึงยังถูกดำเนินคดีได้ ประเด็นที่พบบ่อยคือเมื่อฟ้องหลายฐานจากข้อเท็จจริงเดียวกัน อายุความต้องพิจารณาแยกเป็นรายฐาน มิใช่ถือตามฐานที่หนักที่สุด ฐานที่เบากว่าเช่นมาตรา 157 อาจขาดอายุความในขณะที่ฐานหนักนี้ยังไม่ขาด เจ้าพนักงานฝ่ายจัดเก็บและผู้เสียภาษีที่ถูกชักชวนให้เสียน้อยต่างมีความเสี่ยง.
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 10 คดี (พ.ศ. 2505 ถึง 2561)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 10171-10182/2553 (2010)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 288/2507 (1964)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3410/2525 (1982)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2458-2459/2561 (2018)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1674/2520 (1977)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 309/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 353/2556 (2013)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1146/2537 (1994)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
มาตรา 154 ครอบคลุมการเก็บน้อยด้วยหรือไม่?
ครอบคลุม ทั้งการเรียกเก็บเกินโดยทุจริตและการละเว้นหรือเก็บน้อยโดยทุจริตให้ผู้เสียภาษีมิต้องเสียหรือเสียน้อยกว่าที่ควร.
หากฐานที่เกี่ยวข้องขาดอายุความ มาตรา 154 ขาดด้วยหรือไม่?
ไม่จำเป็น อายุความพิจารณาแยกเป็นรายฐาน ฐานที่เบากว่าอาจขาดอายุความในขณะที่ฐานหนักนี้ยังไม่ขาด.
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 154 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 154. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-154/ (accessed 17 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 154 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-154/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-154/"><p>ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงาน มีหน้าที่หรือแสดงว่าตนมีหน้าที่เรียกเก็บหรือตรวจสอบภาษีอากร ค่าธรรมเนียม หรือเงินอื่นใด โดยทุจริตเรียกเก็บหรือละเว้นไม่เรียกเก็บภาษีอากร ค่าธรรมเนียมหรือเงินนั้น หรือกระทำการหรือไม่กระทำการอย่างใด เพื่อให้ผู้มีหน้าที่เสียภาษีอากรหรือค่าธรรมเนียมนั้นมิต้องเสีย หรือเสียน้อยไปกว่าที่จะต้องเสีย ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่ห้าปีถึงยี่สิบปี หรือจำคุกตลอดชีวิต และปรับตั้งแต่หนึ่งแสนบาทถึงสี่แสนบาท หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๗ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]</p><footer>ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 154 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-154/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา