มาตรา 173: แจ้งความเท็จว่ามีการกระทำผิด
ตัวบทกฎหมาย
ผู้ใดรู้ว่ามิได้มีการกระทำความผิดเกิดขึ้น แจ้งข้อความแก่พนักงานสอบสวน หรือเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจสืบสวนคดีอาญาว่า ได้มีการกระทำความผิด ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปี และปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]
คำแปลภาษาอังกฤษ
ผู้ใดรู้ว่ามิได้มีการกระทำความผิดเกิดขึ้น แจ้งข้อความแก่พนักงานสอบสวน หรือเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจสืบสวนคดีอาญาว่า ได้มีการกระทำความผิด ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปี และปรับไม่เกินหกหมื่นบาท
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 173 เป็นความผิดฐานแจ้งความอาญาเท็จรูปแบบเฉพาะที่หนักกว่ามาตรา 172 องค์ประกอบคือ ผู้กระทำรู้อยู่ว่ามิได้มีการกระทำความผิดเกิดขึ้นจริง และยังแจ้งแก่พนักงานสอบสวนหรือเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจสืบสวนคดีอาญาว่าได้มีการกระทำความผิด ลักษณะเด่นคือไม่มีความผิดเกิดขึ้นจริงเลย และผู้แจ้งรู้เช่นนั้น ต่างจากมาตรา 172 ที่ข้อความเกี่ยวกับเรื่องจริงเป็นเท็จ ศาลฎีกาถือว่ามาตรา 173 เป็นบทบัญญัติเฉพาะที่ใช้แทนความผิดแจ้งความเท็จทั่วไปตามมาตรา 137 เมื่อปรับมาตรา 173 แล้วจึงไม่ต้องปรับมาตรา 137 อีก และเมื่อข้อเท็จจริงที่แจ้งหากเป็นจริงก็ไม่เป็นความผิดอาญา ข้อหาที่เกี่ยวข้องเช่นมาตรา 172 อาจตกไป
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
ด้วยเพดานโทษสามปีและปรับบังคับ การกุความผิดที่ไม่เคยเกิดขึ้นถือว่าร้ายแรงกว่าการแจ้งความเท็จธรรมดา และมักเกิดเมื่อมีผู้แจ้งความลักทรัพย์หรือความผิดที่ไม่มีจริงเพื่อประโยชน์ของตน ข้อต่อสู้สำคัญคือผู้แจ้งเชื่อโดยสุจริตว่ามีความผิดเกิดขึ้น ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเมื่อบุคคลแจ้งเหตุการณ์ตามที่ตนเข้าใจ และการจะตั้งข้อหาเป็นอำนาจของพนักงานสอบสวน การแจ้งนั้นไม่เป็นการแจ้งความเท็จ เพราะผลไม่ได้เกิดจากการกระทำของผู้แจ้งโดยตรง เนื่องจากมาตรา 173 เป็นบทเฉพาะ การฟ้องตามมาตรานี้มักตัดความผิดทั่วไปตามมาตรา 137 ออก หากท่านถูกกล่าวหาว่าแจ้งความกุขึ้น หรือเชื่อว่ามีผู้ทำเช่นนั้นต่อท่าน ควรปรึกษาทนายความเรื่องเจตนาและการรู้ ซึ่งเป็นตัวชี้ขาด
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 981/2561 (2018)
มาตรา 173 เป็นบทบัญญัติเฉพาะ เมื่อการกระทำเข้ามาตรานี้แล้วไม่จำต้องปรับบทตามมาตรา 137 อันเป็นบทแจ้งข้อความเท็จแก่เจ้าพนักงานทั่วไปอีก และเมื่อไม่มีความผิดฐานลักทรัพย์เกิดขึ้นจริง การกระทำก็ไม่เป็นความผิดตามมาตรา 172
ศาลวินิจฉัยว่ามาตรา 173 ซึ่งเป็นบทเฉพาะใช้แทนความผิดแจ้งข้อความเท็จทั่วไปตามมาตรา 137 จึงไม่ต้องปรับทั้งสองบท และเมื่อไม่มีความผิดฐานลักทรัพย์เกิดขึ้นจริง การกระทำก็ไม่เข้ามาตรา 172 คำวินิจฉัยนี้อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างมาตรา 173, 172 และ 137
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5151/2563 (2020)
เมื่อบุคคลไปแจ้งความต่อพนักงานสอบสวนตามเหตุการณ์ที่ตนเข้าใจ และการจะตั้งข้อหาดำเนินคดีเป็นอำนาจหน้าที่ของพนักงานสอบสวน มิได้เกิดจากการกระทำของผู้แจ้งโดยตรง การกระทำจึงไม่เป็นความผิดฐานแจ้งความเท็จ
จำเลยแจ้งความต่อพนักงานสอบสวนจากเหตุการณ์ที่ทำให้เข้าใจว่าควรดำเนินคดีแก่โจทก์ ศาลวินิจฉัยว่าการจะตั้งข้อหาเป็นอำนาจของพนักงานสอบสวน มิใช่ผลโดยตรงจากการแจ้งของจำเลย การกระทำจึงไม่เป็นการแจ้งความเท็จ สนับสนุนข้อต่อสู้เรื่องการแจ้งโดยสุจริตต่อมาตรา 173
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 114 คดี (พ.ศ. 2504 ถึง 2567)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5796/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5151/2563 (2020)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 91/2563 (2020)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 981/2561 (2018)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1424/2554 (2011)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7008/2548 (2005)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1041/2542 (1999)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3550/2541 (1998)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
มาตรา 173 ต่างจากมาตรา 172 อย่างไร?
มาตรา 173 ใช้เมื่อไม่มีความผิดเกิดขึ้นเลยและผู้แจ้งรู้เช่นนั้น ส่วนมาตรา 172 ใช้เมื่อข้อความเกี่ยวกับเรื่องอาญาเป็นเท็จ มาตรา 173 มีโทษหนักกว่า คือจำคุกไม่เกินสามปีและปรับ
การแจ้งโดยสุจริตถือเป็นการแจ้งความเท็จหรือไม่?
ไม่ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเมื่อบุคคลแจ้งเหตุการณ์ตามที่ตนเข้าใจจริง และการจะตั้งข้อหาเป็นอำนาจของพนักงานสอบสวน การแจ้งนั้นไม่เป็นการแจ้งความเท็จ เพราะผลไม่ได้เกิดจากการกระทำของผู้แจ้งโดยตรง
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 173 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 173. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-173/ (accessed 24 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 173 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-173/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-173/"><p>ผู้ใดรู้ว่ามิได้มีการกระทำความผิดเกิดขึ้น แจ้งข้อความแก่พนักงานสอบสวน หรือเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจสืบสวนคดีอาญาว่า ได้มีการกระทำความผิด ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปี และปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]</p><footer>ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 173 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-173/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา