180: นำสืบพยานหลักฐานเท็จ
ตัวบทกฎหมาย
ผู้ใดนำสืบหรือแสดงพยานหลักฐานอันเป็นเท็จในการพิจารณาคดี ถ้าเป็นพยานหลักฐานในข้อสำคัญในคดีนั้น ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ถ้าความผิดดังกล่าวในวรรคแรก ได้กระทำในการพิจารณาคดีอาญา ผู้กระทำต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินเจ็ดปี และปรับไม่เกินหนึ่งแสนสี่หมื่นบาท หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]
คำแปลภาษาอังกฤษ
Whoever adduces or presents false evidence in a judicial proceeding, if it is evidence on a material point in that case, shall be liable to imprisonment not exceeding three years or a fine not exceeding sixty thousand Baht, or both.
If the offence under the first paragraph is committed in a criminal proceeding, the offender shall be liable to imprisonment not exceeding seven years and a fine not exceeding one hundred and forty thousand Baht.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 180 เป็นบทคู่ขนานในชั้นศาลของความผิดฐานทำพยานหลักฐานเท็จตามมาตรา 179 คือลงโทษการนำสืบหรือแสดงพยานหลักฐานอันเป็นเท็จในการพิจารณาคดีจริง เมื่อพยานหลักฐานนั้นเป็นข้อสำคัญในคดี องค์ประกอบคือการนำสืบพยานหลักฐานในศาล ความเท็จ ความเป็นข้อสำคัญในคดี และผู้กระทำรู้ถึงความเท็จ อยู่คู่กับความผิดเบิกความเท็จตามมาตรา 177 แต่ครอบคลุมเอกสารเท็จและพยานหลักฐานอื่น มิใช่เฉพาะคำเบิกความ วรรคสองเพิ่มโทษสำหรับการพิจารณาคดีอาญา และมาตรา 181 เพิ่มโทษอีกเมื่อคดีเกี่ยวกับข้อหาความผิดร้ายแรง มาตรา 183 ให้ประโยชน์เมื่อผู้กระทำกลับแจ้งความจริงก่อนมีคำพิพากษา
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
คู่ความและที่ปรึกษาควรถือมาตรานี้เป็นเส้นแบ่งที่ชัดเจนว่าจะผลักดันคดีได้เพียงใด เพราะการนำสืบพยานหลักฐานเท็จในข้อสำคัญเป็นความผิด โทษถึง 7 ปีในคดีอาญา ข้อจำกัดสำคัญสองประการคือพยานหลักฐานต้องเป็นข้อสำคัญในคดี และผู้นำสืบต้องรู้ว่าเป็นเท็จ ศาลเคยวินิจฉัยว่าทนายความที่ทำตามที่ได้รับมอบหมายจากตัวความไม่เป็นความผิด และข้อขัดข้องเรื่องการดำเนินคดีเป็นเรื่องทางแพ่ง คู่ความที่รู้ตัวว่าพยานหลักฐานเป็นเท็จอาจกลับแจ้งความจริงก่อนมีคำพิพากษาตามมาตรา 183 หากถูกกล่าวหาว่านำสืบพยานหลักฐานเท็จ ควรขอคำแนะนำแต่เนิ่น ๆ
คำตัดสินศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำตัดสินศาลฎีกาที่ 725/2567 (2024)
ทนายความที่กระทำภายในขอบเขตที่ได้รับมอบหมายในใบแต่งทนายความ ไม่เป็นความผิดฐานนำสืบพยานหลักฐานเท็จตามมาตรา 180 หากฝ่าฝืนความประสงค์ของตัวความก็เป็นเรื่องที่ต้องว่ากล่าวกันทางแพ่ง
ศาลวินิจฉัยว่าจำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นทนายความกระทำได้ตามที่โจทก์มอบหมายไว้ในใบแต่งทนายความ หากฝ่าฝืนความประสงค์ของโจทก์และทำให้เสียหายก็เป็นอีกเรื่องหนึ่งทางแพ่ง คดีสำหรับจำเลยที่ 2 จึงไม่มีมูลความผิดฐานนำสืบหรือแสดงพยานหลักฐานในการพิจารณาคดีอาญาตามมาตรา 180 วรรคสอง
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 123 คดี (พ.ศ. 2506 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4286/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5042/2562 (2019)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 10452/2557 (2014)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 18211/2555 (2012)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8902/2552 (2009)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 533/2541 (1998)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1692/2536 (1993)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4766/2533 (1990)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
เลย
มาตรา 180 ต่างจากสารคดีความเท็จอย่างไร
ความผิดคือการตรวจสอบความเท็จตามมาตรา 177 คำค้นหาเท็จด้วยวาจาส่วนสำคัญ 180 คือความสามารถในการสืบค้นหลักฐานเท็จ เช่น เอกสารปลอมที่เป็นข้อสำคัญในคดี
ทนายความต้องรับผิดจากไม่จำเป็นต้องสืบค้นที่ตัวความให้มาหรือไม่
ศาลเคยวินิจฉัยว่าทนายความที่มีส่วนภายในขอบเขตที่ตัวความไม่จำเป็นต้องเป็นความผิด และข้อกล่าวหาเรื่องการดำเนินคดีเกี่ยวกับแพ่ง
โทษในคดีอาญาเป็นทางเลือกหรือไม่
กรณีในคดีทั่วไปในศาลสูงสุด 3 ปี แต่อย่างไรก็ตาม สืบพยานหลักฐานเท็จในคดีอาญาโทษเพิ่มเป็นศาลสูงสุด 7 ปี และปรับไม่เกิน 140,000 บาท
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
การอ้างอิงแบบทั่วไป
Penal Code, s. 180 (Thailand) -
การอ้างอิงทางวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 180. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-180/ (accessed 21 สิงหาคม 2026). -
การอ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 180 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-180/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-180/"><p>ผู้ใดนำสืบหรือแสดงพยานหลักฐานอันเป็นเท็จในการพิจารณาคดี ถ้าเป็นพยานหลักฐานในข้อสำคัญในคดีนั้น ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ถ้าความผิดดังกล่าวในวรรคแรก ได้กระทำในการพิจารณาคดีอาญา ผู้กระทำต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินเจ็ดปี และปรับไม่เกินหนึ่งแสนสี่หมื่นบาท หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]</p><footer>Penal Code, s. 180 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-180/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา