ตั้งแต่ปี 2006 เป็นต้นมา · ใบอนุญาตทนายความเลขที่ 3149/2556 +66 87 225 1340 (EN/FR) +66 87 414 9288 (TH) WhatsApp

ประมวลกฎหมายอาญา

มาตรา 87: ความรับผิดเมื่อกระทำเกินขอบเขต

ตัวบทกฎหมาย

ในกรณีที่มีการกระทำความผิดเพราะมีผู้ใช้ให้กระทำตามมาตรา ๘๔ เพราะมีผู้โฆษณาหรือประกาศแก่บุคคลทั่วไปให้กระทำความผิดตามมาตรา ๘๕ หรือโดยมีผู้สนับสนุนตามมาตรา ๘๖ ถ้าความผิดที่เกิดขึ้นนั้น ผู้กระทำได้กระทำไปเกินขอบเขตที่ใช้หรือที่โฆษณาหรือประกาศ หรือเกินไปจากเจตนาของผู้สนับสนุน ผู้ใช้ให้กระทำความผิด ผู้โฆษณาหรือประกาศแก่บุคคลทั่วไปให้กระทำความผิด หรือผู้สนับสนุนการกระทำความผิด แล้วแต่กรณี ต้องรับผิดทางอาญาเพียงสำหรับความผิดเท่าที่อยู่ในขอบเขตที่ใช้ หรือที่โฆษณาหรือประกาศ หรืออยู่ในขอบเขตแห่งเจตนาของผู้สนับสนุนการกระทำความผิดเท่านั้น แต่ถ้าโดยพฤติการณ์อาจเล็งเห็นได้ว่า อาจเกิดการกระทำความผิดเช่นที่เกิดขึ้นนั้นได้จากการใช้ การโฆษณา หรือประกาศ หรือการสนับสนุน ผู้ใช้ให้กระทำความผิด ผู้โฆษณาหรือประกาศแก่บุคคลทั่วไปให้กระทำความผิด หรือผู้สนับสนุนการกระทำความผิด แล้วแต่กรณี ต้องรับผิดทางอาญาตามความผิดที่เกิดขึ้นนั้น ในกรณีที่ผู้ถูกใช้ ผู้กระทำตามคำโฆษณา หรือประกาศแก่บุคคลทั่วไปให้กระทำความผิด หรือตัวการในความผิด จะต้องรับผิดทางอาญามีกำหนดโทษสูงขึ้นเพราะอาศัยผลที่เกิดจากการกระทำความผิด ผู้ใช้ให้กระทำความผิด ผู้โฆษณาหรือประกาศแก่บุคคลทั่วไปให้กระทำความผิด หรือผู้สนับสนุนการกระทำความผิด แล้วแต่กรณี ต้องรับผิดทางอาญาตามความผิดที่มีกำหนดโทษสูงขึ้นนั้นด้วย แต่ถ้าโดยลักษณะของความผิด ผู้กระทำจะต้องรับผิดทางอาญามีกำหนดโทษสูงขึ้นเฉพาะเมื่อผู้กระทำต้องรู้ หรืออาจเล็งเห็นได้ว่าจะเกิดผลเช่นนั้นขึ้น ผู้ใช้ให้กระทำความผิด ผู้โฆษณาหรือประกาศแก่บุคคลทั่วไปให้กระทำความผิด หรือผู้สนับสนุนการกระทำความผิด จะต้องรับผิดทางอาญาตามความผิดที่มีกำหนดโทษสูงขึ้นก็เฉพาะเมื่อตนได้รู้ หรืออาจเล็งเห็นได้ว่าจะเกิดผลเช่นที่เกิดขึ้นนั้น

คำแปลภาษาอังกฤษ

Where an offence is committed because of an instigator under section 84, a person who advertises or announces to the public that an offence be committed under section 85, or a supporter under section 86, and the offender has gone beyond the scope of the instigation, advertisement or announcement, or beyond the intention of the supporter, the instigator, the person who advertised or announced to the public that the offence be committed, or the supporter, as the case may be, shall be criminally liable only for the offence within the scope of the instigation, advertisement or announcement, or within the scope of the supporter's intention. But if, in the circumstances, it could be foreseen that an offence such as the one committed might result from the instigation, the advertisement or announcement, or the support, the instigator, the person who advertised or announced to the public that the offence be committed, or the supporter, as the case may be, shall be criminally liable for the offence committed.

Where the person instigated, the person acting on the advertisement or announcement to the public, or the principal in the offence is criminally liable to a heavier punishment by reason of a consequence resulting from the commission of the offence, the instigator, the person who advertised or announced to the public that the offence be committed, or the supporter, as the case may be, shall also be criminally liable for the offence carrying the heavier punishment. But if, by the nature of the offence, the offender is liable to the heavier punishment only where the offender must have known, or could have foreseen, that such consequence would occur, the instigator, the person who advertised or announced to the public that the offence be committed, or the supporter shall be criminally liable for the offence carrying the heavier punishment only where he or she knew, or could have foreseen, that the consequence which occurred would occur.

ตรวจสอบกับตัวบทภาษาไทยแล้ว 6 พฤศจิกายน 2026

ต้องการทนายความ? หากมาตรานี้เกี่ยวกับเรื่องของท่าน ปรึกษาสำนักงานกฎหมายของเราได้ทางออนไลน์ เป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ นัดปรึกษาออนไลน์ →

หมายเหตุของสำนักงาน

มาตรา 87 ปิดหมวดว่าด้วยตัวการและผู้สนับสนุนในภาค 1 และกำกับความรับผิดที่ต่อเนื่องของผู้ใช้ ผู้โฆษณา และผู้สนับสนุน เมื่อผู้กระทำจริงกระทำเกิน ในเรื่องขอบเขตของความผิด หลักโดยปกติเป็นการคุ้มครอง คือแต่ละคนรับผิดเพียงความผิดในขอบเขตที่ตนใช้ โฆษณา หรือสนับสนุน ไม่ใช่ส่วนที่ผู้กระทำทำเกิน เว้นแต่ตามพฤติการณ์อาจเล็งเห็นได้ว่าความผิดเช่นที่เกิดขึ้นนั้นอาจเกิดขึ้นได้ จึงต้องรับผิดในส่วนที่เกินด้วย แต่ในเรื่องผลที่ทำให้ต้องรับโทษหนักขึ้น หลักกลับเป็นตรงกันข้าม และเป็นส่วนที่มักถูกกล่าวสลับกัน กล่าวคือเมื่อผลของการกระทำความผิดทำให้ผู้ถูกใช้หรือตัวการต้องรับโทษหนักขึ้น ผู้ใช้ ผู้โฆษณา หรือผู้สนับสนุน ต้องรับผิดในความผิดที่มีโทษหนักขึ้นนั้นด้วย โดยไม่ต้องพิจารณาการเล็งเห็นของผู้นั้นเป็นการเฉพาะ ข้อกำหนดเรื่องความรู้จะเข้ามาก็เฉพาะเมื่อความผิดนั้นโดยลักษณะของมัน ผู้กระทำจะต้องรับโทษหนักขึ้นก็ต่อเมื่อผู้กระทำได้รู้หรืออาจเล็งเห็นผลนั้น กรณีเช่นนั้นจึงนำหลักเดียวกันมาใช้แก่ผู้ใช้ ผู้โฆษณา หรือผู้สนับสนุน ความรู้จึงเป็นข้อยกเว้นสำหรับผลที่ทำให้ต้องรับโทษหนักขึ้น มิใช่หลักทั่วไป มาตรานี้ใช้กับมาตรา 84, 85 และ 86

ความสำคัญในทางปฏิบัติ

สำหรับผู้ที่ถูกฟ้องในฐานะผู้ใช้ ผู้โฆษณา หรือผู้สนับสนุน มาตรานี้เป็นเกราะในเรื่องขอบเขตของความผิด ความรับผิดโดยปกติหยุดที่ความผิดในขอบเขตที่ตนก่อ และฝ่ายโจทก์ต้องแสดงว่าตามพฤติการณ์อาจเล็งเห็นได้ว่าความผิดเช่นที่เกิดขึ้นอาจเกิดขึ้นได้ จึงจะรวมส่วนที่เกินเข้ามา แต่มาตรานี้ไม่ใช่เกราะสำหรับผลที่ทำให้ต้องรับโทษหนักขึ้น เมื่อผลนั้นทำให้ผู้กระทำจริงต้องรับโทษหนักขึ้น มาตรานี้ให้ความรับผิดที่หนักขึ้นตามไปถึงผู้ใช้ ผู้โฆษณา หรือผู้สนับสนุนด้วย โดยไม่ต้องพิสูจน์การเล็งเห็นของผู้นั้นเป็นการเฉพาะ การที่ตัวการยกระดับความร้ายแรงจึงตามมาถึงโดยหลัก ข้อโต้แย้งที่แคบกว่านั้นคือ ความผิดบางฐานกำหนดให้ผู้กระทำต้องรับโทษหนักขึ้นก็ต่อเมื่อผู้กระทำได้รู้หรืออาจเล็งเห็นผลนั้น เฉพาะความผิดกลุ่มนี้เท่านั้นที่หลักเดียวกันจะคุ้มครองผู้ใช้ ผู้โฆษณา หรือผู้สนับสนุน การพิจารณาว่าความผิดที่หนักขึ้นนั้นอยู่ในกลุ่มใดจึงเป็นคำถามแรก ก่อนจะโต้แย้งว่าผู้ถูกกล่าวหาเล็งเห็นสิ่งใดจริง

มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 13 คดี (พ.ศ. 2510 ถึง 2559)

ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง

  • คำพิพากษาฎีกาที่ 39/2534 (1991)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 4941/2528 (1985)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 9024/2550 (2007)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 4019/2549 (2006)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 1269/2513 (1970)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 15732/2557 (2014)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 17866/2555 (2012)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 280/2510 (1967)

รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน

มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ

มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี

นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ

คำถามที่พบบ่อย

ผู้ใช้ต้องรับผิดหรือไม่หากผู้กระทำทำเกินกว่าที่ใช้

ตามมาตรา 87 โดยทั่วไปไม่ ผู้ใช้รับผิดเพียงความผิดในขอบเขตที่ใช้ แต่ต้องรับผิดในส่วนที่เกินหากอาจเล็งเห็นได้ว่าเป็นผลที่ตามธรรมดาย่อมเกิดขึ้น

ผู้สนับสนุนรับโทษหนักขึ้นจากผลที่หนักขึ้นเมื่อใด

โดยหลักคือรับผิดไปโดยอัตโนมัติ ตามมาตรา 87 เมื่อผลของการกระทำความผิดทำให้ผู้ถูกใช้หรือตัวการต้องรับโทษหนักขึ้น ผู้ใช้ ผู้โฆษณาหรือประกาศ หรือผู้สนับสนุน ต้องรับผิดในความผิดที่มีโทษหนักขึ้นนั้นด้วย โดยไม่ต้องพิสูจน์การเล็งเห็นของผู้นั้นเป็นการเฉพาะ ข้อกำหนดเรื่องความรู้ใช้เฉพาะความผิดกลุ่มที่แคบกว่า คือความผิดซึ่งโดยลักษณะของมัน ผู้กระทำจะต้องรับโทษหนักขึ้นก็ต่อเมื่อผู้กระทำได้รู้ หรืออาจเล็งเห็นได้ว่าผลเช่นนั้นจะเกิดขึ้น เฉพาะกลุ่มนี้เท่านั้นที่ผู้ใช้ ผู้โฆษณา หรือผู้สนับสนุน จะรับผิดในความผิดที่หนักขึ้น ก็ต่อเมื่อผู้นั้นได้รู้หรืออาจเล็งเห็นผลเช่นที่เกิดขึ้นนั้น

คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline

วิธีอ้างอิงมาตรานี้

  • อ้างอิงแบบทั่วไป ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 87
  • อ้างอิงแบบวิชาการ Penal Code (Thailand), s. 87. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-87/ (accessed 19 พฤศจิกายน 2026).
  • อ้างอิงแบบไทย ป.อ. มาตรา 87
  • ลิงก์ถาวร https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-87/
  • โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น <blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-87/"><p>ในกรณีที่มีการกระทำความผิดเพราะมีผู้ใช้ให้กระทำตามมาตรา ๘๔ เพราะมีผู้โฆษณาหรือประกาศแก่บุคคลทั่วไปให้กระทำความผิดตามมาตรา ๘๕ หรือโดยมีผู้สนับสนุนตามมาตรา ๘๖ ถ้าความผิดที่เกิดขึ้นนั้น ผู้กระทำได้กระทำไปเกินขอบเขตที่ใช้หรือที่โฆษณาหรือประกาศ หรือเกินไปจากเจตนาของผู้สนับสนุน ผู้ใช้ให้กระทำความผิด ผู้โฆษณาหรือประกาศแก่บุคคลทั่วไปให้กระทำความผิด หรือผู้สนับสนุนการกระทำความผิด แล้วแต่กรณี ต้องรับผิดทางอาญาเพียงสำหรับความผิดเท่าที่อยู่ในขอบเขตที่ใช้ หรือที่โฆษณาหรือประกาศ หรืออยู่ในขอบเขตแห่งเจตนาของผู้สนับสนุนการกระทำความผิดเท่านั้น แต่ถ้าโดยพฤติการณ์อาจเล็งเห็นได้ว่า อาจเกิดการกระทำความผิดเช่นที่เกิดขึ้นนั้นได้จากการใช้ การโฆษณา หรือประกาศ หรือการสนับสนุน ผู้ใช้ให้กระทำความผิด ผู้โฆษณาหรือประกาศแก่บุคคลทั่วไปให้กระทำความผิด หรือผู้สนับสนุนการกระทำความผิด แล้วแต่กรณี ต้องรับผิดทางอาญาตามความผิดที่เกิดขึ้นนั้น ในกรณีที่ผู้ถูกใช้ ผู้กระทำตามคำโฆษณา หรือประกาศแก่บุคคลทั่วไปให้กระทำความผิด หรือตัวการในความผิด จะต้องรับผิดทางอาญามีกำหนดโทษสูงขึ้นเพราะอาศัยผลที่เกิดจากการกระทำความผิด ผู้ใช้ให้กระทำความผิด ผู้โฆษณาหรือประกาศแก่บุคคลทั่วไปให้กระทำความผิด หรือผู้สนับสนุนการกระทำความผิด แล้วแต่กรณี ต้องรับผิดทางอาญาตามความผิดที่มีกำหนดโทษสูงขึ้นนั้นด้วย แต่ถ้าโดยลักษณะของความผิด ผู้กระทำจะต้องรับผิดทางอาญามีกำหนดโทษสูงขึ้นเฉพาะเมื่อผู้กระทำต้องรู้ หรืออาจเล็งเห็นได้ว่าจะเกิดผลเช่นนั้นขึ้น ผู้ใช้ให้กระทำความผิด ผู้โฆษณาหรือประกาศแก่บุคคลทั่วไปให้กระทำความผิด หรือผู้สนับสนุนการกระทำความผิด จะต้องรับผิดทางอาญาตามความผิดที่มีกำหนดโทษสูงขึ้นก็เฉพาะเมื่อตนได้รู้ หรืออาจเล็งเห็นได้ว่าจะเกิดผลเช่นที่เกิดขึ้นนั้น</p><footer>ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 87 (ประเทศไทย): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-87/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>

ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา

เนื้อหานี้จัดทำเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย โปรดปรึกษาทนายความก่อนนำไปใช้กับกรณีจริง

เลื่อนขึ้น
WhatsApp LINE โทร จอง