มาตรา 654: อัตราดอกเบี้ยสูงสุด 15% ต่อปี
ตัวบทกฎหมาย
ท่านห้ามมิให้คิดดอกเบี้ยเกินร้อยละสิบห้าต่อปี ถ้าในสัญญากำหนดดอกเบี้ยเกินกว่านั้น ก็ให้ลดลงมาเป็นร้อยละสิบห้าต่อปี
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
Interest shall not exceed 15% per year; when a higher rate of interest is fixed by the contract, it shall be reduced to 15% per year.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 654 จำกัดดอกเบี้ยระหว่างบุคคลที่ร้อยละ 15 ต่อปี เพดานนี้เป็นการบังคับเด็ดขาด คู่สัญญาตกลงเกินไม่ได้ ข้อยกเว้นสำคัญสองประการ: (1) สถาบันการเงินที่มีใบอนุญาต (ธนาคาร non-bank ที่ได้รับอนุญาต) อยู่ภายใต้กรอบดอกเบี้ยแยกของธนาคารแห่งประเทศไทย มักสูงกว่า (2) การกู้ยืมเชิงพาณิชย์ระหว่างนิติบุคคลใช้เพดาน 15% เดียวกัน เว้นแต่ฝ่ายหนึ่งเป็นสถาบันการเงินที่มีใบอนุญาต พระราชบัญญัติห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พุทธศักราช 2475 กำหนดให้การเรียกดอกเบี้ยเกิน 15% เป็นความผิดอาญา จำคุกได้ถึง 2 ปี
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
ทนายความ: เพดาน 15% ใช้บังคับกับเงินกู้ระหว่างบุคคลเอกชน ธนาคารและสถาบันการเงินที่ได้รับใบอนุญาตไม่ต้องอยู่ภายใต้มาตรา 654 แต่อยู่ภายใต้ระเบียบธนาคารแห่งประเทศไทย การคิดดอกเบี้ยเกิน 15% ระหว่างเอกชนอาจมีความผิดทางอาญาตามพระราชบัญญัติห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา ประชาชนทั่วไป: สัญญากู้ที่กำหนดดอกเบี้ยเกิน 15% ต่อปีระหว่างบุคคล ส่วนที่เกินเป็นโมฆะ เรียกได้เพียง 15%
ความเป็นมาทางกฎหมาย
บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ฉบับเดิม เพดานดอกเบี้ย 15% ไม่มีการแก้ไข แต่สถาบันการเงินอยู่ภายใต้พระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์และระเบียบธนาคารแห่งประเทศไทยซึ่งอาจกำหนดอัตราต่างกัน
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 570/2549 (2006) ★ คดีนำ
สถาบันการเงินที่ได้รับใบอนุญาตได้รับยกเว้นจากเพดานดอกเบี้ยมาตรา 654 และอยู่ภายใต้การกำกับของธนาคารแห่งประเทศไทย
สถาบันการเงินที่ได้รับใบอนุญาตไม่ต้องอยู่ภายใต้บทบัญญัติมาตรา 654 แต่ต้องอยู่ภายใต้พระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ ซึ่งธนาคารแห่งประเทศไทยมีอำนาจกำหนดอัตราดอกเบี้ยที่อนุญาตได้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3375/2549 (2006)
เมื่อสัญญากู้มีอัตราดอกเบี้ยขัดแย้งกันและผู้ให้กู้พิสูจน์อัตราที่ตั้งใจไม่ได้ ศาลใช้อัตราสูงสุดตามกฎหมาย 15% ต่อปี
สัญญากู้มีข้อความอัตราดอกเบี้ยขัดแย้งกัน เมื่อโจทก์ไม่นำสืบอัตราที่ตั้งใจ ศาลกำหนดให้ใช้อัตราสูงสุดตามกฎหมาย 15% ต่อปีตามมาตรา 654
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 99 คดี (พ.ศ. 2508 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4988/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8188/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6901/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 882/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2532/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2071/2564 (2021)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2131/2560 (2017)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 16376/2557 (2014)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- มาตรา 224 22
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 142 15
- มาตรา 407 12
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 94 10
- มาตรา 383 8
- มาตรา 653 7
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
นายทุนคิดดอกเบี้ยเดือนละ 5% ถูกกฎหมายหรือไม่?
ไม่ถูกกฎหมาย ดอกเบี้ย 5% ต่อเดือน เท่ากับ 60% ต่อปี เกินเพดาน 15% ต่อปีตามมาตรา 654 มาก ระหว่างเอกชน ดอกเบี้ยส่วนที่เกิน 15% ต่อปีถูกลดลงโดยผลของกฎหมาย และการคิดดอกเบี้ยเกินอัตรายังอาจมีความผิดทางอาญาตามพระราชบัญญัติห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตราด้วย
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 654 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 654. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-654/ (accessed 8 สิงหาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 654 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-654/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-654/"><p>ท่านห้ามมิให้คิดดอกเบี้ยเกินร้อยละสิบห้าต่อปี ถ้าในสัญญากำหนดดอกเบี้ยเกินกว่านั้น ก็ให้ลดลงมาเป็นร้อยละสิบห้าต่อปี</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 654 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-654/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา