มาตรา 50: ห้ามประกอบอาชีพหรือวิชาชีพ
ตัวบทกฎหมาย
เมื่อศาลพิพากษาให้ลงโทษผู้ใด ถ้าศาลเห็นว่าผู้นั้นกระทำความผิดโดยอาศัยโอกาสจากการประกอบอาชีพหรือวิชาชีพ หรือเนื่องจากการประกอบอาชีพหรือวิชาชีพ และเห็นว่าหากผู้นั้นประกอบอาชีพหรือวิชาชีพนั้นต่อไปอาจจะกระทำความผิดเช่นนั้นขึ้นอีก ศาลจะสั่งไว้ในคำพิพากษาห้ามการประกอบอาชีพหรือวิชาชีพนั้นมีกำหนดเวลาไม่เกินห้าปีนับแต่วันพ้นโทษไปแล้วก็ได้
คำแปลภาษาอังกฤษ
เมื่อศาลพิพากษาให้ลงโทษผู้ใด ถ้าศาลเห็นว่าผู้นั้นกระทำความผิดโดยอาศัยโอกาสจากการประกอบอาชีพหรือวิชาชีพ หรือเนื่องจากการประกอบอาชีพหรือวิชาชีพ และเห็นว่าหากผู้นั้นประกอบอาชีพหรือวิชาชีพนั้นต่อไปอาจจะกระทำความผิดเช่นนั้นขึ้นอีก ศาลจะสั่งไว้ในคำพิพากษาห้ามการประกอบอาชีพหรือวิชาชีพนั้นมีกำหนดเวลาไม่เกินห้าปีนับแต่วันพ้นโทษไปแล้วก็ได้
ตรวจสอบกับตัวบทภาษาไทยแล้ว 6 พฤศจิกายน 2026
ต้องการทนายความ? หากมาตรานี้เกี่ยวกับเรื่องของท่าน ปรึกษาสำนักงานกฎหมายของเราได้ทางออนไลน์ เป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ นัดปรึกษาออนไลน์ →
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 50 เป็นการห้ามประกอบอาชีพหรือวิชาชีพในฐานะวิธีการเพื่อความปลอดภัย และมีเงื่อนไขสามประการ โดยประการที่สามมักถูกมองข้าม กล่าวคือ การกระทำความผิดต้องเป็นการอาศัยโอกาสจากการประกอบอาชีพหรือวิชาชีพ หรือเนื่องจากการประกอบอาชีพหรือวิชาชีพนั้น และศาลต้องเห็นด้วยว่าหากผู้นั้นประกอบอาชีพหรือวิชาชีพนั้นต่อไปอาจจะกระทำความผิดเช่นนั้นขึ้นอีก เมื่อครบเงื่อนไขแล้วศาลจึงจะสั่งห้ามได้ และสั่งได้มีกำหนดเวลาไม่เกินห้าปีนับแต่วันพ้นโทษ มิใช่นับแต่วันพิพากษา ถ้อยคำในตัวบทกล่าวถึงการประกอบอาชีพหรือวิชาชีพ เมื่อมาตรการนี้มุ่งป้องกันมิใช่ลงโทษ สิ่งที่รองรับคำสั่งห้ามจึงเป็นความเป็นไปได้ที่จะกระทำความผิดซ้ำ ลำพังความเกี่ยวข้องระหว่างงานกับความผิดยังไม่เพียงพอ
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
สำหรับผู้ประกอบวิชาชีพที่มีใบอนุญาต นี่คือความเสี่ยงต่ออาชีพที่ยังคงอยู่หลังพ้นโทษ เพราะระยะเวลาห้าปีเริ่มนับแต่วันพ้นโทษ มีสองประเด็นที่ควรเตรียมแต่เนิ่น ๆ ประการแรก ความผิดต้องเป็นการอาศัยโอกาสจากการประกอบอาชีพนั้น ลำพังการที่ผู้กระทำมีอาชีพอยู่ไม่เข้าเกณฑ์ ประการที่สอง ศาลต้องเห็นด้วยว่าหากประกอบอาชีพหรือวิชาชีพนั้นต่อไปอาจจะกระทำความผิดเช่นนั้นขึ้นอีก ซึ่งเป็นการคาดการณ์ไปข้างหน้าที่พยานหลักฐานเกี่ยวกับตัวผู้กระทำสามารถหักล้างได้ ธุรกิจและผู้ประกอบวิชาชีพที่ถูกดำเนินคดีควรศึกษาเรื่องความรับผิดทางอาญาขององค์กรและปรึกษาทนายความแต่เนิ่น ๆ
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6530/2556 (2013)
มาตรา 50 เป็นมาตรการห้ามประกอบอาชีพ ใช้เฉพาะเมื่อผู้กระทำประกอบอาชีพหรือวิชาชีพและอาศัยโอกาสจากสิ่งนั้นกระทำผิด โดยศาลเห็นว่าหากประกอบต่อไปอาจกระทำผิดอีก จำเลยจะยกขึ้นอ้างเพื่อคงใบอนุญาตของตนไม่ได้
จำเลยขอให้ศาลนำมาตรา 50 มาใช้เพื่อให้ตนใช้ใบอนุญาตขับรถต่อไปได้ ศาลฎีกาอธิบายว่าการนำมาตรา 50 มาใช้ต้องได้ความว่าจำเลยประกอบอาชีพหรือวิชาชีพและกระทำผิดโดยอาศัยโอกาสจากสิ่งนั้น และหากประกอบต่อไปอาจกระทำผิดอีก บทบัญญัตินี้จึงไม่ใช่เพื่อคงใบอนุญาตไว้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 18462/2555 (2012)
เมื่อศาลรอการลงโทษจำคุก ย่อมไม่อาจมีคำสั่งห้ามประกอบอาชีพตามที่มาตรา 50 ให้อำนาจไว้ได้
ในคดีสร้างราคาหุ้นตามพระราชบัญญัติหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ พ.ศ. 2535 มาตรา 243 (2) โจทก์ขอให้ศาลสั่งห้ามจำเลยประกอบอาชีพที่เกี่ยวข้องกับการซื้อขายหลักทรัพย์ในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยมีกำหนดห้าปีตามมาตรา 50 เมื่อศาลรอการลงโทษจำคุกจำเลยที่ 1 จึงไม่อาจสั่งห้ามประกอบอาชีพตามที่โจทก์ขอได้ และให้ยกคำขอส่วนนี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2425/2554 (2011)
มาตรา 50 ให้ศาลซึ่งพิพากษาลงโทษผู้ใด สั่งห้ามการประกอบอาชีพหรือวิชาชีพได้ไม่เกินห้าปีนับแต่วันพ้นโทษ ถ้าศาลเห็นว่าผู้นั้นกระทำความผิดโดยอาศัยโอกาสจากการประกอบอาชีพหรือวิชาชีพนั้น หรือเนื่องจากการประกอบอาชีพหรือวิชาชีพนั้น และเห็นว่าหากประกอบต่อไปอาจกระทำความผิดเช่นนั้นขึ้นอีก คดีนี้โจทก์ขอให้ห้ามจำเลยซึ่งเป็นครูประจำชั้นประกอบอาชีพหรือวิชาชีพครู มีกำหนด 5 ปี นับแต่วันพ้นโทษ แต่ศาลชั้นต้นให้ยกคำขอส่วนนี้ และศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายืน ส่วนที่ศาลวินิจฉัยคือ การที่ครูประจำชั้นจูงมือศิษย์ไปแม้นอกเวลาเรียนและต่อหน้าผู้อื่น ก็เป็นการใช้อำนาจของครูต่อศิษย์ซึ่งอยู่ในความดูแล จึงต้องด้วยมาตรา 285
ครูถูกลงโทษฐานกระทำอนาจารและข่มขืนกระทำชำเราศิษย์ที่อยู่ในความดูแล โจทก์ขอให้ใช้วิธีการเพื่อความปลอดภัยตามมาตรา 50 ห้ามจำเลยประกอบวิชาชีพครูมีกำหนดห้าปีนับแต่วันพ้นโทษหรือวันปล่อยตัว
บทสรุปคำพิพากษาที่คัดเลือกจากคลังข้อมูลวิจัยของสำนักงาน ลิงก์แหล่งที่มาระบุเอกสารที่ใช้ แต่การมีลิงก์เพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าได้ตรวจสอบตรงกับต้นฉบับทางการของศาลแล้ว
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 22 คดี (พ.ศ. 2500 ถึง 2556)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6530/2556 (2013)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 18462/2555 (2012)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5177/2537 (1994)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2414/2521 (1978)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 662/2548 (2005)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1409/2534 (1991)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7146/2552 (2009)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5399/2553 (2010)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ศาลจะสั่งห้ามประกอบอาชีพหรือวิชาชีพได้เมื่อใด
เมื่อการกระทำความผิดเป็นการอาศัยโอกาสจากการประกอบอาชีพหรือวิชาชีพนั้น หรือเนื่องจากการประกอบอาชีพหรือวิชาชีพนั้น และศาลเห็นด้วยว่าหากประกอบต่อไปอาจจะกระทำความผิดเช่นนั้นขึ้นอีก
คำสั่งห้ามมีกำหนดเวลาเท่าใด และเริ่มนับเมื่อใด
ไม่เกินห้าปี โดยนับแต่วันพ้นโทษ มิใช่นับแต่วันที่ศาลพิพากษา
เพียงกระทำความผิดในระหว่างทำงานเพียงพอหรือไม่
ไม่เพียงพอ ต้องเป็นการอาศัยโอกาสจากการประกอบอาชีพนั้น และศาลต้องเห็นว่าหากประกอบต่อไปอาจจะกระทำความผิดเช่นนั้นขึ้นอีกด้วย จึงจะสั่งห้ามได้
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 50 (ประเทศไทย) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 50. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-50/ (accessed 19 พฤศจิกายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 50 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-50/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-50/"><p>เมื่อศาลพิพากษาให้ลงโทษผู้ใด ถ้าศาลเห็นว่าผู้นั้นกระทำความผิดโดยอาศัยโอกาสจากการประกอบอาชีพหรือวิชาชีพ หรือเนื่องจากการประกอบอาชีพหรือวิชาชีพ และเห็นว่าหากผู้นั้นประกอบอาชีพหรือวิชาชีพนั้นต่อไปอาจจะกระทำความผิดเช่นนั้นขึ้นอีก ศาลจะสั่งไว้ในคำพิพากษาห้ามการประกอบอาชีพหรือวิชาชีพนั้นมีกำหนดเวลาไม่เกินห้าปีนับแต่วันพ้นโทษไปแล้วก็ได้</p><footer>ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 50 (ประเทศไทย): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-50/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา