บรรพ 6 — มรดก
การตกทอดมรดก พินัยกรรม ทายาทโดยธรรม ผู้จัดการมรดก
มาตรา 1599–1755
มาตราในบรรพนี้ (ที่จัดทำหมายเหตุแล้ว)
- มาตรา 1599 การเปิดการสืบมรดก การสืบมรดกเริ่มขึ้นเมื่อบุคคลถึงแก่ความตาย ทรัพย์มรดกตกทอดสู่ทายาทโดยทันทีตามผลของกฎหมาย ภายใต้การชำระหนี้และการให้ตามพินัยกรรม
- มาตรา 1600 กองมรดกประกอบด้วยทรัพย์สินทุกชนิดของผู้ตาย รวมถึงสิทธิ หน้าที่ และความรับผิดทั้งปวง ยกเว้นเฉพาะสิ่งที่เป็นการเฉพาะตัวของผู้ตายโดยแท้ตามกฎหมายหรือโดยสภาพ
- มาตรา 1601 ทายาทรับผิดต่อหนี้ของกองมรดกเพียงเท่าที่ทรัพย์มรดกตกทอดมาถึงตน เจ้าหนี้กองมรดกไม่สามารถบังคับเอาจากทรัพย์สินส่วนตัวของทายาทได้
- มาตรา 1602
- มาตรา 1603
- มาตรา 1604 บุคคลธรรมดาจะเป็นทายาทได้ก็ต่อเมื่อมีสภาพบุคคลหรือสามารถมีสิทธิได้ในขณะที่เจ้ามรดกถึงแก่ความตาย ทารกที่ถือปฏิสนธิก่อนการตายและคลอดออกมาโดยมีชีวิตภายใน ๓๑๐ วันนับแต่วันนั้นถือว่ามีสภาพบุคคลในขณะที่เจ้ามรดกตาย
- มาตรา 1605
- มาตรา 1606
- มาตรา 1607
- มาตรา 1608
- มาตรา 1609
- มาตรา 1610
- มาตรา 1612
- มาตรา 1613
- มาตรา 1614
- มาตรา 1615
- มาตรา 1616
- มาตรา 1617
- มาตรา 1618
- มาตรา 1619
- มาตรา 1620 ทายาทโดยธรรม — ลำดับชั้น หากไม่มีพินัยกรรม กองมรดกตกทอดแก่ทายาทโดยธรรมตามลำดับ 6 ลำดับ ลำดับสูงกว่ากันลำดับต่ำ ภายในลำดับเดียวกันแบ่งเท่ากัน
- มาตรา 1621
- มาตรา 1622
- มาตรา 1623 ทรัพย์สินที่พระภิกษุได้มาในระหว่างเวลาที่อยู่ในสมณเพศเมื่อพระภิกษุนั้นมรณภาพตกเป็นสมบัติของวัดที่เป็นภูมิลำเนา เว้นแต่พระภิกษุจะได้จำหน่ายไปในระหว่างมีชีวิตหรือโดยพินัยกรรม
- มาตรา 1624
- มาตรา 1625 เมื่อผู้ตายมีคู่สมรส ต้องชำระบัญชีทรัพย์สินระหว่างสมรสก่อน คู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่รับส่วนแบ่งครึ่งหนึ่งของสินสมรส จากนั้นจึงแบ่งส่วนที่เหลือเป็นกองมรดกตามบทบัญญัติแห่งบรรพ ๖
- มาตรา 1626
- มาตรา 1627 บุตรบุญธรรมในฐานะทายาท บุตรบุญธรรมมีสิทธิรับมรดกในฐานะทายาทโดยธรรมเช่นเดียวกับบุตรชอบด้วยกฎหมายของผู้รับบุตรบุญธรรม
- มาตรา 1628
- มาตรา 1629 ทายาทโดยธรรม 6 ลำดับ — รายละเอียด (1) ผู้สืบสันดาน (2) บิดามารดา (3) พี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน (4) พี่น้องร่วมบิดาหรือร่วมมารดาเดียวกัน (5) ปู่ย่าตายาย (6) ลุงป้าน้าอา
- มาตรา 1630
- มาตรา 1631
- มาตรา 1632
- มาตรา 1633 ทายาทโดยธรรมในลำดับเดียวกันได้รับส่วนแบ่งเท่ากัน หากมีทายาทเพียงคนเดียวในลำดับนั้น ทายาทคนนั้นได้รับส่วนแบ่งทั้งหมดที่ตกแก่ลำดับนั้น
- มาตรา 1634
- มาตรา 1635 ส่วนของคู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่ คู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่รับมรดกคู่กับลำดับทายาทใดก็ตามที่รับมรดก โดยได้ส่วนต่างกันขึ้นกับลำดับนั้น
- มาตรา 1636
- มาตรา 1637
- มาตรา 1638
- มาตรา 1639
- มาตรา 1640
- มาตรา 1641
- มาตรา 1642
- มาตรา 1643
- มาตรา 1644
- มาตรา 1645
- มาตรา 1646 สิทธิทำพินัยกรรม บุคคลที่บรรลุนิติภาวะ (20 ปี) และมีจิตปกติ มีสิทธิทำพินัยกรรมจำหน่ายทรัพย์สินของตนเพื่อมีผลเมื่อถึงแก่ความตาย
- มาตรา 1647
- มาตรา 1648
- มาตรา 1649 ผู้จัดการมรดกที่ผู้ตายตั้งไว้ในพินัยกรรมมีหน้าที่จัดการทำศพ หากไม่มีผู้จัดการมรดกดังกล่าว บุคคลผู้ได้รับทรัพย์มรดกมากที่สุดไม่ว่าโดยพินัยกรรมหรือโดยธรรมจะมีหน้าที่นี้ เว้นแต่ศาลจะตั้งบุคคลอื่นตามคำร้องของผู้มีส่วนได้เสีย
- มาตรา 1650
- มาตรา 1651
- มาตรา 1652
- มาตรา 1653
- มาตรา 1654 ความสามารถของผู้ทำพินัยกรรมพิจารณา ณ เวลาที่ทำพินัยกรรม ส่วนความสามารถของผู้รับพินัยกรรมพิจารณา ณ เวลาที่ผู้ทำพินัยกรรมถึงแก่ความตาย
- มาตรา 1655
- มาตรา 1656 พินัยกรรมแบบธรรมดา พินัยกรรมแบบธรรมดาต้องทำเป็นหนังสือ ลงวัน เดือน ปี ลงลายมือชื่อผู้ทำพินัยกรรมต่อหน้าพยานอย่างน้อย 2 คน ซึ่งต้องลงลายมือชื่อในขณะนั้นต่อหน้าผู้ทำพินัยกรรม
- มาตรา 1657 พินัยกรรมเขียนเองทั้งฉบับ พินัยกรรมเขียนเองทั้งฉบับต้องเขียนด้วยลายมือผู้ทำพินัยกรรมทั้งหมดและลงลายมือชื่อ ไม่ต้องมีพยาน
- มาตรา 1658 พินัยกรรมเอกสารฝ่ายเมือง พินัยกรรมเอกสารฝ่ายเมืองทำต่อหน้านายอำเภอผู้บันทึกเจตนาของผู้ทำพินัยกรรมและจดทะเบียนพินัยกรรมในทะเบียนทางการ
- มาตรา 1659
- มาตรา 1660 พินัยกรรมเอกสารลับ พินัยกรรมเอกสารลับเป็นเอกสารที่ผู้ทำเขียนหรือพิมพ์ ปิดผนึก ลงลายมือชื่อคาบเชื่อมตราผนึก และส่งมอบต่อนายอำเภอผู้บันทึกการส่งมอบโดยเก็บเนื้อหาเป็นความลับ
- มาตรา 1661
- มาตรา 1662
- มาตรา 1663
- มาตรา 1664
- มาตรา 1665
- มาตรา 1666
- มาตรา 1667 พยานและผู้รับมรดก — ห้ามเป็นเดียวกัน ผู้รับมรดกตามพินัยกรรม (หรือคู่สมรสของผู้รับ) เป็นพยานไม่ได้ ข้อความให้แก่บุคคลดังกล่าวเป็นโมฆะ แต่ส่วนอื่นของพินัยกรรมยังคงสมบูรณ์
- มาตรา 1668
- มาตรา 1669
- มาตรา 1670
- มาตรา 1671
- มาตรา 1672 พินัยกรรมทำในสถานการณ์พิเศษ พินัยกรรมทำในสถานการณ์พิเศษ.
- มาตรา 1673
- มาตรา 1674
- มาตรา 1675
- มาตรา 1676
- มาตรา 1677
- มาตรา 1678
- มาตรา 1679
- มาตรา 1680
- มาตรา 1681
- มาตรา 1682
- มาตรา 1683
- มาตรา 1684
- มาตรา 1685
- มาตรา 1686
- มาตรา 1687
- มาตรา 1688
- มาตรา 1689
- มาตรา 1690
- มาตรา 1691
- มาตรา 1692
- มาตรา 1693 การเพิกถอนพินัยกรรม ผู้ทำพินัยกรรมเพิกถอนพินัยกรรมเมื่อใดก็ได้ในระหว่างมีชีวิตอยู่ — ทำพินัยกรรมฉบับใหม่ ทำลายเอกสารโดยมีเจตนาเพิกถอน หรือทำหนังสือเพิกถอนในแบบเดียวกัน
- มาตรา 1694
- มาตรา 1695
- มาตรา 1696
- มาตรา 1697
- มาตรา 1698
- มาตรา 1699 หากพินัยกรรมหรือข้อกำหนดในพินัยกรรมไม่มีผลบังคับด้วยเหตุใดก็ตาม ทรัพย์สินที่เกี่ยวข้องตกทอดแก่ทายาทโดยธรรม หรือตกแก่แผ่นดินหากไม่มีทายาท
- มาตรา 1700
- มาตรา 1701
- มาตรา 1702
- มาตรา 1703
- มาตรา 1704
- มาตรา 1705
- มาตรา 1706
- มาตรา 1707
- มาตรา 1708
- มาตรา 1709
- มาตรา 1710
- มาตรา 1711 การตั้งผู้จัดการมรดก การตั้งผู้จัดการมรดก.
- มาตรา 1712
- มาตรา 1713 ต้องมีคำสั่งศาลตั้งผู้จัดการมรดก เมื่อพินัยกรรมไม่ได้ตั้งผู้จัดการมรดกไว้ หรือไม่มีพินัยกรรม ทายาทหรือผู้มีส่วนได้เสียต้องร้องต่อศาลขอตั้งผู้จัดการมรดก
- มาตรา 1714
- มาตรา 1715 ผู้ทำพินัยกรรมอาจตั้งผู้จัดการมรดกหนึ่งคนหรือหลายคนก็ได้ หากมีผู้จัดการมรดกหลายคนและเหลืออยู่เพียงคนเดียว คนนั้นมีอำนาจจัดการได้โดยลำพัง หากยังมีผู้จัดการมรดกหลายคนอยู่ สันนิษฐานว่าผู้จัดการมรดกแต่ละคนจะจัดการโดยลำพังไม่ได้
- มาตรา 1716
- มาตรา 1717
- มาตรา 1718
- มาตรา 1719 อำนาจหน้าที่ของผู้จัดการมรดก ผู้จัดการมรดก (ตามพินัยกรรมหรือตามคำสั่งศาล) มีทั้งสิทธิและหน้าที่ในการปฏิบัติตามพินัยกรรม จัดการทรัพย์มรดกในกิจการประจำวัน และแบ่งทรัพย์ให้ทายาท
- มาตรา 1720
- มาตรา 1721
- มาตรา 1722
- มาตรา 1723
- มาตรา 1724
- มาตรา 1725 ผู้จัดการมรดกต้องสืบหาตัวผู้มีส่วนได้เสียโดยสมควรและแจ้งให้ทราบถึงข้อกำหนดในพินัยกรรมที่เกี่ยวกับผู้มีส่วนได้เสียนั้นภายในเวลาอันสมควร
- มาตรา 1726
- มาตรา 1727 การถอดถอนผู้จัดการมรดก ศาลถอดถอนผู้จัดการมรดกได้เพราะความประพฤติเสียหาย จัดการมิชอบ หรือไม่ปฏิบัติหน้าที่ ตามคำร้องของทายาทหรือผู้มีส่วนได้เสีย
- มาตรา 1728
- มาตรา 1729 ผู้จัดการมรดกต้องจัดทำบัญชีทรัพย์มรดกให้แล้วเสร็จภายในหนึ่งเดือนนับแต่ได้รับแต่งตั้ง (ขยายได้โดยคำสั่งศาล) บัญชีทรัพย์มรดกต้องทำต่อหน้าพยานอย่างน้อยสองคนซึ่งเป็นผู้มีส่วนได้เสียในกองมรดก
- มาตรา 1730
- มาตรา 1731
- มาตรา 1732
- มาตรา 1733 การให้อนุมัติหรือปลดเปลื้องความรับผิดเกี่ยวกับบัญชีการจัดการมรดกไม่มีผลเว้นแต่จะกระทำหลังจากส่งมอบบัญชีแล้วอย่างน้อยห้าปี นอกจากนี้ คดีเกี่ยวกับการจัดการมรดกห้ามทายาทฟ้องเกินกว่าห้าปีนับแต่การจัดการมรดกสิ้นสุดลง
- มาตรา 1734 ความรับผิดของทายาทในหนี้มรดก ทายาทไม่ต้องรับผิดส่วนตัวในหนี้ของผู้ตายเกินมูลค่าทรัพย์มรดกที่ตนได้รับ
- มาตรา 1735
- มาตรา 1736
- มาตรา 1737
- มาตรา 1738
- มาตรา 1739
- มาตรา 1740
- มาตรา 1741
- มาตรา 1742
- มาตรา 1743
- มาตรา 1744
- มาตรา 1745
- มาตรา 1746
- มาตรา 1747
- มาตรา 1748
- มาตรา 1749
- มาตรา 1750
- มาตรา 1751
- มาตรา 1752
- มาตรา 1753
- มาตรา 1754 อายุความฟ้องเรียกมรดก สิทธิเรียกร้องในกองมรดกขาดอายุความเมื่อพ้น 1 ปีนับแต่ทายาทรู้ถึงสิทธิของตน และ 10 ปีนับแต่วันเสียชีวิต
- มาตรา 1755 บทบัญญัตินี้บันทึกวันเริ่มใช้บังคับของบรรพ ๖ (มรดก) แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ ๑ ตุลาคม พ.ศ. ๒๔๗๘ พร้อมกับกฎหมายแก้ไขเพิ่มเติมเสริมในปีเดียวกัน