มาตรา 37 — ภูมิลำเนา
ตัวบทกฎหมาย
ภูมิลำเนาของบุคคลธรรมดา ได้แก่ถิ่นอันบุคคลนั้นมีสถานที่อยู่เป็นแหล่งสำคัญ
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
The domicile of a natural person is the place where he has his principal residence.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 37 เป็นส่วนหนึ่งของบรรพ 1 (บททั่วไป) แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เนื้อหานี้รอการจัดทำหมายเหตุของสำนักงาน ตัวบทภาษาไทยข้างต้นคัดลอกจากต้นฉบับของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
สำหรับนักกฎหมาย: การมีชื่อในทะเบียนบ้านสร้างแต่ข้อสันนิษฐานที่หักล้างได้เท่านั้น ศาลจะพิจารณาศูนย์กลางชีวิตจริงของบุคคล สำหรับประชาชน: ภูมิลำเนาตามกฎหมายคือบ้านหลักของท่าน ซึ่งอาจไม่ใช่ที่ที่มีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้าน
ความเป็นมาทางกฎหมาย
เป็นส่วนหนึ่งของการประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ฉบับดั้งเดิม ไม่มีการแก้ไขเพิ่มเติมที่สำคัญ
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5698/2541 (1998)
การมีชื่อในทะเบียนบ้านไม่ทำให้บ้านนั้นยังเป็นภูมิลำเนาหากบุคคลนั้นได้ย้ายไปอยู่ที่อื่นเป็นแหล่งสำคัญแล้ว
จำเลยทั้งสองย้ายไปมีภูมิลำเนาที่อื่นแล้ว การที่ยังมีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านเดิมโดยไม่แจ้งย้ายไม่ทำให้บ้านเดิมยังเป็นภูมิลำเนา การส่งหมายที่บ้านเดิมจึงไม่ชอบ
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5684/2538 (1995)
หากบุคคลแจ้งย้ายออกโดยไม่มีถิ่นที่อยู่ใหม่ และพฤติการณ์ส่อหลบหนีหนี้ ให้ถือว่าภูมิลำเนายังคงอยู่ที่เดิม
จำเลยแจ้งย้ายออกแต่ไม่แจ้งย้ายเข้าที่ใด ไม่ปรากฏเจตนาเปลี่ยนภูมิลำเนา และมีพฤติการณ์ส่อหลบหนีหนี้ จึงถือว่าภูมิลำเนายังคงอยู่ที่บ้านเดิม
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 17 คดี (พ.ศ. 2490 ถึง 2567)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 527/2561 (2018)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7608/2550 (2007)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2983/2550 (2007)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2516/2549 (2006)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5912/2539 (1996)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2560/2536 (1993)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2073/2536 (1993)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5748/2531 (1988)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- มาตรา 38 5
- มาตรา 1479 3
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 37 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 37. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-37/ (accessed 8 สิงหาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 37 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-37/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-37/"><p>ภูมิลำเนาของบุคคลธรรมดา ได้แก่ถิ่นอันบุคคลนั้นมีสถานที่อยู่เป็นแหล่งสำคัญ</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 37 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-37/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา