บรรพ 4 — ทรัพย์สิน
กรรมสิทธิ์ การครอบครอง สิทธิเก็บกิน สิทธิเหนือพื้นดิน ภาระจำยอม สิทธิอาศัย จำนอง
มาตรา 1298–1434
มาตราในบรรพนี้ (ที่จัดทำหมายเหตุแล้ว)
- มาตรา 1298 ทรัพยสิทธิ — หลักจำกัดประเภท ทรัพยสิทธิ — หลักจำกัดประเภท.
- มาตรา 1299 การจดทะเบียนทรัพยสิทธิในอสังหาริมทรัพย์ การได้มาหรือเปลี่ยนแปลงทรัพยสิทธิในอสังหาริมทรัพย์ต้องจดทะเบียนจึงจะใช้ยันบุคคลภายนอกได้ ไม่จดทะเบียนผูกพันเฉพาะคู่กรณี
- มาตรา 1300 การคุ้มครองผู้ซื้อโดยสุจริต หากที่ดินโอนให้บุคคลภายนอกที่สุจริตและเสียค่าตอบแทนและจดทะเบียนแล้ว สิทธิของบุคคลภายนอกย่อมเหนือกว่าสิทธิก่อนหน้าที่ยังไม่จดทะเบียน
- มาตรา 1301
- มาตรา 1302
- มาตรา 1303
- มาตรา 1304 สาธารณสมบัติของแผ่นดินครอบคลุมทรัพย์สินที่ใช้เพื่อประโยชน์ของแผ่นดินหรือสาธารณประโยชน์ ไม่อาจเป็นกรรมสิทธิ์ของเอกชนหรือครอบครองปรปักษ์ได้
- มาตรา 1305
- มาตรา 1306
- มาตรา 1307
- มาตรา 1308 ที่งอกริมตลิ่งที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติย่อมตกเป็นส่วนหนึ่งของที่ดินที่ตั้งอยู่ริมตลิ่งโดยผลของกฎหมาย
- มาตรา 1309
- มาตรา 1310
- มาตรา 1311
- มาตรา 1312
- มาตรา 1313
- มาตรา 1314
- มาตรา 1315
- มาตรา 1316
- มาตรา 1317
- มาตรา 1318
- มาตรา 1319
- มาตรา 1320
- มาตรา 1321
- มาตรา 1322
- มาตรา 1323
- มาตรา 1324
- มาตรา 1325
- มาตรา 1326
- มาตรา 1327
- มาตรา 1328
- มาตรา 1329
- มาตรา 1330 ผู้ซื้อทรัพย์สินโดยสุจริตในการขายทอดตลาดตามคำสั่งศาลหรือเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้รับความคุ้มครองสิทธิ แม้ที่ดินไม่ใช่ของจำเลยหรือลูกหนี้
- มาตรา 1331
- มาตรา 1332
- มาตรา 1333
- มาตรา 1334
- มาตรา 1335
- มาตรา 1336 สิทธิติดตามและเอาคืนซึ่งทรัพย์สิน เจ้าของทรัพย์สินมีสิทธิใช้สอย จำหน่าย เก็บดอกผล ติดตามเอาคืนจากผู้ไม่มีสิทธิจะยึดถือ และขัดขวางการสอดเข้ามาเกี่ยวข้องโดยมิชอบ เป็นบทบัญญัติแก่นของกรรมสิทธิ์ในกฎหมายไทย
- มาตรา 1337
- มาตรา 1338
- มาตรา 1339
- มาตรา 1340
- มาตรา 1341
- มาตรา 1342
- มาตรา 1343
- มาตรา 1344
- มาตรา 1345
- มาตรา 1346
- มาตรา 1347
- มาตรา 1348
- มาตรา 1349 ทางจำเป็น หากที่ดินของท่านไม่มีทางออกสู่ถนนสาธารณะเพราะถูกที่ดินแปลงอื่นล้อมอยู่ ท่านมีสิทธิผ่านที่ดินที่ล้อมเพื่อออกสู่ทางสาธารณะ โดยต้องเลือกทางที่เกิดความเสียหายน้อยที่สุดและต้องจ่ายค่าทดแทน
- มาตรา 1350
- มาตรา 1351
- มาตรา 1352
- มาตรา 1353
- มาตรา 1354
- มาตรา 1355
- มาตรา 1356
- มาตรา 1357
- มาตรา 1358
- มาตรา 1359
- มาตรา 1360
- มาตรา 1361 เจ้าของรวมแต่ละคนจำหน่าย จำนอง หรือก่อภาระติดพันในส่วนของตนได้โดยเสรี แต่การกระทำใดๆ ที่กระทบต่อตัวทรัพย์โดยรวมต้องได้รับความยินยอมจากเจ้าของรวมทุกคน
- มาตรา 1362
- มาตรา 1363
- มาตรา 1364
- มาตรา 1365
- มาตรา 1366
- มาตรา 1367 การครอบครอง — บทนิยาม ผู้ที่ยึดถือทรัพย์สินไว้โดยเจตนาจะยึดถือเพื่อตนเอง ได้ชื่อว่ามีการครอบครองทรัพย์สินนั้น
- มาตรา 1368
- มาตรา 1369
- มาตรา 1370
- มาตรา 1371
- มาตรา 1372
- มาตรา 1373
- มาตรา 1374
- มาตรา 1375 ผู้ครอบครองที่ถูกแย่งการครอบครองโดยมิชอบมีสิทธิเรียกคืนได้ภายในหนึ่งปีนับแต่วันถูกแย่ง เว้นแต่อีกฝ่ายมีสิทธิดีกว่า หากพ้นหนึ่งปีแล้ว สิทธิฟ้องเรียกคืนการครอบครองสิ้นสุด
- มาตรา 1376
- มาตรา 1377
- มาตรา 1378 การโอนการครอบครองสำเร็จโดยการส่งมอบทรัพย์สิน การส่งมอบโดยปริยาย เช่น การมอบเอกสาร อาจเพียงพอหากพฤติการณ์แสดงให้เห็นว่ามีการโอนการควบคุมอย่างชัดเจน
- มาตรา 1379
- มาตรา 1380
- มาตรา 1381 การเปลี่ยนลักษณะการยึดถือของผู้แทนผู้ครอบครอง บุคคลที่ยึดถือทรัพย์สินในฐานะผู้แทนผู้ครอบครอง (เช่น ผู้จัดการมรดกหรือผู้ซื้อที่ยังโอนกรรมสิทธิ์ไม่ได้) จะเปลี่ยนลักษณะการยึดถือได้เฉพาะโดยบอกกล่าวแก่ผู้ครอบครองว่าไม่ตั้งใจยึดถือแทนอีกต่อไป หรือโดยได้สิทธิใหม่โดยสุจริตจากบุคคลที่สาม
- มาตรา 1382 การได้กรรมสิทธิ์โดยการครอบครองปรปักษ์ การได้กรรมสิทธิ์โดยปรปักษ์: ครอบครองทรัพย์ของผู้อื่นโดยสงบ เปิดเผย และมีเจตนาเป็นเจ้าของ ติดต่อกัน 10 ปี (อสังหาริมทรัพย์) หรือ 5 ปี (สังหาริมทรัพย์) จะได้กรรมสิทธิ์
- มาตรา 1383
- มาตรา 1384
- มาตรา 1385
- มาตรา 1386
- มาตรา 1387 ภาระจำยอม — บทนิยาม ภาระจำยอมคือทรัพยสิทธิที่ทำให้ที่ดินแปลงหนึ่ง (ภารยทรัพย์) มีภาระเพื่อประโยชน์ของที่ดินอีกแปลง (สามยทรัพย์)
- มาตรา 1388
- มาตรา 1389
- มาตรา 1390 เจ้าของภารยทรัพย์ต้องไม่กระทำการใดที่ลดประโยชน์หรือทำให้การใช้ภาระจำยอมไม่สะดวกยิ่งขึ้น
- มาตรา 1391 ภาระจำยอมในที่ดินที่จัดสรร เมื่อมีการแบ่งแยกที่ดิน ถนน ระบบระบายน้ำ หรือสาธารณูปโภคภายในที่บริการหลายแปลง กลายเป็นภาระจำยอมตามกฎหมาย ผูกพันที่ดินที่ผู้จัดสรรเก็บไว้เพื่อประโยชน์ของแปลงที่ขาย
- มาตรา 1392
- มาตรา 1393
- มาตรา 1394
- มาตรา 1395
- มาตรา 1396
- มาตรา 1397
- มาตรา 1398
- มาตรา 1399 ภาระจำยอมสิ้นสุดลงเมื่อไม่ใช้ติดต่อกันสิบปี เมื่อสิ้นสุดแล้วไม่อาจฟื้นคืนและที่ดินภารยทรัพย์หลุดพ้นจากภาระ
- มาตรา 1400
- มาตรา 1401 ภาระจำยอมอาจได้มาโดยการใช้ที่ดินภารยทรัพย์อย่างปรปักษ์ โดยเปิดเผย และต่อเนื่องสิบปี โดยนำหลักเกณฑ์การครอบครองปรปักษ์ตามมาตรา 1382 มาใช้โดยอนุโลม
- มาตรา 1402 สิทธิอาศัย — บทนิยาม บุคคลที่ได้รับสิทธิอาศัยมีสิทธิอยู่อาศัยในเรือนที่ปลูกในที่ดินของผู้อื่นโดยไม่ต้องเสียค่าเช่า อาจตลอดชีวิตของผู้ทรงสิทธิ
- มาตรา 1403 สิทธิอาศัย — ระยะเวลาและการโอน สิทธิอาศัยมีกำหนดตามที่ตกลง ตลอดชีวิตของผู้ทรงสิทธิ หรือไม่เกิน 30 ปีหากไม่ระบุ และโอนหรือตกทอดเป็นมรดกไม่ได้
- มาตรา 1404
- มาตรา 1405
- มาตรา 1406
- มาตรา 1407
- มาตรา 1408
- มาตรา 1409
- มาตรา 1410 สิทธิเหนือพื้นดิน — บทนิยาม สิทธิเหนือพื้นดินคือทรัพยสิทธิที่จดทะเบียนแล้ว ให้เจ้าของอาคาร สิ่งปลูกสร้าง หรือพันธุ์ไม้บนที่ดินของผู้อื่น เป็นเจ้าของแยกต่างหากจากที่ดิน
- มาตรา 1411 สิทธิเหนือพื้นดิน — ระยะเวลา สิทธิเหนือพื้นดินกำหนดเป็นระยะเวลาที่แน่นอน ตลอดชีวิตของผู้ทรงสิทธิ หรือตลอดชีวิตของเจ้าของที่ดินก็ได้ กำหนดเกิน 30 ปีให้ลดลงเป็น 30 ปี
- มาตรา 1412
- มาตรา 1413 การโอนและตกทอดสิทธิเหนือพื้นดิน สิทธิเหนือพื้นดินโอนระหว่างมีชีวิตได้ และตกทอดเป็นมรดก เว้นแต่จะมีข้อจำกัดในหนังสือจดทะเบียน
- มาตรา 1414
- มาตรา 1415 สิทธิเหนือพื้นดิน — สิ้นสุดโดยการสละ ผู้ทรงสิทธิเหนือพื้นดินสละสิทธิเมื่อใดก็ได้ หากไม่ใช้สิทธิเป็นเวลา 5 ปีติดต่อกัน ศาลอาจสั่งให้สิ้นสุดสิทธิตามคำร้องของเจ้าของที่ดิน
- มาตรา 1416
- มาตรา 1417 สิทธิเก็บกิน — บทนิยาม สิทธิเก็บกินคือสิทธิครอบครอง ใช้สอย และถือเอาดอกผลจากอสังหาริมทรัพย์ของผู้อื่น ตลอดชีพหรือไม่เกิน 30 ปี กรรมสิทธิ์ยังคงอยู่กับเจ้าของ
- มาตรา 1418 ระยะเวลาสิทธิเก็บกิน สิทธิเก็บกินกำหนดเป็นระยะเวลาแน่นอนไม่เกิน 30 ปี หรือตลอดชีวิตผู้ทรงสิทธิ และตกทอดเป็นมรดกไม่ได้
- มาตรา 1419 หน้าที่ของผู้ทรงสิทธิเก็บกิน ผู้ทรงสิทธิเก็บกินต้องใช้และได้รับประโยชน์ในทรัพย์สินเช่นวิญญูชน รักษาเนื้อแท้ของทรัพย์ และชำระค่าใช้จ่ายในการดูแลรักษาตามปกติ
- มาตรา 1420 เมื่อสิทธิเก็บกินสิ้นสุด ผู้ทรงสิทธิต้องคืนทรัพย์สินในสภาพเดิม รับผิดในความเสื่อมหรือเสียหายที่เกิดจากความผิดของตน แต่ไม่รับผิดในการสึกหรอตามปกติ
- มาตรา 1421
- มาตรา 1422 สิทธิเก็บกินให้เช่าช่วงได้ ผู้ทรงสิทธิเก็บกินให้เช่าช่วงแก่บุคคลภายนอกได้ในกำหนดไม่เกินระยะเวลาแห่งสิทธิเก็บกินของตน
- มาตรา 1423
- มาตรา 1424 ผู้ทรงสิทธิเก็บกินต้องรักษาสาระสำคัญของทรัพย์สินและรับผิดชอบการบำรุงรักษาและการซ่อมแซมเล็กน้อยตามปกติ การซ่อมแซมสำคัญที่จำเป็นเพื่อรักษาทรัพย์สินเป็นหน้าที่ของเจ้าของ แต่ผู้ทรงสิทธิต้องแจ้งและหากเจ้าของไม่ดำเนินการ อาจดำเนินการโดยเรียกค่าใช้จ่ายจากเจ้าของ
- มาตรา 1425
- มาตรา 1426
- มาตรา 1427
- มาตรา 1428 การสิ้นสุดของสิทธิเก็บกิน สิทธิเก็บกินสิ้นสุดเมื่อครบกำหนด ผู้ทรงสิทธิเสียชีวิต ผู้ทรงสิทธิสละสิทธิ หรือทรัพย์สินสูญสิ้น
- มาตรา 1429 ภาระติดพันในอสังหาริมทรัพย์ ภาระติดพันในอสังหาริมทรัพย์.
- มาตรา 1430
- มาตรา 1431
- มาตรา 1432
- มาตรา 1433
- มาตรา 1434