มาตรา 218: การพ้นวิสัยที่เกิดจากฝ่ายลูกหนี้
ตัวบทกฎหมาย
ถ้าการชำระหนี้กลายเป็นพ้นวิสัยจะทำได้ เพราะพฤติการณ์อันใดอันหนึ่งซึ่งลูกหนี้ต้องรับผิดชอบไซร้ ท่านว่าลูกหนี้จะต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่เจ้าหนี้เพื่อค่าเสียหายอย่างใด ๆ อันเกิดแต่การไม่ชำระหนี้นั้นในกรณีที่การชำระหนี้กลายเป็นพ้นวิสัยแต่เพียงบางส่วน ถ้าหากว่าส่วนที่ยังเป็นวิสัยจะทำได้นั้นจะเป็นอันไร้ประโยชน์แก่เจ้าหนี้แล้ว เจ้าหนี้จะไม่ยอมรับชำระหนี้ส่วนที่ยังเป็นวิสัยจะทำได้นั้นแล้ว และเรียกค่าสินไหมทดแทนเพื่อการไม่ชำระหนี้เสียทั้งหมดทีเดียวก็ได้
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
When the performance becomes impossible in consequence of a circumstance for which the debtor is responsible, the debtor shall compensate the creditor for any damage arising from the non-performance. In case of partial impossibility the creditor may, by declining the still possible part of the performance, demand compensation for non-performance of the entire obligation, if the still possible part of performance is useless to him.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 218 เป็นบทคู่กับมาตรา 219 (พ้นวิสัยโดยมิใช่ความผิด) ทั้งคู่จัดสรรความเสี่ยงจากการพ้นวิสัยภายหลังในสัญญา ลูกหนี้รับผิดทั้งจากการจงใจและประมาท รวมถึงการกระทำของลูกจ้างหรือตัวแทน (มาตรา 220) ในกรณีพ้นวิสัยบางส่วน เจ้าหนี้อาจรับชำระส่วนที่เหลือและเรียกค่าเสียหายส่วนต่าง หรือเลิกสัญญาทั้งหมดหากส่วนที่เหลือไม่เป็นประโยชน์
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
ทนายความ: การนำมาตรา 218 ใช้ ต้องพิสูจน์ว่าเหตุพ้นวิสัยอยู่ในความเสี่ยงของลูกหนี้ เหตุสุดวิสัยตัดความรับผิด ประชาชนทั่วไป: หากคู่สัญญาไม่สามารถปฏิบัติตามสัญญาเพราะเหตุที่ตนต้องรับผิดชอบ ท่านมีสิทธิเรียกค่าเสียหายได้ และหากส่วนที่เหลือไร้ประโยชน์ ท่านอาจปฏิเสธทั้งหมด
ความเป็นมาทางกฎหมาย
บัญญัติมาแต่เดิมในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ยังไม่มีการแก้ไขเพิ่มเติมที่สำคัญ
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 22/2536 (1993)
ผู้รับฝากโดยมีบำเหน็จที่คืนทรัพย์ไม่ได้เพราะการกระทำของลูกจ้างตนเองต้องรับผิดชดใช้ราคาทรัพย์
ผู้รับฝากโดยมีบำเหน็จไม่ใช้ความระมัดระวังดูแลทรัพย์สินที่ฝาก ทำให้คืนทรัพย์ไม่ได้ ต้องใช้ราคาแทน
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5671/2534 (1991)
เมื่อการชำระหนี้ตามคำมั่นส่วนตัวพ้นวิสัยเพราะบุคคลภายนอกปฏิเสธ เจ้าหนี้มีสิทธิเรียกค่าสินไหมทดแทนตามมาตรา 218
จำเลยผูกพันโอนที่ดินของบริษัทตามสัญญาประนีประนอมส่วนตัว เมื่อผู้ถือหุ้นคัดค้าน การโอนพ้นวิสัย เปิดช่องเรียกค่าสินไหมทดแทนตามมาตรา 218
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 14 คดี (พ.ศ. 2491 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1781/2567 (2024) ขายที่ดินที่ตกลงแบ่งค่าเช่าหลังหย่า — แม้ขายได้ตามกฎหมาย แต่ทำให้การชำระหนี้พ้นวิสัย ต้องใช้ค่าสินไหม
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4566/2562 (2019)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2625/2551 (2008)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7030/2549 (2006)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7406/2547 (2004)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1145/2517 (1974)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4844/2545 (2002)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2693/2540 (1997)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 218 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 218. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-218/ (accessed 8 สิงหาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 218 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-218/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-218/"><p>ถ้าการชำระหนี้กลายเป็นพ้นวิสัยจะทำได้ เพราะพฤติการณ์อันใดอันหนึ่งซึ่งลูกหนี้ต้องรับผิดชอบไซร้ ท่านว่าลูกหนี้จะต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่เจ้าหนี้เพื่อค่าเสียหายอย่างใด ๆ อันเกิดแต่การไม่ชำระหนี้นั้นในกรณีที่การชำระหนี้กลายเป็นพ้นวิสัยแต่เพียงบางส่วน ถ้าหากว่าส่วนที่ยังเป็นวิสัยจะทำได้นั้นจะเป็นอันไร้ประโยชน์แก่เจ้าหนี้แล้ว เจ้าหนี้จะไม่ยอมรับชำระหนี้ส่วนที่ยังเป็นวิสัยจะทำได้นั้นแล้ว และเรียกค่าสินไหมทดแทนเพื่อการไม่ชำระหนี้เสียทั้งหมดทีเดียวก็ได้</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 218 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-218/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา