มาตรา 222: ขอบเขตค่าเสียหาย, หลักความคาดเห็นได้
ลักษณะ 1 บทเบ็ดเสร็จทั่วไป หมวด 2 ผลแห่งหนี้ ส่วนที่ 1 การไม่ชำระหนี้
ตัวบทของมาตรา
ตัวบทกฎหมาย
การเรียกเอาค่าเสียหายนั้น ได้แก่เรียกค่าสินไหมทดแทนเพื่อความเสียหายเช่นที่ตามปกติย่อมเกิดขึ้นแต่การไม่ชำระหนี้นั้นเจ้าหนี้จะเรียกค่าสินไหมทดแทนได้ แม้กระทั่งเพื่อความเสียหายอันเกิดแต่พฤติการณ์พิเศษ หากว่าคู่กรณีที่เกี่ยวข้องได้คาดเห็นหรือควรจะได้คาดเห็นพฤติการณ์เช่นนั้นล่วงหน้าก่อนแล้ว
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
A claim for damages is a claim for compensation for such damage as ordinarily results from the non-performance.
The creditor may claim compensation even for damage arising from special circumstances, if the party concerned foresaw or ought to have foreseen those circumstances in advance.
ตรวจสอบกับตัวบทภาษาไทยแล้ว 6 พฤศจิกายน 2026
ต้องการทนายความ? หากมาตรานี้เกี่ยวกับเรื่องของท่าน ปรึกษาสำนักงานกฎหมายของเราได้ทางออนไลน์ เป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ นัดปรึกษาออนไลน์ →
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 222 รับเอาหลัก Hadley v. Baxendale (หลักความคาดเห็นได้) เข้ามาในกฎหมายไทย ในทางปฏิบัติเป็นบทที่ถูกโต้แย้งมากที่สุด: จำเลยมักโต้ว่าความเสียหายที่โจทก์เรียก (การหยุดดำเนินธุรกิจต่อเนื่อง ความเสียหายต่อชื่อเสียง สัญญาปลายทางที่เสียไป) ไม่ใช่สิ่งที่คาดเห็นได้ ส่วนโจทก์มักอ้างว่าเป็นผลธรรมดาของการผิดสัญญา เคล็ดลับการดำเนินคดี: สร้างหลักฐานเรื่องความคาดเห็นได้ตั้งแต่ขั้นทำสัญญา โดยใส่อารัมภบทระบุวัตถุประสงค์ของคู่สัญญา รายได้ที่คาดหวัง และพันธกรณีปลายทาง
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
ทนายความ: ค่าเสียหายปกติไม่ต้องพิสูจน์พฤติการณ์พิเศษ ส่วนค่าเสียหายพิเศษต้องพิสูจน์ว่าคู่กรณีได้คาดเห็นหรือควรคาดเห็นในขณะทำสัญญา ประชาชนทั่วไป: ท่านเรียกค่าเสียหายปกติได้เสมอ แต่ค่าเสียหายผิดปกติสูงต้องพิสูจน์ว่าอีกฝ่ายรู้หรือควรรู้ตั้งแต่ตอนทำสัญญา
ความเป็นมาทางกฎหมาย
บัญญัติมาแต่เดิมในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ยังไม่มีการแก้ไขเพิ่มเติมที่สำคัญ
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4844/2545 (2002)
ค่าขาดกำไรจากการขายสินค้าเป็นความเสียหายอันเกิดแต่พฤติการณ์พิเศษซึ่งผู้รับฝากควรจะได้คาดเห็น จึงเรียกได้ตามมาตรา ๒๒๒ วรรคสอง ส่วนราคาสินค้าที่สูญหายนั้นเรียกได้ตามความรับผิดของผู้รับฝากทรัพย์โดยมีบำเหน็จตามมาตรา ๖๕๗ และมาตรา ๖๕๙
จำเลยจัดหาสถานที่รับฝากสินค้าให้โจทก์ในต่างประเทศและเรียกเก็บค่าเก็บรักษาสินค้าในนามของตน จำเลยกับพวกจึงเป็นตัวการร่วมกันรับฝากสินค้าโดยมีบำเหน็จค่าฝากตามมาตรา ๖๕๗ และมาตรา ๖๕๙ วรรคสอง เมื่อมิได้ใช้ความระมัดระวังและใช้ฝีมือเยี่ยงผู้มีวิชาชีพตามมาตรา ๖๕๙ วรรคสาม จึงต้องรับผิดในการที่สินค้าสูญหาย และจะอ้างเหตุสุดวิสัยหาได้ไม่ ทั้งเมื่อจำเลยทราบดีว่าโจทก์สั่งสินค้ามาเพื่อขายหากำไรในประเทศไทยและเคยรับจัดการขนส่งให้โจทก์มาหลายปี จำเลยย่อมควรคาดเห็นได้ว่าโจทก์จะได้รับความเสียหายเป็นค่าขาดกำไรจากการขาย จึงต้องรับผิดในความเสียหายอันเกิดแต่พฤติการณ์พิเศษนี้ตามมาตรา ๒๒๒ วรรคสอง
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2438/2545 (2002)
ค่าเสียหายจากการส่งมอบงานก่อสร้างล่าช้าวัดจากความเสียหายที่ตามปกติและพึงคาดเห็นได้ว่าจะเกิดขึ้นตามมาตรา 222
ในสัญญาจ้างก่อสร้าง ศาลพิจารณาว่าค่าเสียหายอันเกิดจากการส่งมอบงานล่าช้าหรือบกพร่องเป็นค่าเสียหายที่ตามปกติย่อมเกิดขึ้นตามหลักมาตรา 222
บทสรุปคำพิพากษาที่คัดเลือกจากคลังข้อมูลวิจัยของสำนักงาน ลิงก์แหล่งที่มาระบุเอกสารที่ใช้ แต่การมีลิงก์เพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าได้ตรวจสอบตรงกับต้นฉบับทางการของศาลแล้ว
หน้าคำพิพากษาศาลฎีกาบนเว็บไซต์นี้ที่เกี่ยวกับมาตรานี้
- 464/2567 (2024) ★ ความเสียหายจากการถูกสั่งระงับใช้อาคารเป็นความเสียหายตามปกติธรรมดา มิใช่ความเสียหายพิเศษตามมาตรา 222
- 2588/2564 (2021) ดอกเบี้ยผิดนัดปรับเป็นร้อยละ 5 ต่อปี ตั้งแต่วันที่ 11 เมษายน 2564
แสดงคำพิพากษาที่อ้างถึงมาตรานี้ในฐานข้อมูลของเรา ดูคำพิพากษาเพิ่มเติมได้ที่ส่วนคำพิพากษาศาลฎีกา
สถิติการอ้างถึงในคำพิพากษาศาลฎีกา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 75 คดี (พ.ศ. 2489 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1879/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2884/2563 (2020)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5618/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3999/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 15019/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 19385/2556 (2013)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 18292/2556 (2013)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 15641/2555 (2012)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- มาตรา 215 16
- มาตรา 391 10
- มาตรา 224 9
- มาตรา 383 8
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 142 6
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 249 5
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ค่าเสียหายปกติกับค่าเสียหายพิเศษตามมาตรา 222 ต่างกันอย่างไร?
ค่าเสียหายปกติ คือความเสียหายที่ตามปกติย่อมเกิดขึ้นจากการไม่ชำระหนี้ประเภทนั้น เรียกได้โดยไม่ต้องพิสูจน์พิเศษ ส่วนค่าเสียหายพิเศษ คือความเสียหายจากพฤติการณ์เฉพาะของคู่กรณี จะเรียกได้ต่อเมื่อฝ่ายที่ผิดสัญญาได้คาดเห็นหรือควรคาดเห็นพฤติการณ์นั้นแล้วขณะทำสัญญา
อ้างอิงมาตรานี้
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 222 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 222. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-222/ (accessed 19 พฤศจิกายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 222 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-222/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-222/"><p>การเรียกเอาค่าเสียหายนั้น ได้แก่เรียกค่าสินไหมทดแทนเพื่อความเสียหายเช่นที่ตามปกติย่อมเกิดขึ้นแต่การไม่ชำระหนี้นั้นเจ้าหนี้จะเรียกค่าสินไหมทดแทนได้ แม้กระทั่งเพื่อความเสียหายอันเกิดแต่พฤติการณ์พิเศษ หากว่าคู่กรณีที่เกี่ยวข้องได้คาดเห็นหรือควรจะได้คาดเห็นพฤติการณ์เช่นนั้นล่วงหน้าก่อนแล้ว</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 222 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-222/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา