มาตรา 4 — การใช้กฎหมาย
ตัวบทกฎหมาย
กฎหมายนั้น ต้องใช้ในบรรดากรณีซึ่งต้องด้วยบทบัญญัติใด ๆ แห่งกฎหมายตามตัวอักษร หรือตามความมุ่งหมายของบทบัญญัตินั้น ๆ เมื่อไม่มีบทกฎหมายที่จะยกมาปรับคดีได้ ให้วินิจฉัยคดีนั้นตามจารีตประเพณีแห่งท้องถิ่น ถ้าไม่มีจารีตประเพณีเช่นว่านั้น ให้วินิจฉัยคดีอาศัยเทียบบทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่ง และถ้าบทกฎหมายเช่นนั้นก็ไม่มีด้วย ให้วินิจฉัยตามหลักกฎหมายทั่วไป
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
The law must be applied in all cases which comes within the letter and spirit of any of its provisions. Where no provision is applicable, the case shall be decided by analogy to the provision most nearly applicable, and, in default of such provision, by the general principles of law.
คำแปลนี้ยังไม่ได้รับการรับรองจากสำนักงาน — โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 4 เป็นส่วนหนึ่งของบรรพ 1 (บททั่วไป) แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เนื้อหานี้รอการจัดทำหมายเหตุของสำนักงาน ตัวบทภาษาไทยข้างต้นคัดลอกจากต้นฉบับของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
สำหรับนักกฎหมาย: เมื่อไม่มีบทบัญญัติตรงกับข้อเท็จจริงของลูกความ มาตรานี้เป็นช่องทางการเทียบเคียงกฎหมายและการใช้หลักกฎหมายทั่วไป สำหรับประชาชน: ศาลไทยไม่อาจปฏิเสธการวินิจฉัยคดีเพียงเพราะไม่มีกฎหมายบัญญัติไว้ตรงๆ ผู้พิพากษาต้องหาคำตอบโดยใช้ลำดับชั้นนี้
ความเป็นมาทางกฎหมาย
เป็นส่วนหนึ่งของการประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ฉบับดั้งเดิม ไม่มีการแก้ไขเพิ่มเติมที่สำคัญในภายหลัง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7830/2560 (2017) ★ คดีนำ
เมื่อไม่มีบทกฎหมายหรือจารีตประเพณีที่ใช้ได้ ศาลต้องวินิจฉัยโดยเทียบบทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่งตามมาตรา 4 วรรคสอง
เมื่อกรรมการบริษัทหลบหนีออกนอกประเทศและไม่สามารถติดต่อได้ ศาลเทียบบทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่งตามมาตรา 4 วรรคสอง โดยนำมาตรา 73 มาใช้บังคับโดยอนุโลม
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6407/2554 (2011)
ช่องว่างด้านวิธีพิจารณาในกฎหมายพิเศษให้เติมเต็มโดยเทียบบทบัญญัติทั่วไปที่ใกล้เคียงตามมาตรา 4
เมื่อพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภคยกเว้นค่าฤชาธรรมเนียมแต่ไม่ได้บัญญัติเรื่องการให้คู่ความอีกฝ่ายรับผิด ศาลเทียบบทบัญญัติ ป.วิ.พ. เรื่องคนอนาถาเป็นกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่งตามมาตรา 4
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
คำถามที่พบบ่อย
เกิดอะไรขึ้นเมื่อศาลเผชิญกับข้อพิพาทที่ไม่มีบทบัญญัติใดบังคับโดยตรง?
ศาลต้องค้นหาจารีตประเพณีแห่งท้องถิ่นก่อน หากไม่มีให้เทียบบทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่ง หากยังไม่มีอีกให้ใช้หลักกฎหมายทั่วไป ศาลไม่อาจปฏิเสธการวินิจฉัยคดี