มาตรา 856: สัญญาบัญชีเดินสะพัด, บทนิยาม
ตัวบทของมาตรา
ตัวบทกฎหมาย
อันว่าสัญญาบัญชีเดินสะพัดนั้น คือสัญญาซึ่งบุคคลสองคนตกลงกันว่าสืบแต่นั้นไป หรือในชั่วเวลากำหนดอันใดอันหนึ่ง ให้ตัดทอนบัญชีหนี้ทั้งหมดหรือแต่บางส่วนอันเกิดขึ้นแต่กิจการในระหว่างเขาทั้งสองนั้นหักกลบลบกัน และคงชำระแต่ส่วนที่เป็นจำนวนคงเหลือโดยดุลยภาค
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
A contract of current account is a contract whereby two persons agree that thereafter, or during a fixed period, the debts arising between them from their dealings shall be set off against each other, wholly or in part, and that only the balance shall be paid.
ตรวจสอบกับตัวบทภาษาไทยแล้ว 6 พฤศจิกายน 2026
ต้องการทนายความ? หากมาตรานี้เกี่ยวกับเรื่องของท่าน ปรึกษาสำนักงานกฎหมายของเราได้ทางออนไลน์ เป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ นัดปรึกษาออนไลน์ →
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 856 เป็นส่วนหนึ่งของบรรพ 3 (เอกเทศสัญญา) แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เนื้อหานี้รอการจัดทำหมายเหตุของสำนักงาน ตัวบทภาษาไทยข้างต้นคัดลอกจากต้นฉบับของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
สำหรับทนายความ: วงเงินเบิกเงินเกินบัญชีของธนาคารที่ดำเนินธุรกรรมอย่างต่อเนื่องถือเป็นสัญญาบัญชีเดินสะพัดตามมาตรา 856 การทบต้นดอกเบี้ยเป็นไปได้ตามประเพณีการค้าของธนาคาร สำหรับประชาชนทั่วไป: วงเงินเบิกเงินเกินบัญชีคือการจัดการบัญชีเดินสะพัด ยอดคงค้างสุทธิคือสิ่งที่คุณต้องชำระ และธนาคารสามารถทบต้นดอกเบี้ยได้ตามประเพณีการค้า
ความเป็นมาทางกฎหมาย
บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ฉบับเดิม ไม่มีการแก้ไขสาระสำคัญในภายหลัง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 469/2543 (2000)
สัญญาบัญชีเดินสะพัดตามมาตรา 856 ไม่มีแบบเฉพาะ อาจเกิดจากการตกลงอย่างชัดแจ้งหรืออนุมานจากพฤติการณ์ของคู่สัญญาและเอกสารทางธนาคาร
สัญญาบัญชีเดินสะพัดตามมาตรา 856 ไม่มีแบบเฉพาะและไม่ต้องทำหลักฐานเป็นหนังสือ อาจเกิดจากการตกลงอย่างชัดแจ้งหรือจากพฤติการณ์ของคู่สัญญา รวมถึงเงื่อนไขในคำขอเปิดบัญชีกระแสรายวัน
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7821/2542 (1999)
สัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชีที่มิได้กำหนดเวลาสิ้นสุดเป็นสัญญาบัญชีเดินสะพัด ซึ่งจะสิ้นสุดลงต่อเมื่อคู่สัญญาตกลงเลิกสัญญาต่อกัน หรือเมื่อฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเรียกร้องให้หักทอนบัญชีและให้ชำระหนี้ที่มีต่อกัน สิทธิเรียกร้องของเจ้าหนี้ย่อมเกิดขึ้น ณ เวลานั้น ตามมาตรา 856 และมาตรา 859 และตราบใดที่ยังมิได้เลิกสัญญา เจ้าหนี้ย่อมคิดดอกเบี้ยทบต้นได้ ส่วนการปรับอัตราดอกเบี้ยให้สูงขึ้นภายหลังบอกเลิกสัญญาแล้ว โดยอาศัยประกาศเรื่องอัตราดอกเบี้ยสำหรับสินเชื่อที่ผิดเงื่อนไข ย่อมเป็นเบี้ยปรับซึ่งศาลลดลงได้ อนึ่ง ข้อความในสัญญาค้ำประกันที่ว่าผู้ค้ำประกันรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมจนกว่าธนาคารจะได้รับชำระหนี้ครบถ้วนและคลุมถึงหนี้อุปกรณ์ มีความหมายเพียงว่าผู้ค้ำประกันไม่มีสิทธิยกข้อต่อสู้ตามมาตรา 688, 689 และ 690 ขึ้นต่อสู้ได้เท่านั้น หาได้ทำให้ต้องรับผิดในต้นเงินเกินวงเงินค้ำประกันที่ระบุไว้ไม่ เพียงแต่เมื่อรวมดอกเบี้ยแล้วอาจเกินจำนวนดังกล่าวได้
ธนาคารฟ้องเรียกหนี้ตามสัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชีซึ่งมิได้กำหนดเวลาสิ้นสุด จำเลยใช้เช็คเบิกถอนเงินครั้งสุดท้ายเมื่อวันที่ 8 พฤษภาคม 2539 หลังจากนั้นคงมีแต่รายการที่โจทก์นำดอกเบี้ยค้างชำระทบเข้ากับต้นเงิน ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าสัญญาบัญชีเดินสะพัดเช่นนี้จะสิ้นสุดลงต่อเมื่อคู่สัญญาตกลงเลิกสัญญา หรือเมื่อฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเรียกร้องให้หักทอนบัญชีและชำระหนี้ที่มีต่อกัน ตามมาตรา 856 และ 859 บัญชีจึงสิ้นสุดลงวันที่ 30 มิถุนายน 2541 อันเป็นวันครบกำหนดตามหนังสือบอกเลิกสัญญา และโจทก์คิดดอกเบี้ยทบต้นได้ถึงวันนั้น ส่วนดอกเบี้ยร้อยละ 25 ต่อปี ที่โจทก์คิดตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2541 โดยอาศัยประกาศเรื่องอัตราดอกเบี้ยสำหรับสินเชื่อที่ผิดเงื่อนไข และมิได้นำสืบว่าเคยคิดมาก่อน เป็นการปรับอัตราให้สูงขึ้นหลังบอกเลิกสัญญาแล้ว จึงเป็นเบี้ยปรับซึ่งศาลลดลงเหลือร้อยละ 19 ต่อปี สำหรับสัญญาค้ำประกันซึ่งระบุวงเงิน 3,000,000 บาท ข้อความที่ให้รับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมจนกว่าธนาคารจะได้รับชำระหนี้ครบถ้วนและคลุมถึงหนี้อุปกรณ์ มีความหมายเพียงว่าผู้ค้ำประกันไม่อาจยกข้อต่อสู้ตามมาตรา 688, 689 และ 690 ขึ้นต่อสู้ได้ มิได้ทำให้ต้องรับผิดในต้นเงินเกินวงเงินดังกล่าว
บทสรุปคำพิพากษาที่คัดเลือกจากคลังข้อมูลวิจัยของสำนักงาน ลิงก์แหล่งที่มาระบุเอกสารที่ใช้ แต่การมีลิงก์เพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าได้ตรวจสอบตรงกับต้นฉบับทางการของศาลแล้ว
สถิติการอ้างถึงในคำพิพากษาศาลฎีกา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 56 คดี (พ.ศ. 2509 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2710/2568 (2025) การบังคับจำนองหลังการแก้ไข ป.พ.พ. ฉบับที่ 20 พ.ศ. 2557 ต้องส่งหนังสือบอกกล่าวให้เวลาชำระไม่น้อยกว่า 60 วัน แม้สัญญาทำก่อน
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3837/2564 (2021)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 9043/2554 (2011)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1383/2554 (2011)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 10262/2550 (2007)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1690/2550 (2007)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1584/2548 (2005)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 469/2543 (2000)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
อ้างอิงมาตรานี้
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 856 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 856. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-856/ (accessed 18 พฤศจิกายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 856 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-856/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-856/"><p>อันว่าสัญญาบัญชีเดินสะพัดนั้น คือสัญญาซึ่งบุคคลสองคนตกลงกันว่าสืบแต่นั้นไป หรือในชั่วเวลากำหนดอันใดอันหนึ่ง ให้ตัดทอนบัญชีหนี้ทั้งหมดหรือแต่บางส่วนอันเกิดขึ้นแต่กิจการในระหว่างเขาทั้งสองนั้นหักกลบลบกัน และคงชำระแต่ส่วนที่เป็นจำนวนคงเหลือโดยดุลยภาค</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 856 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-856/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา