มาตรา 728: การบอกกล่าวก่อนบังคับจำนอง
ตัวบทกฎหมาย
เมื่อจะบังคับจำนองนั้น ผู้รับจำนองต้องมีหนังสือบอกกล่าวไปยังลูกหนี้ก่อนว่าให้ชำระหนี้ภายในเวลาอันสมควรซึ่งต้องไม่น้อยกว่าหกสิบวันนับแต่วันที่ลูกหนี้ได้รับคำบอกกล่าวนั้น ถ้าและลูกหนี้ละเลยเสียไม่ปฏิบัติตามคำบอกกล่าว ผู้รับจำนองจะฟ้องคดีต่อศาลเพื่อให้พิพากษาสั่งให้ยึดทรัพย์สินซึ่งจำนองและให้ขายทอดตลาดก็ได้ ในกรณีตามวรรคหนึ่ง ถ้าเป็นกรณีผู้จำนองซึ่งจำนองทรัพย์สินของตนไว้เพื่อประกันหนี้อันบุคคลอื่นต้องชำระ ผู้รับจำนองต้องส่งหนังสือบอกกล่าวดังกล่าวให้ผู้จำนองทราบภายในสิบห้าวันนับแต่วันที่ส่งหนังสือแจ้งให้ลูกหนี้ทราบ ถ้าผู้รับจำนองมิได้ดำเนินการภายในกำหนดเวลาสิบห้าวันนั้น ให้ผู้จำนองเช่นว่านั้นหลุดพ้นจากความรับผิดในดอกเบี้ยและค่าสินไหมทดแทนซึ่งลูกหนี้ค้างชำระ ตลอดจนค่าภาระติดพันอันเป็นอุปกรณ์แห่งหนี้รายนั้นบรรดาที่เกิดขึ้นนับแต่วันที่พ้นกำหนดเวลาสิบห้าวันดังกล่าว
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
In order to enforce a mortgage, the mortgagee must first serve a written notice on the debtor requiring payment within a reasonable time, which must not be less than sixty days from the day on which the debtor receives that notice. If the debtor neglects to comply with the notice, the mortgagee may bring an action in court for a judgment ordering the seizure of the mortgaged property and its sale by public auction.
In the case under paragraph one, where the mortgagor has mortgaged their own property to secure a debt which another person must pay, the mortgagee must send that notice to the mortgagor within fifteen days from the day on which the notice was sent to the debtor. If the mortgagee does not do so within that period of fifteen days, that mortgagor is discharged from liability for the interest and compensation owed by the debtor, and for the accessory charges attaching to that debt, arising from the day on which the period of fifteen days expires.
คำแปลโดย ThaiLawOnline แปลจากต้นฉบับภาษาไทยและตรวจสอบแล้ว
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 728 ถูกยกเลิกและใช้ความใหม่แทนทั้งมาตราโดยมาตรา 12 แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ 20) พ.ศ. 2557 ซึ่งใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 11 กุมภาพันธ์ 2558 ข้อกำหนดสำคัญสองประการมาจากการแก้ไขครั้งนี้ ประการแรก หนังสือบอกกล่าวต้องให้เวลาชำระหนี้ไม่น้อยกว่าหกสิบวันนับแต่วันที่ลูกหนี้ได้รับคำบอกกล่าว การให้เวลาน้อยกว่านั้นหรือไม่บอกกล่าวเลยย่อมไม่เป็นไปตามมาตรานี้ ประการที่สอง วรรคสองบัญญัติว่า ถ้าผู้จำนองเอาทรัพย์สินของตนจำนองเพื่อประกันหนี้อันบุคคลอื่นต้องชำระ ผู้รับจำนองต้องส่งหนังสือบอกกล่าวนั้นให้ผู้จำนองทราบภายในสิบห้าวันนับแต่วันที่ส่งหนังสือให้ลูกหนี้ มิฉะนั้นผู้จำนองย่อมหลุดพ้นจากความรับผิดในดอกเบี้ย ค่าสินไหมทดแทน และค่าภาระติดพันที่เกิดขึ้นภายหลังพ้นกำหนดเวลาสิบห้าวันดังกล่าว ข้อสังเกตคือกำหนดเวลาทั้งสองนับต่างกัน หกสิบวันนับแต่วันที่ลูกหนี้ได้รับ ส่วนสิบห้าวันนับแต่วันที่ส่งให้ลูกหนี้ นอกจากนี้ มาตรา 714/1 ซึ่งเพิ่มโดยพระราชบัญญัติฉบับเดียวกัน บัญญัติว่าบรรดาข้อตกลงเกี่ยวกับการจำนองที่แตกต่างไปจากมาตรา 728 มาตรา 729 และมาตรา 735 เป็นโมฆะ ข้อกำหนดเรื่องการบอกกล่าวจึงตกลงยกเว้นกันไม่ได้ และตามมาตรา 22 แห่งพระราชบัญญัติดังกล่าว ความในมาตรา 728 ที่แก้ไขใหม่ใช้บังคับกับการบังคับจำนองที่ทำขึ้นนับแต่วันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ แม้สัญญาจำนองจะทำไว้ก่อนก็ตาม คำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยตามความเดิม รวมทั้งที่ปรากฏในหน้านี้ ต้องอ่านภายใต้ข้อกำหนดดังกล่าว
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
ทนายความ: การบอกกล่าวเป็นหนังสือเป็นขั้นตอนบังคับก่อนฟ้องบังคับจำนอง และต้องให้เวลาชำระหนี้ไม่น้อยกว่าหกสิบวันนับแต่วันที่ลูกหนี้ได้รับคำบอกกล่าว ผู้รับจำนองจึงต้องพิสูจน์ได้ว่าลูกหนี้ได้รับ มิใช่เพียงว่าได้ส่งไป ข้อสังเกตคือวรรคสองนับต่างกัน กำหนดสิบห้าวันสำหรับแจ้งผู้จำนองซึ่งประกันหนี้ของบุคคลอื่นนับแต่วันที่ส่งหนังสือให้ลูกหนี้ การพลาดกำหนดสิบห้าวันทำให้ผู้จำนองหลุดพ้นจากความรับผิดในดอกเบี้ย ค่าสินไหมทดแทน และค่าภาระติดพันที่เกิดขึ้นภายหลัง และมาตรา 714/1 บัญญัติให้บรรดาข้อตกลงเกี่ยวกับการจำนองที่แตกต่างไปจากมาตรา 728 มาตรา 729 และมาตรา 735 เป็นโมฆะ ข้อสัญญาที่ย่นระยะเวลาหกสิบวัน หรือให้ถือว่าได้รับหนังสือแล้วทั้งที่ยังไม่ได้รับจริง จึงตกอยู่ในบังคับของบทบัญญัตินี้ ประชาชนทั่วไป: ก่อนที่ผู้ให้กู้จะยึดทรัพย์จำนองได้ ต้องส่งหนังสือบอกกล่าวให้ท่านชำระหนี้โดยให้เวลาไม่น้อยกว่าหกสิบวันนับแต่วันที่ท่านได้รับหนังสือ เมื่อได้รับควรรีบดำเนินการ ขอคำปรึกษาทางกฎหมายและพยายามเจรจา
ความเป็นมาทางกฎหมาย
มาตรา 728 ถูกยกเลิกและใช้ความใหม่แทนทั้งมาตราโดยมาตรา 12 แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ 20) พ.ศ. 2557 ใช้บังคับวันที่ 11 กุมภาพันธ์ 2558 การแก้ไขครั้งนี้เป็นที่มาของกำหนดเวลาบอกกล่าวไม่น้อยกว่าหกสิบวัน และวรรคสองทั้งวรรคเรื่องผู้จำนองซึ่งเอาทรัพย์สินของตนประกันหนี้ของบุคคลอื่น ทั้งพระราชบัญญัติฉบับเดียวกันยังเพิ่มมาตรา 714/1 ซึ่งบัญญัติให้ข้อตกลงเกี่ยวกับการจำนองที่แตกต่างไปจากมาตรา 728 มาตรา 729 และมาตรา 735 เป็นโมฆะ ส่วนพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ 21) พ.ศ. 2558 แก้ไขบทบัญญัติอื่นในการปฏิรูปคราวเดียวกัน แต่ไม่ได้แก้ไขมาตรา 728
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7151/2544 (2001) ★ คดีนำ
มาตรา 728 มิได้บัญญัติบังคับว่าหนังสือบอกกล่าวบังคับจำนองจะต้องมีรายการอะไรบ้าง เพียงบัญญัติไว้กว้าง ๆ ว่าเมื่อจะบังคับจำนอง ผู้รับจำนองต้องมีจดหมายบอกกล่าวไปยังลูกหนี้ก่อนว่าให้ชำระหนี้ภายในเวลาอันสมควรซึ่งกำหนดให้ในคำบอกกล่าว หนังสือบอกกล่าวเพียงมีข้อความให้ผู้จำนองเข้าใจได้ว่าถูกบอกกล่าวบังคับจำนองแล้ว ย่อมมีผลใช้บังคับได้ตามกฎหมาย คดีนี้หนังสือบอกกล่าวระบุเลขโฉนดผิดไป 7 ใน 8 แปลง แต่อ้างถึงสัญญากู้ถูกต้อง และคำให้การของผู้จำนองเองแสดงว่าเข้าใจดีว่าถูกบอกกล่าวบังคับจำนองที่ดินที่จำนองไว้ หนังสือดังกล่าวจึงใช้บังคับได้ทั้งแปดแปลง
ธนาคารฟ้องเรียกหนี้เงินกู้ซึ่งมีการจำนองที่ดินรวม 8 โฉนดที่จังหวัดภูเก็ตเป็นประกัน หนังสือบอกกล่าวบังคับจำนองท้ายฟ้องระบุเลขโฉนดถูกต้องเพียงแปลงเดียว แต่อ้างถึงสัญญากู้ถูกต้อง ศาลชั้นต้นให้บังคับจำนองได้เฉพาะแปลงที่ระบุถูก ศาลฎีกาวินิจฉัยว่ามาตรา 728 มิได้บัญญัติว่าหนังสือบอกกล่าวต้องมีรายการใด เพียงกำหนดให้มีจดหมายบอกกล่าวให้ชำระหนี้ภายในเวลาอันสมควร หนังสือบอกกล่าวจึงใช้ได้หากมีข้อความให้ผู้จำนองเข้าใจได้ว่าถูกบอกกล่าวบังคับจำนองแล้ว เมื่อจำเลยมิได้ยกขึ้นต่อสู้ในคำให้การว่ามิได้บอกกล่าวสำหรับที่ดินอีก 7 แปลง แต่ต่อสู้ว่าผู้ลงนามไม่มีอำนาจ ย่อมแสดงว่าจำเลยเข้าใจดีว่าถูกบอกกล่าวบังคับจำนองที่ดินทุกโฉนด หนังสือดังกล่าวจึงมีผลใช้บังคับได้ และให้บังคับจำนองที่ดินอีก 7 แปลงได้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5553/2542 (1999)
หนังสือบอกกล่าวบังคับจำนองตามมาตรา 728 เป็นการแสดงเจตนาที่ต้องมีผู้รับการแสดงเจตนา ซึ่งกฎหมายกำหนดว่าคือผู้จำนอง เมื่อผู้จำนองถึงแก่กรรมก่อนที่ผู้รับจำนองจะมีหนังสือบอกกล่าว แม้จะมีผู้อื่นรับหนังสือนั้นไว้ ก็ถือไม่ได้ว่าเป็นการบอกกล่าวบังคับจำนองที่ชอบด้วยกฎหมาย เมื่อผู้จำนองถึงแก่กรรม มรดกรวมตลอดถึงสิทธิ หน้าที่และความรับผิดย่อมตกทอดแก่ทายาทตามมาตรา 1599 และมาตรา 1600 หากมีผู้รับโอนทรัพย์สินซึ่งจำนองแล้ว ต้องมีจดหมายบอกกล่าวแก่ผู้รับโอนล่วงหน้า 1 เดือน ตามมาตรา 735 หากยังไม่ปรากฏผู้รับโอน แต่ผู้จำนองมีทายาทหรือผู้จัดการมรดก บุคคลเหล่านั้นย่อมเสมือนผู้รับโอนทรัพย์สินที่จำนอง ต้องบอกกล่าวเป็นจดหมายหรือหนังสือล่วงหน้าอย่างน้อย 1 เดือน จึงจะฟ้องบังคับจำนองได้ และการฟ้องคดีเองมิใช่การบอกกล่าวบังคับจำนอง
ธนาคารฟ้องผู้กู้ ผู้ค้ำประกัน และทายาทของผู้จำนองรวมสี่คน เรียกเงินกว่าหนึ่งล้านบาทและขอให้บังคับจำนอง ปรากฏว่าผู้จำนองถึงแก่กรรมก่อนที่โจทก์จะมีหนังสือบอกกล่าวบังคับจำนอง แม้จะมีผู้อื่นรับหนังสือไว้ก็ตาม ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าการบอกกล่าวเป็นการแสดงเจตนาที่ต้องมีผู้รับการแสดงเจตนาคือผู้จำนอง การที่ผู้อื่นรับไว้จึงไม่ทำให้ชอบด้วยกฎหมาย เมื่อผู้จำนองถึงแก่กรรม สิทธิ หน้าที่และความรับผิดย่อมตกทอดแก่ทายาทตามมาตรา 1599 และ 1600 หากมีผู้รับโอนทรัพย์จำนองต้องบอกกล่าวล่วงหน้า 1 เดือนตามมาตรา 735 หากยังไม่ปรากฏผู้รับโอน ทายาทหรือผู้จัดการมรดกย่อมเสมือนผู้รับโอนและต้องได้รับบอกกล่าวเช่นเดียวกัน ทั้งการฟ้องคดีมิใช่การบอกกล่าวบังคับจำนอง เมื่อโจทก์มิได้บอกกล่าวแก่ทายาทก่อนฟ้อง โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องบังคับจำนอง แต่คำพิพากษาในส่วนหนี้เงินคงอยู่ โดยทายาทรับผิดไม่เกินทรัพย์มรดกที่ตกทอดแก่ตน
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 938/2542 (1999)
หนังสือบอกกล่าวบังคับจำนองตามมาตรา 728 ซึ่งส่งโดยไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับไปยังทั้งภูมิลำเนาที่ผู้จำนองระบุไว้ในสัญญาจำนองและบ้านอันเป็นภูมิลำเนาที่แท้จริง ย่อมถือได้ว่าผู้จำนองได้รับและทราบหนังสือนั้นแล้ว ผู้รับจำนองจึงมีอำนาจฟ้องบังคับจำนองได้ อนึ่ง เมื่อผู้ให้กู้บอกเลิกสัญญากู้เงินและบอกกล่าวบังคับจำนองแล้ว ความผูกพันที่ผู้ให้กู้มีสิทธิปรับเปลี่ยนอัตราดอกเบี้ยให้สูงขึ้นตามข้อตกลงย่อมสิ้นสุดลงในวันนั้น จะอ้างประกาศอัตราดอกเบี้ยที่ออกภายหลังเพื่อเรียกดอกเบี้ยในอัตราที่สูงกว่าที่มีสิทธิเรียกได้ในวันดังกล่าวหาได้ไม่
ธนาคารฟ้องเรียกหนี้เงินกู้และขอบังคับจำนองที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3 ก.) โดยเรียกดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 25 ต่อปี สัญญาต่อท้ายหนังสือสัญญาจำนองระบุว่าบรรดาหนังสือที่ส่งไปยังภูมิลำเนาที่ผู้จำนองระบุไว้ ไม่ว่าจะนำส่งเองหรือทางไปรษณีย์ ไม่ว่าจะลงทะเบียนหรือไม่ และไม่ว่าจะมีผู้รับหรือไม่ ให้ถือว่าได้จัดส่งโดยชอบแล้ว โจทก์ส่งหนังสือบอกกล่าวบังคับจำนองไปทั้งที่ภูมิลำเนาตามสัญญาและที่บ้านอันเป็นภูมิลำเนาของจำเลย โดยไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับทั้งสองแห่ง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าย่อมถือได้ว่าจำเลยได้รับและทราบหนังสือดังกล่าวแล้ว ทั้งได้ให้เวลาชำระหนี้อันสมควร โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องบังคับจำนองตามมาตรา 728 ส่วนดอกเบี้ยนั้น สิทธิของโจทก์ที่จะปรับเพิ่มอัตราดอกเบี้ยสิ้นสุดลงเมื่อบอกเลิกสัญญากู้เงินและบอกกล่าวบังคับจำนองในวันที่ 2 กันยายน 2539 ซึ่งตามประกาศของโจทก์ที่ใช้อยู่ขณะนั้นเรียกได้สูงสุดร้อยละ 19 ต่อปี จะอ้างประกาศฉบับปี 2541 เพื่อเรียกร้อยละ 25 ต่อปีหาได้ไม่ และอัตราดังกล่าวมิใช่เบี้ยปรับที่ศาลจะลดลงได้ตามมาตรา 379 และ 383
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 60 คดี (พ.ศ. 2500 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3881/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2710/2568 (2025) การบังคับจำนองหลังการแก้ไข ป.พ.พ. ฉบับที่ 20 พ.ศ. 2557 ต้องส่งหนังสือบอกกล่าวให้เวลาชำระไม่น้อยกว่า 60 วัน แม้สัญญาทำก่อน
- คำพิพากษาฎีกาที่ 181/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4777/2564 (2021)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 10808/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2737/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 9075/2551 (2008)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6829/2551 (2008)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ธนาคารต้องแจ้งล่วงหน้านานเท่าไรก่อนจะยึดทรัพย์จำนอง?
มาตรา ๗๒๘ กำหนดให้ผู้รับจำนองมีหนังสือบอกกล่าวให้ลูกหนี้ชำระหนี้ภายในเวลาอันสมควร ซึ่งต้องไม่น้อยกว่าหกสิบวันนับแต่วันที่ลูกหนี้ได้รับคำบอกกล่าว หากลูกหนี้ไม่ปฏิบัติตาม ผู้รับจำนองจึงจะฟ้องศาลเพื่อให้ยึดทรัพย์สินที่จำนองออกขายทอดตลาดได้ ในกรณีที่ผู้จำนองเป็นบุคคลภายนอกซึ่งนำทรัพย์สินของตนมาจำนองเพื่อประกันหนี้อันบุคคลอื่นจะต้องชำระ ผู้รับจำนองต้องส่งหนังสือบอกกล่าวดังกล่าวให้ผู้จำนองทราบภายในสิบห้าวันนับแต่วันที่ส่งหนังสือแจ้งให้ลูกหนี้ทราบด้วย ถ้าผู้รับจำนองมิได้ดำเนินการภายในกำหนดเวลาสิบห้าวัน ผู้จำนองเช่นว่านั้นย่อมหลุดพ้นจากความรับผิดในดอกเบี้ยและค่าสินไหมทดแทนซึ่งเกิดขึ้นภายหลังจากพ้นกำหนดเวลาดังกล่าว
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 728 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 728. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-728/ (accessed 18 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 728 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-728/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-728/"><p>เมื่อจะบังคับจำนองนั้น ผู้รับจำนองต้องมีหนังสือบอกกล่าวไปยังลูกหนี้ก่อนว่าให้ชำระหนี้ภายในเวลาอันสมควรซึ่งต้องไม่น้อยกว่าหกสิบวันนับแต่วันที่ลูกหนี้ได้รับคำบอกกล่าวนั้น ถ้าและลูกหนี้ละเลยเสียไม่ปฏิบัติตามคำบอกกล่าว ผู้รับจำนองจะฟ้องคดีต่อศาลเพื่อให้พิพากษาสั่งให้ยึดทรัพย์สินซึ่งจำนองและให้ขายทอดตลาดก็ได้ ในกรณีตามวรรคหนึ่ง ถ้าเป็นกรณีผู้จำนองซึ่งจำนองทรัพย์สินของตนไว้เพื่อประกันหนี้อันบุคคลอื่นต้องชำระ ผู้รับจำนองต้องส่งหนังสือบอกกล่าวดังกล่าวให้ผู้จำนองทราบภายในสิบห้าวันนับแต่วันที่ส่งหนังสือแจ้งให้ลูกหนี้ทราบ ถ้าผู้รับจำนองมิได้ดำเนินการภายในกำหนดเวลาสิบห้าวันนั้น ให้ผู้จำนองเช่นว่านั้นหลุดพ้นจากความรับผิดในดอกเบี้ยและค่าสินไหมทดแทนซึ่งลูกหนี้ค้างชำระ ตลอดจนค่าภาระติดพันอันเป็นอุปกรณ์แห่งหนี้รายนั้นบรรดาที่เกิดขึ้นนับแต่วันที่พ้นกำหนดเวลาสิบห้าวันดังกล่าว</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 728 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-728/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา